Ψηφιακές*Δημιουργίες

και Ερευνητικές Εργασίες

Η τέχνη της ψηφιακής αναζήτησης… (ii)

Διαχρονικά επίκαιρη, αναδεικνυόμενη σε μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες της εποχής μας, η αναζήτηση, και ειδικότερα η ψηφιακή αναζήτηση, δεσπόζει σχεδόν σε κάθε στιγμή της ζωής μας… Στην εργασία μας και στην ψυχαγωγία μας, μέσω κάθε ψηφιακής συσκευής, στο κινητό, το tablet, τον υπολογιστή, την τηλεόραση, τις μουσικές, φωτογραφικές και άλλες οπτικοακουστικές συσκευές κλπ.

Εστιάζοντας, σε εκπαιδευτικές πρακτικές και σενάρια, μπορούμε να βρούμε στην παγκόσμια διαδικτυακή εκπαιδευτική κοινότητα πληθώρα αποθετηρίων, ελληνικών και διεθνών, τα οποία έχουν πλούσιες συλλογές από τέτοια σενάρια. Ενδεικτικά παραδείγματα είναι:

  1. Αίσωπος: Ψηφιακά Διαδραστικά Διδακτικά Σενάρια
  2. Πρωτέας: Εκπαιδευτικά Σενάρια για τα Γλωσσικά Μαθήματα
  3. Αριστεία & Καινοτομία στην Εκπαίδευση: Αποθετήριο Καλών Πρακτικών
  4. Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης: Καλές Πρακτικές
  5. Kentucky Best Practices: Kentucky Best Practices

Ένα πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα που προκύπτει από τη μελέτη αυτών των σεναρίων, είναι ότι σε ποσοστό αρκετά μεγαλύτερο από 50%, τα σενάρια αυτά έχουν στον πυρήνα τους, τη διερεύνηση πηγών και περιεχομένου (content) στο διαδίκτυο. Δηλαδή στα περισσότερα σενάρια, έχουμε έναν «κύκλο» δραστηριοτήτων, όπως παρουσιάζεται στο παρακάτω σχήμα, το οποίο ξεκινάει από μία έρευνα και αναζήτηση πηγών και υλικού, επιλογή του κατάλληλου για το έργο που αναπτύσσουμε, οργάνωση και σύνθεση του σχετικού υλικού και τελική δημιουργία του σχετικού τεχνήματος, το οποίο μπορεί να είναι από ένα απλό ψηφιακό έγγραφο μέχρι διαδικτυακές αφίσες και ιστολόγια…

Project_Model

Ο κύκλος του Ψηφιακού Τεχνήματος (πηγή: «Ψηφιακές Ερευνητικές Εργασίες»)

Ενδεικτικό είναι ότι στο έργο «Πρωτέας» τα περισσότερα σενάρια αναφέρονται σε γενικότερη έρευνα στον παγκόσμιο ιστό, δηλαδή δραστηριότητες του τύπου «αναζητώ και επιλέγω πηγές και περιεχόμενο», όπως προκύπτει και από μία αρχική αποδελτίωση των σεναρίων, σύνοψη της οποίας με τις περικλειόμενες πηγές, υπάρχει στο αρχείο: Δικτυακοί Τόποι και Ιστοσελίδες Εκπαιδευτικών Σεναρίων

Η πρότασή μας (από το 2011 με τη δημιουργία του ιστολογίου αυτού) είναι η «μοντελοποίηση» της διαδικασίας αναζήτησης και επιλογής, με το παρακάτω «τετράπτυχο«:

Searching_Model

Η πλήρης τεκμηρίωση του προτεινόμενου μοντέλου παρουσιάζεται στο παρακάτω έγγραφο…

ΓΚ, 31/12/2015

Σημείωση: Για την επιλογή μιας πηγής αλλά και του κατάλληλου περιεχόμενου της, αναδεικνύεται με νέες σημασίες η παλιά έννοια «curation«, για την οποία ο συνάδελφος Γιώργος Δρίβας έχει γράψει δύο εξαιρετικά άρθρα: «The Art of Content Curation: Standards and Skills Explained» και «The Art of Content Curation«…

Οι μαθητές δημιουργούν μια διαθεματική ψηφιακή εργασία

του Νικήτα Παρίση

Η τάξη, με τη βοήθεια του καθηγητή-συμβούλου, χωρίστηκε σε πέντε ομάδες. Κάθε ομάδα, που έχει πέντε μέλη, συνήλθε και εξέλεξε πρόεδρο και γραμματέα.

Μια προγραμματισμένη ημέρα, στην ώρα της Γεωγραφίας ή της Φυσικής, συνήλθαν όλες οι ομάδες σε γενική συνέλευση, για να επιλέξουν το θέμα της διαθεματικής εργασίας. Τα θέματα είχαν γραφεί στον πίνακα και άρχισε η ψηφοφορία για την τελική επιλογή. Υπερψηφίστηκε το θέμα:

Ερευνούμε, μιλάμε και γράφουμε για το φεγγάρι

Supermoon_Lunar_EclipseΠηγή Flicker NASA: Supermoon Lunar Eclipse

 Σκηνές δημιουργικού οίστρου στη σχολική αίθουσα [Οι μαθητές συζητούν και αποφασίζουν]

 Γιώργος: μου αρέσει το θέμα που διαλέξαμε. Σου αφήνει πολλά περιθώρια για μεγάλα ερευνητικά ανοίγματα. Πρέπει, όμως, να σκεφτούμε με πόσους τρόπους και από πόσες γωνίες θα μιλήσουμε για το φεγγάρι και πώς θα αναζητήσουμε το υλικό.

Κατερίνα: Κάθε ομάδα θα αναλάβει να μιλήσει και να φωτίσει το θέμα μας από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία. Άρα θα μιλήσουμε για το φεγγάρι με πέντε διαφορετικούς τρόπους. Όλη η έρευνα για το υλικό θα γίνει στο διαδίκτυο.

Παύλος: επομένως, να ορίσουμε συμμαθητές μας από κάθε ομάδα, που θα αναλάβουν να συγκεντρώσουν το υλικό, που μετά θα μοιραστεί στις πέντε ομάδες, για να κάνει η καθεμιά τις δικές της επιλογές. Δεν πρέπει να μαζέψουμε διαδικτυακά σκουπίδια!

Ελένη: Προηγουμένως πρέπει να γίνει αυτό που είπε η Κατερίνα. Δηλαδή να ορίσουμε τις οπτικές γωνίες, μέσα απ’ τις οποίες θα προσπαθήσουμε να φωτίσουμε το θέμα μας.

