Οδυσσέας Ελύτης: Πρώτα Ποιήματα – Του Αιγαίου

Η ποίηση προσεγγίζεται με πολλούς τρόπους. Ένας απ’ αυτούς είναι η οπτική βίωση ή προσέγγιση του ποιητικού λόγου,  που μάλιστα προσφέρει στους μαθητές περισσότερες δυνατότητες ενεργητικής συμμετοχής στη μαθησιακή διαδικασία. Πιο συγκεκριμένα, αφήνουμε τους μαθητές να ανιχνεύσουν οπτικά το ποιητικό σώμα και να καταγράψουν οτιδήποτε εμπίπτει άμεσα στην όρασή τους. Αυτή τη μεθοδολογία προσέγγισης του ποιητικού λόγου θα την παρακολουθήσουμε για τη μελέτη ποιήματος του Ελύτη…

Μορφή Α΄

[Το ποίημα όπως ακριβώς δημοσιεύτηκε στην πρώτη ποιητική συλλογή του Οδυσσέα Ελύτη, Προσανατολισμοί, Πυρσός, 1940].

Ι

Ο έρωτας
Το αρχιπέλαγος
Κι η πρώρα των αφρών του
Κι οι γλάροι των ονείρων του
Στο πιο ψηλό κατάρτι του ο ναύτης ανεμίζει
Ένα τραγούδι
 
Ο έρωτας
Το τραγούδι του
Κι οι ορίζοντες του ταξιδιού του
Κι η ηχώ της νοσταλγίας του
Στον πιο βρεμένο βράχο της η αρραβωνιαστικιά προσμένει
Ένα καράβι
 
Ο έρωτας
Το καράβι του
Κι η αμεριμνησία των μελτεμιών του
Κι ο φλόκος της ελπίδας του
Στον πιο ελαφρό κυματισμό του ένα νησί λικνίζει
Τον ερχομό
 

Μορφή Β΄

Elytis

Διαπιστώσεις – επισημάνσεις με τη διαδικασία της οπτικής βίωσης

α.     Το ποίημα φέρεται άτιτλο

(αριθμείται με λατινική αρίθμηση).

β.     Αναπτύσσεται σε τρεις ισόστιχες (= 6στιχες) στροφικές ενότητες.

γ.     Το ποίημα «πάσχει» από ολική αστιξία.

δ.     Όλοι οι στίχοι αρχίζουν με κεφαλαίο γράμμα.

ε.     Όλοι οι στίχοι της πρώτης στροφής, συγκριτικά με τους αντίστοιχους των δύο άλλων στροφών, έχουν την ίδια λεξική ανάπτυξη

(= δηλαδή τον ίδιο αριθμό λέξεων με όμοια τα γραμματικά στοιχεία).

Ενδεικτικά:

στ. 1  :       επαναλαμβάνεται αυτούσιος
                   (= δίλεξος, α-ρηματικός, ουσιαστικό)
στ. 2  :       τρίλεξος
(= έναρθρο ουσιαστικό, ουδέτερο γένος + κτητικό, α-ρηματικός)
στ. 3:         α-ρηματικός, έξι λεξικά στοιχεία
                   (απόλυτη σύμπτωση γραμματικών τύπων)
στ. 4:         α-ρηματικός, έξι λεξικά στοιχεία
                   (απόλυτη σύμπτωση γραμματικών τύπων)
στ. 5:        ο μόνος ρηματικός. Tο ρήμα σε κάθε 5ο στίχο είναι τριτοπρόσωπο και παροξύτονο. Τα γραμματικά είδη των λέξεων συμπίπτουν. Ο στίχος έχει το μεγαλύτερο ποιητικό ανάπτυγμα.
στ. 6:       δίλεξος, α-ρηματικός, ίδια συντακτική λειτουργία
 

στ.   Οι στίχοι σε κάθε στροφική ενότητα δημιουργούν ένα είδος ποιητικής σκάλας.

ζ.     Οι στίχοι σε κάθε στροφή, από τον πρώτο στίχο μέχρι και τον πέμπτο, «μεγαλώνουν» ως προς το ποιητικό ανάπτυγμα σταδιακά και ξαφνικά, στον 6ο στίχο, συστέλλονται σε ένα ουσιαστικό.

Η διαδικασία οπτικής προσέγγισης μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε μάθημα και σε κάθε γνωστικό αντικείμενο, ιδιαίτερα στη Γραμματική, στο Συντακτικό, στην Ιστορία, στη Γεωγραφία, κλπ. Προϋποθέτει, βέβαια, ότι ο διδάσκων έχει οργανώσει το μάθημα με κατάλληλα σχέδια και οργανογράμματα, πάνω στα οποία θα στηριχθεί η οπτικοποιημένη διδασκαλία αλλά και η οπτικοποιημένη δημιουργική έκφραση των μαθητών, ακόμη και σε θέματα των Ερευνητικών Εργασιών…

Ένα ενδιαφέρον παράδειγμα οπτικοποίησης από ένα εντελώς διαφορετικό γνωστικό αντικείμενο, μπορείτε να απολαύσετε στο παρακάτω βίντεο…

ΝΠ, 3/8/2013

About these ads
Γράψτε ένα σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

WordPress.com Logo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Log Out / Αλλαγή )

Twitter picture

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Log Out / Αλλαγή )

Facebook photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Log Out / Αλλαγή )

Google+ photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Log Out / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 145 other followers