Κώστας: Να μιλήσουμε πρώτα γι’ αυτό ακριβώς που είναι το φεγγάρι. Δηλαδή ένα μικρό ουράνιο σώμα που κινείται δορυφορικά γύρω από τη Γη: η μάνα και το παιδί της!

Γιώργος: Συμφωνώ! Να πούμε ακόμα για το χρόνο περιφοράς, για το μέγεθος, για τη σεληνιακή ερημιά, για το φαινόμενο της έκλειψης και για ό,τι άλλο βρούμε στο διαδίκτυο.

Μαργαρίτα: Εγώ, παιδιά, είμαι ρομαντική φύση! Δεν ξεχνώ πόσα καταπληκτικά τραγούδια έχουν γραφεί για το φεγγάρι. Να επιλέξουμε τα τρία καλύτερα και να πλουτίσουμε την εργασία μας με όμορφες και ρομαντικές μελωδίες. Αυτό το στοιχείο θα δώσει χρώμα και ομορφιά στην όλη μας εργασία!

Νίκος: Να δώσω μια προέκταση στα όσα ωραία μας είπε η Μαργαρίτα. Δεν έχουν γραφεί μόνο ωραία τραγούδια. Πολλοί συγγραφείς και ποιητές έχουν γράψει εξαιρετικές λογοτεχνικές σελίδες και θαυμαστά ποιήματα για το φεγγάρι. Να διαλέξουμε και ορισμένα αποσπάσματα από αυτά τα ωραία κείμενα.

Νίκη: Λοιπόν, θα ήθελα λίγο να σας προσγειώσω και από το ρομαντισμό της μουσικής και της λογοτεχνίας να περάσουμε στον επιστημονικό ρομαντισμό. Να μιλήσουμε για το μεγάλο όνειρο του ανθρώπου να φτάσει και να κατακτήσει το φεγγάρι και να προβάλουμε τον θρίαμβο του Άρμστρονγκ.

Νατάσα: Να πω και εγώ κάτι: για το φεγγάρι, απ’ τα πανάρχαια χρόνια μέχρι και σήμερα, έχουν δημιουργηθεί πολλοί μύθοι, διάφορες παραδόσεις και ποικίλες λαϊκές ιστορίες. Να βάλουμε στην εργασία μας και μια λαογραφική νότα.

Ο επίλογος: Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα και τα όμορφα

Ο πρόεδρος της γενικής συνέλευσης των μαθητών διέκοψε τη συζήτηση. Οι πέντε οπτικές γωνίες, μέσα από μια πολύ δημοκρατική συζήτηση, είχαν πλέον προσδιορισθεί.

Με κλήρωση, αν ένα θέμα είχε πάνω από μία υποψηφιότητες, ορίστηκε τι αναλαμβάνει η κάθε ομάδα. Όλοι καταλάβαιναν ότι τώρα αρχίζουν τα δύσκολα αλλά και τα όμορφα. Μπροστά τους είχαν ανοιχτό το γοητευτικό κόσμο που προσφέρει το διαδίκτυο. Ο μήνας του δημιουργικού ψηφιακού οίστρου τώρα άρχιζε. Ήθελαν να βγουν πρώτοι σε όλο το σχολείο.

Ν.Π. 29/11/2015

Ενδεικτικές Πηγές για Υλικό:

Παγκόσμιες Κοινότητες Εκπαιδευτικών για την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικού…

Σύμφωνα με τις θέσεις της σημαντικής πρωτοβουλίας Connected Educators, υπάρχει «χωρική» οριοθέτηση των επιμέρους δικτύων ενός Εκπαιδευτικού και η επαγγελματική του ανάπτυξη θα πρέπει να περιστρέφεται γύρω από τους παρακάτω τρείς άξονες – εμπεριεχόμενους κύκλους (η οποία διαγραμματικά απεικονίζεται στο σχήμα):

  • τα Προσωπικά Δίκτυα Μάθησης (PLN: Personal Learning Network)
  • οι Κοινότητες Πρακτικής (CoP: Communities of Practice), και
  • η Κοινότητα Επαγγελματικής Μάθησης (PLC: Professional Learning Community).

Τα Προσωπικά Δίκτυα Μάθησης (Tobin 1998) συνιστούν μια ομάδα ατόμων οι οποίοι μπορούν να καθοδηγήσουν τη μάθηση, να αναδείξουν ευκαιρίες για μάθηση, να απαντήσουν σε ερωτήσεις και να μεταδώσουν τα οφέλη της δικιάς τους εμπειρίας και γνώσης. Η Κοινότητα Πρακτικής ορίζεται ως μια ομάδα ατόμων τα οποία συμμετέχουν σε μια κοινή δραστηριότητα, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούν την κοινή τους ταυτότητα με την εμπλοκή τους και τη συνεισφορά τους στην πρακτική των κοινοτήτων τους (Wegner et al 2002). [Περισσότερο υλικό στο PLN της Έλενας Ελληνιάδου].

Στην εικόνα οι τρείς άξονες παρουσιάζονται ως διασυνδεδεμένα επίπεδα της επαγγελματικής μάθησης. Στο πρώτο επίπεδο βρίσκονται τα Professional Learning Communities μέλη των οποίων είναι οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς, η διοίκηση του σχολείου και οι μαθητές (τοπικό επίπεδο). Στη συνέχεια βρίσκεται το επίπεδο των Communities of Practice μέλη των οποίων είναι εξειδικευμένου ενδιαφέροντος ομάδες και άλλοι καθηγητές (διαδικτυακό επίπεδο) και στην κορυφή βρίσκεται το επίπεδο του Personal Learning Network (παγκόσμιο επίπεδο).

To Connected Educators Community παρέχει μία εντυπωσιακή λίστα με εκατοντάδες κοινότητες εκπαιδευτικών σε όλο τον κόσμο, από τις οποίες επιλέξαμε ενδεικτικά τις παρακάτω σημαντικές και πολυπληθείς:

Edutopia (www.edutopia.org)

Ένα από τα πιο γνωστά και διαδεδομένα δίκτυα για την Κ-12 εκπαίδευση, με συνεχή πολύχρονη παρουσία, πολλές αναρτήσεις μεγάλης ποικιλίας άρθρων, με έμφαση σε πρακτικές στην τάξη και το σχολείο, το οποίο διαμοιράζει παράλληλα και εκπαιδευτικό υλικό, από τον οργανισμό George Lucas Educational Foundation.

 Partners In Learning (pil-network.com)

Αποτελεί παράδειγμα Professional Learning Community καθώς προσφέρει πρόσβαση σε λογισμικό και εργαλεία τα οποία θα ενισχύσουν την εμπλοκή του μαθητή στην τάξη, πρόσβαση σε μαθησιακές δραστηριότητες και βέλτιστες πρακτικές, ICT tutorials τα οποία έχουν δημιουργηθεί από εκπαιδευτικούς με σκοπό την αύξηση των μαθητικών επιτευγμάτων ενώ δίνει τη δυνατότητα συμμετοχής στην παγκόσμια συζήτηση που αφορά την εκπαίδευση και την τεχνολογία.

Classroom20 (www.classroom20.com)

To CLASSROOM2.0 είναι ένα κοινωνικό δίκτυο του οποίου οι συμμετέχοντες παρουσιάζουν κοινό ενδιαφέρον στη χρήση του Web2.0, των κοινωνικά δικτύων και συμμετοχικών τεχνολογιών εντός της αίθουσας διδασκαλίας. Η κοινότητα αριθμεί σχεδόν 80.000 μέλη από 2.000 χώρες. Τα μέλη έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε δημόσιες συζητήσεις καθώς και να βρουν και να δημιουργήσουν δεσμούς με συναδέλφους τους. Παρέχει τη δυνατότητα δημιουργίας προσωπικής σελίδας για το κάθε χρήστη, forum συζητήσεων και ανταλλαγής απόψεων, προσωπικά blog των μελών, δυνατότητα chat, wiki κ.α.

EdLeader21 (edleadercom)

Αποτελεί μια κοινότητα επαγγελματικής μάθησης (Personal Learning Community) η οποία απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς ηγέτες του 21ου αιώνα. Αποτελεί ένα εθνικό δίκτυο ηγετών, περιφερειών και σχολείων, με εστίαση στην εφαρμογή των 4C’s (critical thinking, communication, collaboration, creativity) στην εκπαίδευση. Στις υπηρεσίες που προσφέρουν συγκαταλέγονται συνεδρίες στρατηγικής (strategy session), workshops, διαδικτυακά σεμινάρια (webinars) και ομιλίες.

The Educator’s PLN (ning.com)

Δίκτυο προσωπικής μάθησης το οποίο προσφέρει στα μέλη του δυνατότητα δημιουργίας προσωπικής σελίδας, δημιουργία προφίλ χρήστη, chat, αρχεία βίντεο, forums και blogs, κλπ.

 Η Logo στην εκπαίδευση: Μια κοινότητα πρακτικής και μάθησης (ning.com)

Και ένα ελληνικό κοινωνικό δίκτυο με σκοπό τη συνεργασία και την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ατόμων τα οποία παρουσιάζουν ενδιαφέρον στην παιδαγωγική αξιοποίηση logo-like και «constructionism» περιβαλλόντων. Ταυτόχρονα λειτουργεί ως βήμα διαλόγου και αλληλοϋποστήριξης στην προσπάθεια αναβάθμισης της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας.

ΓΚ, 05/10/2015

Σημείωση: Η 5η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί από την UNESCO, από το 1994, ως «Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικού» (World Teachers’ Day) και γιορτάζεται από τη διεθνή κοινότητα με ποικίλες εκδηλώσεις. Ελάχιστο δείγμα είναι και η κατάθεση στεφάνου από μαθητές στο «Μνημείο του Έλληνα Δασκάλου» (που βρίσκεται στην πλατεία Μαδρίτη, πίσω από το ξενοδοχείο Χίλτον), με τη σχετικό άρθρο στο we.gr.

Προλογίζοντας κείμενα μιας τετραετίας…

Στην Ελλάδα τείνει να επικρατήσει μια συγκεκριμένη συγγραφική πρακτική. Εννοώ το εξής: οι περισσότεροι συγγραφείς, προκειμένου να συντηρούν μια πιο ζωντανή παρουσία και προβολή, προβάλλουν συχνά τη συγγραφική τους οντότητα, δημοσιεύοντας μικροκείμενα στον ημερήσιο ή περιοδικό ή κα ηλεκτρονικό τύπο.

Όταν συγκεντρωθεί ένας εύλογος αριθμός τέτοιων μικροκειμένων, αρχίζει να λειτουργεί μια δεύτερη έντονη επιθυμία: όλοι μας θέλουμε τα διάσπαρτα κείμενά μας να τα δούμε συσσωματωμένα να δημοσιεύονται σε ένα μικρό ενιαίο τομίδιο. Τα περισσότερα βιβλία στην Ελλάδα, ιδιαίτερα όσα ανήκουν στο είδος της μελέτης και του δοκιμίου, εκδίδονται με αυτή συνήθως την πρακτική.

Tetraetia

Στο δικό μας blog, από το Σεπτέμβριο του 2011 μέχρι και σήμερα, δημοσιεύσαμε διάφορα μικροκείμενα για ποικίλα θέματα, που όλα όμως, είτε άμεσα είτε έμμεσα, σχετίζονται με τη σύγχρονη τεχνολογία…

Είναι, επομένως, φυσικό να θέλουμε και εμείς, ενδεχομένως και οι αναγνώστες μας, να τα δούμε συγκεντρωμένα σε ένα ενιαίο κειμενικό corpus. H διαφορά μας είναι ότι τα προσφέρουμε διαθέσιμα σε όλους στην αρχική ψηφιακή τους μορφή και στο ίδιο πάντα blog.

Ν. Παρίσης, 1/10/2015

[Ευχαριστούμε τη Ν. Λεβέντη για τη συγκέντρωση των άρθρων]

932 απαντήσεις ζητούν ερωτήσεις… από τη διαχρονική ΓΑΙΑ, στο συγχρονικό Google Earth, με 3 «κλικ» του Φωτόδεντρου!

«Μια φορά κι έναν καιρό, στον κόσμο δεν υπήρχε τίποτε άλλο από το Χάος. Από το Χάος ξεπήδησε μ’ ένα θαυματουργικό τρόπο η Γαία, που έγινε η παγκόσμια μητέρα όλων των όντων. Γέννησε πρώτα τον Ουρανό, που τον έβαλε να την περιτριγυρίζει από παντού και να είναι αιώνια κατοικία των αθανάτων. Ύστερα, μαζί του έκανε πολλά παιδιά, τους Τιτάνες, τους Κύκλωπες και τους Γίγαντες. Η Γαία συνέχισε να γεννάει, αλλά ο Ουρανός, ξέροντας πως κάποτε θα εκθρονιζόταν από τα παιδιά του, τα εξαφάνιζε μόλις έρχονταν στη ζωή, γκρεμίζοντάς τα στα έγκατα της Γης…» και ο μύθος συνεχίζεται!

Gaia

Για μας, πλέον, η Γη είναι ένας πλανήτης μέσα στο απέραντο διάστημα που, καθώς κινείται γύρω από τον ήλιο, μας φέρνει τις εποχές. Στην επιφάνειά της απλώνονται ωκεανοί και ήπειροι… Ακούσαμε, είδαμε, διαβάσαμε, παρατηρήσαμε, ανακαλύψαμε ότι…

  1. Ο πλανήτης Γη είναι μια σφαίρα που περιβάλλεται κυκλικά από την ατμόσφαιρα, δεν υποστηρίζεται, δεν υπάρχει απόλυτη «κάτω» κατεύθυνση… (2985)
  2. Ο Ερατοσθένης ο Κυρηναίος, όταν όλοι στην εποχή του πιστεύουν ότι η Γη είναι επίπεδη, το 230 π.Χ., μετράει την ακτίνα της και την υπολογίζει σε περίπου 6.400 χιλιόμετρα… (9145)
  3. Ο άξονας της Γης έχει μία μικρή κλίση ως προς το επίπεδο της περιφοράς της γύρω από τον Ήλιο και η έκθεση κάθε επιφάνειας της Γης στις ακτίνες του Ήλιου, αλλάζει καθώς περιφέρεται γύρω του… (2734)
  4. Στη Γη, βλέπουμε τη Σελήνη, τον μοναδικό δορυφόρο της, να ανατέλλει τη νύχτα από την ανατολή και να δύει τη μέρα στη δύση… (23/06/2013)
  5. «Τα αστέρια είναι ειδικοί μικρολαμπτήρες ιωδίου που συνδέονται με ένα κεντρικό ηλεκτρονικό φωτοκύτταρο, κι έτσι ανάβουν αυτόματα τη νύχτα και σβήνουν την ημέρα»… (Αρκάς).
  6. «Πετώντας με αεροπλάνο ακριβώς πάνω από τον ισημερινό, με ταχύτητα εδάφους περίπου 1.700 χιλιομέτρων την ώρα, μπορούμε να κάνουμε μια πλήρη περιστροφή του, περίπου 40.000 χιλιόμετρα, και να ξαναβρεθούμε στο ίδιο σημείο την επόμενη μέρα, βλέποντας συνεχώς την ανατολή του Ήλιου»… (9198)
  7. Οι ναυτικοί, πριν την εμφάνιση των σύγχρονων οργάνων ναυσιπλοΐας στις αρχές του 20ού αιώνα, χρησιμοποιούσαν για τον προσανατολισμό τους, κυρίως, πυξίδα και ναυτικούς χάρτες… (9144)
  8. Ο Δούναβης, το πλωτό τμήμα του οποίου είναι σχεδόν 2500 χλμ, διασχίζει 10 χώρες, 4 πρωτεύουσες και πάνω από 100 μεγάλες και μικρές πόλεις… (3046)

Αυτά και εκατοντάδες άλλα, σχετιζόμενα με τα φυσικά φαινόμενα, στοχεύουμε, σχεδόν 2 δεκαετίες, να «οικοδομήσουμε», μέσα σε ένα διερευνητικό και συνεργατικό περιβάλλον, αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο τις ψηφιακές μας δημιουργίες…

Gravity

Ενδεικτικά παραδείγματα περιγράφονται στο άρθρο «Οι αντιλήψεις των μαθητών και μαθητριών της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για το σχήμα της Γης και τη βαρύτητα» (Σπυράτου, Χαλκιά, 2007), ενώ απαριθμούνται 1700! «παρανοήσεις» για το Σύμπαν, στο Heavenly Errors!

Να παραθέσουμε, επίσης, και την πολύ ενδιαφέρουσα πρόσφατη έρευνα σε 9.556 σπουδαστές από 181 σχολεία, στο ‘The Influence of Teachers’ Knowledge on Student Learning in Middle School Physical Science Classrooms‘, όπου υποστηρίζεται ότι 95% των ερωτηθέντων δεν επεξηγούν σωστά το φαινόμενο των εποχών. Συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι ακόμη και αν οι διδάσκοντες είναι ενήμεροι για τις επιστημονικές αιτίες των φαινομένων, αυτό δεν εγγυάται ότι θα επιτύχουν στους στόχους τους, αν δεν γνωρίζουν τις εναλλακτικές ιδέες και «παρανοήσεις» των σπουδαστών τους.

Ένα λοιπόν εξαιρετικό παράδειγμα λογισμικού, το οποίο αντέχει στο χρόνο και μάλιστα ως πρόγονος του σαρωτικού πλέον Google Earth με τις απίστευτες δυνατότητες που έχει, είναι κάποιοι από τους μικρόκοσμους της ΓΑΙΑΣ (δυστυχώς παραμένοντας από το 2000 σε τοπική εθνική εμβέλεια και χωρίς αναβαθμίσεις). Πρόκειται για διερευνητικούς μικρόκοσμους με την απόλυτη έννοια, οι οποίοι δεν διδάσκουν, δεν κατευθύνουν, δεν ρωτούν, δεν αξιολογούν, δεν επιβραβεύουνΑπλώς «υπάρχουν» ψηφιακά, είναι αναπαραστάσεις, προσομοιώσεις, κατασκευασμένες πραγματικότητες, με τις οποίες αλληλεπιδρά ο χρήστης! Αναφέρουμε ενδεικτικά τους παρακάτω 3 προσφιλείς μικρόκοσμους (που παρόλο που διανύουν τα 14 χρόνια τους, δεν έχουμε ακόμη και σήμερα εντοπίσει αντίστοιχες λειτουργικότητες σε ανοιχτές διαδικτυακές πηγές)…

Ιάσων: Γεωγραφικές συντεταγμένες

Iason_lf

Σε έναν παγκόσμιο χάρτη και τρεις τρισδιάστατες αναπαραστάσεις της Γης, τη σφαίρα Γη και δύο ημισφαίρια (νότιο και ανατολικό), συγχρονίζονται ταυτόχρονα, το γεωγραφικό μήκος και πλάτος. Ένα «αντικείμενο χειρισμού» (π.χ. αεροπλάνο, ελικόπτερο ή δορυφόρο) παίζει το ρόλο του εξερευνητή και μπορεί να αλλάζει συνεχώς θέση ή να κινείται σε ορισμένη απόσταση, σε μια επιθυμητή κατεύθυνση και μια συγκεκριμένη «ταχύτητα».

Gilbert: Μαγνητικοί χάρτες

Magn_Xartes

Ο γεωγραφικός Βορράς δεν συμπίπτει με τον μαγνητικό Βορρά της πυξίδας, και μάλιστα αυτό, αλλάζει όχι μόνο με την περιοχή, αλλά και με το έτος! Άρα χρειαζόμαστε ειδικούς χάρτες, για να γνωρίζουμε την αντίστοιχη απόκλιση (πριν από τη μεγάλη εξέλιξη της Ηλεκτρονικής Ναυτιλίας)! Πρόκειται για πρότυπο παράδειγμα διαθεματικής προσέγγισης: Μαγνητισμός Φυσικής και Γεωγραφικοί Χάρτες…

Αρίσταρχος: Ηλιακό – Εικονικό πλανητικό σύστημα

aristarxos

Στον μικρόκοσμο του Αρίσταρχου, όχι μόνο πλοηγούμαστε στον άπειρο τρισδιάστατο χώρο του ηλιακού μας συστήματος με πολλές παραμέτρους (όπως φυσικά κάνουν και όλα τα σύγχρονα λογισμικά, Google Earth, Stellarium, System Solar Scope, Celestia) αλλά μπορούμε να δημιουργήσουμε και το δικό μας πλανητικό σύστημα προσδιορίζοντας τις αντίστοιχες παραμέτρους για το αστέρι του και τους πλανήτες που θα κινούνται γύρω από αυτό…

Ερατοσθένης: Μέτρηση ακτίνας της Γης

Μέτρηση στο προαύλιο των Εκπαιδευτηρίων Δούκα με τη μέθοδο του Ερατοσθένη

Μέτρηση στο προαύλιο των Εκπαιδευτηρίων Δούκα με τη μέθοδο του Ερατοσθένη

Και ένας τέταρτος μικρόκοσμος, που η αξιοποίησή του απαιτεί οπωσδήποτε δύο σχολεία, τα οποία θα πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση πάνω από 500 χιλιόμετρα και περίπου στον ίδιο μεσημβρινό, ώστε να είναι δυνατή η εφαρμογή της μεθόδου του Ερατοσθένη. Η ιδέα αυτή έχει μάλιστα μετεξελιχθεί στο διεθνές project Eratosthenes Experiment του ODS με τη συμμετοχή εκατοντάδων σχολείων.

Συλλογές Φωτόδεντρου

Συνολικά, στο Φωτόδεντρο, στη θεματική περιοχή της Γεωγραφίας–Γεωλογίας (περιλαμβάνει και τη Μελέτη Περιβάλλοντος) υπάρχουν συνολικά 932 μαθησιακά αντικείμενα, κάθε τύπου, από εκπαιδευτικά σενάρια μέχρι μικροεφαρμογές/applets.

Η κληρονομιά από τα παλαιότερα έργα στα οποία αναπτύχθηκε ψηφιακό υλικό για τη μελέτη Περιβάλλοντος, τη Γεωγραφία, τη Γεωλογία και την Αστρονομία (και μπορούν να αξιοποιηθούν ακόμη και σήμερα) είναι τα παρακάτω:

  1. ΓΑΙΑ ΙΙ (Πηνελόπη) [11 ΜΑ]
  2. Δυναμική Γεωπλοΐα (Χρυσαλίδες) [20 ΜΑ]
  3. Γεωλογία – Γεωγραφία Α’-Β’ Γυμν. (ΠΙ), [40 ΜΑ], online
  4. Γεωγραφία Ε’-Στ’ Δημοτικού (ΠΙ), [8 ΜΑ], online
  5. Μελέτη Περιβάλλοντος Α’-Δ’ Δημοτικού (ΠΙ), [6 ΜΑ], online
  6. Περιβάλλον – Η Προστασία του Δάσους (Νηρηίδες), [10 ΜΑ], online
  7. Μικροί Επιστήμονες σε Δράση για την Προστασία του Πλανήτη (Νηρηίδες), [5 ΜΑ]
  8. Άνθρωπος και Φύση (Νηρηίδες), [8 ΜΑ]
  9. Πλανήτης Γη Β’ (Νηρηίδες), [12 ΜΑ]
  10. Πλανήτης Γη Α’ (Νηρηίδες)
  11. Η Πόλη (Νηρηίδες)
  12. Η Ελλάδα και ο Κόσμος μέσα από τους Χάρτες (Νηρηίδες),
  13. Η Ναυσιπλοΐα στη Μεσόγειο και ο Ρόλος της από την Αρχαία Εποχή έως Σήμερα (Νηρηίδες)

Αντίστοιχο υλικό υπάρχει και σε πολλούς διαδικτυακούς τόπους, μεταξύ των οποίων στο e-geografia και το seilias.gr.

Ευχόμαστε δημιουργικές γεω-πλοηγήσεις…

ΓΚ, ΕΣ, 31/08/2015

Αναδημοσίευση από Γεωδρόμιο

Σημείωση: Το απόσπασμα για τη «ΓΑΙΑ» είναι από τα βιβλία του λογισμικού «ΓΑΙΑ ΙΙ«, βασικός εμπνευστής του οποίου (από την αρχική του έκδοση ως λογισμικό των Σειρήνων, το 1998-99, μέχρι τη συνέχειά του, ως λογισμικό της Πηνελόπης, το 2000-03) ήταν ο φίλος και καινοτόμος δάσκαλος Νίκος Δαπόντες… Μια δημιουργικότατη σκυταλοδρομία ιδεών, από όλους τους συνεργάτες του έργου, έδωσε αυτό το σημαντικό αποτέλεσμα…

Ένας ακόμη Ύμνος για τον Άνθρωπο…

Του Νικήτα Παρίση

Ο Σοφοκλής έγραψε τον πρώτο ύμνο για τον άνθρωπο. Τον πέμπτο αιώνα πριν από τον Χριστό. Τον διαβάζουμε σήμερα στην τραγωδία του Αντιγόνη και στεκόμαστε θαυμαστικά στους πρώτους υμνητικούς στίχους: Πολλά είναι αυτά που προκαλούν το θαυμασμό μας. Όμως το πιο θαυμαστό από όλα είναι ο άνθρωπος.

Το πιο κοινότοπο ερώτημα που θα μπορούσε κανείς να σκεφθεί σήμερα, θα ήταν μάλλον το ακόλουθο: τι θα έγραφε άραγε ο Σοφοκλής, αν ζούσε σήμερα και έβλεπε τα εκπληκτικά και εκπλήσσοντα επιτεύγματα της σύγχρονης τεχνολογίας;

Η ουσία του ύμνου φυσικά και δε θα άλλαζε. Θα δυσκολευόταν μόνο ο τραγικός ποιητής, ανάμεσα στα τόσα και τόσα, να ξεχωρίσει το κορυφαίο και το πιο ασύλληπτο, ακόμη και για την πιο ευφάνταστη φαντασία.

Ακόμα και εμείς που τα ζούμε άμεσα και μεταμορφώνουμε την καθημερινότητα της ζωής μας, δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε το ξεχωριστά προεξέχον. Νιώθουμε μόνο μέσα μας πληθωρικό τον θαυμασμό, όμοιας έντασης και ποιότητας με εκείνον που ένιωσε κάποτε, στα προχριστιανικά χρόνια, ο μέγας Σοφοκλής. Θαυμασμός στο μέγιστο και για τον δημιουργό άνθρωπο και για τα δημιουργήματά του.

Σκέπτεται μόνο κανείς τα όσα χειριζόμαστε καθημερινά. Τα συνηθίσαμε ήδη και μας φαίνονται πλέον κοινά και πολύ οικεία. Σκεφθείτε το ασύλληπτο: μένεις στην Αθήνα και, χωρίς καθόλου να υποστείς την περιπέτεια της μετακίνησης, μπορείς και στέλνεις, σε οποιοδήποτε μέρος της γης, οτιδήποτε έχει η οθόνη του υπολογιστή σου: απλά κείμενα σε γραμμική μορφή, πολυτροπικά κείμενα, εικόνες, φωτογραφίες, μουσική, οποιοδήποτε άλλο αρχείο ήχου. Και ψιθυρίζεις μέσα σου, σαν άλλος Σοφοκλής: τίποτα πιο θαυμαστό απ’ τον άνθρωπο και τα εκπλήσσοντα δημιουργήματά του.

Ζεις τον άλλον, τον συνάνθρωπο, τον φίλο, τον εργαζόμενο, τον άγνωστο, που απέχει χιλιόμετρα και χιλιόμετρα από σένα, σαν να ήταν μια διαρκώς παρούσα και εφαπτόμενη στη ζωή σου ύπαρξη. Τελικά, ναι, η επικοινωνία που ενώνει, που δένει δυο υπάρξεις και δημιουργεί ποικίλες σχέσεις. Ακόμη και θαυμαστές συναισθηματικές διδυμίες!!!

d

Φωτό: Ναταλία Κωτσάνη

Κι όμως!!!… Ο άνθρωπος, ο μεγαλουργός, ο αφάνταστα δημιουργικός, ο εκπληκτικά επινοητικός, ο θαυμαστικά εφευρετικός, δεν μπορεί να ξεπεράσει τη μεγαλύτερη ευθραυστότητα που ο ίδιος δημιούργησε και αυτό- εγκλωβίστηκε μέσα της: το γεγονός ότι τα πάντα στη ζωή μας, η ίδια μας η ύπαρξη, η λειτουργία όλων των συστημάτων μας, καταρρέουν σε ερείπια μόλις μας λείψει ο μέγας ρυθμιστής της ζωής μας: ο ηλεκτρισμός, η ηλεκτρική ενέργεια. Αυτή είναι η μεγάλη μας ευθραυστότητα!!!

Σκεφθείτε το πολύ απλά: λίγες ώρες χωρίς ηλεκτρισμό και ο παγκόσμιος ιστός της μεγαλοσύνης μας καταρρέει!!! Αυτός ο Άνθρωπος, ο μικρός, ο μέγας!!!

ΝΠ, 31/7/2015

 

3,5 δεκαετίες εξέλιξης: Από τους «μικρόκοσμους» του 1980 στα εκπαιδευτικά «apps» του 2015…

Οι μικρόκοσμοι μπορούν να θεωρηθούν ως συγκεκριμένες μορφές εξωτερικών αναπαραστάσεων που έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν στη διδασκαλία, την εκμάθηση διαφόρων εννοιών, την επίλυση προβλημάτων, τον πειραματισμό κλπ. Πρόκειται για υποσύνολα της πραγματικότητας ή κατασκευασμένες πραγματικότητες, η δομή των οποίων ταιριάζει σε κάποιον δοσμένο γνωστικό μηχανισμό. Η έννοια του εκπαιδευτικού μικρόκοσμου πρωτοεμφανίζεται στις αρχές της δεκαετίας του 70, στο AI Lab του MIT, από τον «πατέρα» της εκπαιδευτικής τεχνολογίας Seymour Papert.

«Οι μικρόκοσμοι έχουν σκοπό να μετατρέψουν παλιές ή να εφεύρουν νέες αναπαραστάσεις στη φυσική, τα μαθηματικά και σε οποιαδήποτε άλλα γνωστικά αντικείμενα, που αιτιολογούν την ισχυρή λογική δομή του αντικειμένου αλλά ταυτόχρονα, συνδέονται κατάλληλα με την ανθρώπινη γνωστική πραγματικότητα» (diSessa 1979).

Ουσιαστικά, λοιπόν, 35 χρόνια μετά, τα «apps» (είτε ως application software, είτε ως web app, είτε ως mobile app) που μπορούν να αξιοποιηθούν στην εκπαίδευση, συνιστούν κατά μία προσέγγιση, μικρόκοσμους, όπου μάλιστα «επανερχόμαστε» στην αρχική πηγή, με πολύ πιο σύγχρονο σχεδιασμό και ποικιλομορφία περιεχομένου – διάδρασης, ως αυτόνομες, συνήθως, εφαρμογές…

Ας παρουσιάσουμε όμως μια ενδεικτική «χρονογραμμή» [1977-2015] με αξιοσημείωτους σταθμούς (Ιστορική εξέλιξη εκπαιδευτικού λογισμικού):

Tutor-Tool-Tutee

  • Ταξινόμηση σύμφωνα με παιδαγωγικά μοντέλα ή μαθησιακά παραδείγματα – paradigms (Kemmis 1977):

– Διδακτική χρήση του υπολογιστή (instructional paradigm)

– Εξερευνητική χρήση του υπολογιστή (conjectural paradigm)

– Αποκαλυπτική χρήση του υπολογιστή (revelatory paradigm)

– Απελευθερωτική χρήση του υπολογιστή (emancipatory paradigm)

  • Ταξινόμηση σύμφωνα με το ρόλο… που επιτελεί στη διαδικασία της μάθησης (Taylor 1980):

– Δασκάλου (the computer as a Tutor): Το υλικό παρουσιάζεται καθοριζόμενο πλήρως από την εφαρμογή, ο χρήστης απαντά και επιλύει ασκήσεις, οι απαντήσεις αξιολογούνται, οδηγώντας σε περαιτέρω παρουσιάσεις, αναλύσεις και παραπομπές.

– Εργαλείου (the computer as a Tool): Η εφαρμογή χρησιμοποιείται ως βοηθητικό μέσο και εργαλείο δημιουργίας ποικίλων πολυμεσικών εγγράφων.

– Μαθητευόμενου (the computer as a Tutee): Ο χρήστης κατευθύνει πλήρως την εφαρμογή, «μαθαίνοντας» τον υπολογιστή.

  • Ταξινόμηση με κριτήριο τη χρήση του εκπαιδευτικού λογισμικού στη μαθησιακή διαδικασία (Paterson – Strickland 1986):

– Πρακτική και εξάσκηση (drill & practice).

– Διδακτικό – παρουσίαση (tutorial).

– Εκπαιδευτικό παιχνίδι (educational game).

– Προσομοίωση (simulation).

– Επίλυση προβλήματος (problem solving).

– Εικονική πραγματικότητα (virtual reality)

  • Ταξινόμηση ως προς την εκπαιδευτική χρήση του υπολογιστή για παιδαγωγικό σκοπό (Means 1994):

– Διδασκαλία (Tutor)

– Εξερεύνηση (Explore)

– Εργαλείο (Tool)

– Επικοινωνία (Communication)

Mindtools

– Περιβάλλοντα καθοδηγούµενης διδασκαλίας (που στηρίζονται κυρίως σε συµπεριφοριστικές θεωρίες μάθησης)

– Περιβάλλοντα μάθησης µέσω (καθοδηγούµενης ή όχι) ανακάλυψης και διερεύνησης (που στηρίζονται κυρίως σε γνωστικές και δοµητιστικές θεωρίες μάθησης)

– Περιβάλλοντα έκφρασης, οικοδόµησης, αναζήτησης και επικοινωνίας της πληροφορίας (που στηρίζονται κυρίως σε δοµητιστικές και κοινωνικοπολιτισµικές θεωρίες μάθησης)

Seminar_Edusoft_2006-SW

Λογισμικά και περιβάλλοντα που λειτουργούν ως απλές πηγές πληροφόρησης

Λογισμικά για διδασκαλία (Tutorials, διδακτισμικά)

Περιβάλλοντα πρακτικής και εκγύμνασης (Drill and practice)

Περιβάλλοντα διαχείρισης πολυμεσικού υλικού και δημιουργίας απλών εφαρμογών παρουσίασης

Περιβάλλοντα προσομοίωσης

Εργαλεία γενικής χρήσης

Προγράμματα προσωπικής έκφρασης, δημιουργικότητας και φαντασίας

Ανοιχτοί μικρόκοσμοι (Δυναμικής Γεωμετρίας, Άλγεβρας και Αριθμητικής, Φυσικής, Μοντελοποίησης, Logo, Εκπαιδευτικής Ρομποτικής)

Λογισμικά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα επικοινωνίας (e-mail, συστήματα online «συζητήσεων», blogs κλπ)

Περιβάλλοντα ανάπτυξης εφαρμογών – Προγραμματισμός με γλώσσες προγραμματισμού

Λοιπές κατηγορίες (εκπαιδευτικά παιχνίδια, εφαρμογές e-learning, m-learning κλπ)

Mobile_Apps

Seminar_Android_2014-SW

  • 34 διαφορετικοί «Τύποι Μαθησιακού Αντικειμένου» στο Πανελλήνιο Αποθετήριο (Φωτόδεντρο 2010-2015):

Photodentro

Το σίγουρο είναι ότι από την εμφάνιση των πρώτων λογισμικών με πολύ περιορισμένη χρήση στην εκπαίδευση, από τις αρχές του 1970 μέχρι σήμερα, πολλές κατηγορίες λογισμικού παραμένουν απαράλλακτα ίδιες (π.χ. drill & practice, simulations κλπ). Το σημαντικότερο όμως είναι ότι τα νέα φιλικά και touchable apps, απευθύνονται πλέον, απολύτως, σε όλες τις ηλικίες, και τους «πολύ-πολύ» μικρούς και τους «πολύ-πολύ» μεγάλους…

ΓΚ, 21/06/2015 (τη μεγαλύτερη μέρα του χρόνου)

Σημείωση: Οι παραπάνω αναφορές απέχουν από το να συνιστούν εμπεριστατωμένη επισκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας αλλά είναι ενδεικτικές για τις τάσεις κάθε περιόδου…

 

Το σύγχρονο θαύμα: Ο πληθωρισμός της γνώσης και της πληροφορίας

του Νικήτα Παρίση

Είμαστε οι «νεόπλουτοι» της γνώσης. Παράλληλα, «πάσχουμε» από έναν πολύ δυσκολοχείριστο πληθωρισμό πληροφορίας. Οπουδήποτε και αν βρίσκεται κανείς σήμερα, μπορεί να έχει άμεση, γρήγορη και εύκολή πρόσβαση στη γνώση και την πληροφορία. Και όλη αυτή η άμεση προσβασιμότητα προσφέρεται αφειδώς και αδαπάνως από τα επιτεύγματα και τις δυνατότητες που προσφέρει ο σύγχρονος ψηφιακός πολιτισμός. Αυτή, ακριβώς, είναι η νέα πραγματικότητα: ζούμε πλέον στον αιώνα του ψηφιακού πολιτισμού. Δηλαδή στο σύγχρονο σχεδόν απίστευτο θαύμα!

Πηγαίνοντας τρεις τέσσερις δεκαετίες πίσω στο χρόνο, θα βρεθούμε, αντιθετικά με το τώρα, σε μια κατάσταση όχι, βέβαια, γνωσιακής πενίας αλλά σε πολύ κλειστούς ορίζοντες. Μόνη σχεδόν πηγή της γνώσης και της πληροφορίας ο πολύμορφος, βέβαια, και συνήθως γοητευτικός έντυπος λόγος. Και ο τρόπος άντλησης της πληροφορίας μονοδιάστατος: η ανάγνωση των γραμμικών κειμένων.

Η διαφορά ανάμεσα στο τότε και το τώρα, ειδικά για τη Ελλάδα, φαίνεται έκδηλα από ένα «γεγονός», που κινείται ανάμεσα στην αλήθεια της ελληνικής πραγματικότητας και το ιστορικό ανέκδοτο. Συγκεκριμένα, λέγεται το εξής:

Όταν στη δεκαετία του ’20 ανακηρύχθηκε το 1924 η πρώτη Ελληνική Δημοκρατία, ο τότε ολοκληρωτικά απομονωμένος Αη-Στράτης, αγνοώντας την πολιτειακή αλλαγή, εξακολουθούσε τις Κυριακές στην εκκλησία να ψάλλει το «Πολυχρόνιον, Κύριε, φύλαττε τον Βασιλέα ημών…». Μέχρι που τους ενημέρωσε τους αγαθούς νησιώτες κάποιος, περαστικός με το καράβι του, καπετάνιος!

Κι αν ακόμη το γεγονός ανήκει στην ιστορική ανεκδοτολογία, εκφράζει πολύ εύγλωττα το τότε, ως κατάσταση ακραίας πληροφοριακής πενίας, καθώς και παντελή έλλειψη προσβασιμότητας στο καινούριο, ως είδηση-πληροφορία, ή στη χειρότερη περίπτωση, δηλώνεται με τρομακτική αμεσότητα ο αυτοεγκλεισμός μας στο σκοτάδι της άγνοιας.

Σύμφωνα με το Infographic, το 2013, το άρθρο αυτό που δημοσιεύουμε θα ήταν 1 από τα 347 που θα ανέβαιναν στο WordPress σε ένα λεπτό! Το 2014, αντίστοιχα, ο αριθμός των άρθρων έφτασε τα 1800!

Σύμφωνα με το Infographic, το 2013, το άρθρο αυτό που δημοσιεύουμε θα ήταν 1 από τα 347 που θα ανέβαιναν στο WordPress σε ένα λεπτό! Το 2014, αντίστοιχα, ο αριθμός των άρθρων έφτασε τα 1800!

Απ’ το σκοτάδι, λοιπόν, της άγνοιας, έχουμε περάσει στο εκτυφλωτικό φως. Ακριβώς! Πρόκειται για εκτυφλωτικό φως. Όντως, η πληθωρική πληροφορία, ο σημερινός καταιγιστικός ρυθμός του πολιτισμού της εικόνας και η λειτουργία πολλών πηγών γνώσης και πληροφορίας, όλα αυτά λειτουργούν ζαλιστικά. Ο σύγχρονος άνθρωπος, ο εξοικειωμένος με τη σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία, γίνεται, σε κάθε λεπτό της ζωής του, δέκτης ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών, που σχεδόν αδυνατεί να παρακολουθήσει τις λεπτομέρειες προσεκτικά, δεν μπορεί να τις οργανώσει και ταξινομήσει μέσα του, κι ακόμη είναι πολύ δύσκολο να τις προσλάβει επιλεκτικά και, κυρίως, εκλεκτικά. Κάποιες, μάλιστα, φορές ο σύγχρονος άνθρωπος, μην μπορώντας να ενορχηστρώσει μέσα του την αφθονία και τον όγκο των πολλαπλών εισροών, βουλιάζει αμήχανα μέσα στον πληθωρικό του πλούτο.

Γίνεται έτσι αυτόνόητο ότι η έννοια της παγκοσμιοποίησης δε λειτουργεί μόνο στο επίπεδο των ποικίλων οικονομικών συναλλαγών και αλληλοεπιδράσεων. Ο ψηφιακός πολιτισμός είναι ίσως η πιο εμπράγματη διαβεβαίωση της πολιτιστικής παγκοσμιοποίησης. Όλα τα πολιτιστικά δεδομένα, όπου γης, είναι πλέον ανοιχτά, προσιτά και προσφερόμενα. Η οθόνη του υπολογιστή, η μικρή οθόνη των tablets, ή και η ακόμη μικρότερη των έξυπνων τηλεφώνων, όλα αυτά γίνονται θαυμαστικές επιφάνειες συσσωρευμένου πολιτισμού. Αυτές οι επιφάνειες, με σωστή και λελογισμένη χρήση, προκαλούν και δημιουργούν την ευφροσύνη της όρασης, της ακοής, της σκέψης και του συναισθήματος.

Αυτό, ακριβώς, είναι το σύγχρονο και σχεδόν απίστευτο θαύμα του αιώνα μας!

ΝΠ, 20/5/2015

Χαρτογραφώντας το Φωτόδεντρο για την Ημέρα της Γης…

Μια νέα, ολοκληρωμένη απόπειρα «χαρτογράφησης» του Φωτόδεντρου, του ελληνικού αποθετηρίου με τα ψηφιακά μαθησιακά αντικείμενα, στάθηκε η αφορμή γι’ αυτό το τρίτο αφιέρωμα στη φετινή Ημέρα της Γης στις 22/4 (με πρώτο 216 δισδιάστατοι και τρισδιάστατοι χάρτες… για το Earth Day 2013, δεύτερο Ταξιδεύοντας με τη Γη μας… για το Earth Day 2014 και έναυσμα Για 200 χρόνια κατακτούσαμε τη Φύση. Τώρα, τη χτυπάμε μέχρι θανάτου. 20 αποφθέγματα ‘φόρος τιμής’)

Ας δούμε όμως πρώτα, όπως συνηθίζουμε άλλωστε, τη σημασία που δίνουν τα λεξικά στον όρο (η οποία στα αγγλικά συνήθως αποδίδεται με τη λέξη mapping). Η λακωνικότητα της ερμηνείας, από το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, «χαρτογραφώ: συντάσσω και σχεδιάζω γεωγραφικούς χάρτες» μας οδηγεί και σε άλλες αναζητήσεις…

  • τοποθετώ σε γεωγραφική παράσταση δεδομένα από διαφορετικές επιστήμες για να δείξω σε ποιες γεωγραφικές περιοχές απαντούν ορισμένα φαινόμενα (Λεξικό Κριαρά),
  • εντάσσω στα δεδομένα γεωγραφικού χάρτη τα φαινόμενα που απαντούν σε κάθε περιοχή, όπως τα εντοπίζει και τα κατατάσσει μια επιστήμη (Λεξικό Μπαμπινιώτη).

Πέρα όμως από την κυριολεκτική σημασία της λέξης, υπάρχει και η μεταφορική. Χαρτογραφώντας αυτό που δεν είναι για όλους συγκεκριμένο, ορατό και απτό… το καθιστώ από ρευστό, συγκεκριμένο, από μη ορατό, ορατό, από συγκεχυμένο, απόλυτα απτό (Ν. Παρίσης). Και εδώ είναι η πρότασή μας, να δούμε τη χαρτογράφηση και ως μία αφήγηση, οποιουδήποτε οδοιπορικού, με μικρούς ή μεγάλους όμως διαδραστικούς σταθμούς, δηλαδή links με apps (όπως είχε αρχικά αναφερθεί και στο άρθρο του 2013)…

Xartografontas

Αναρίθμητα τα παραδείγματα, και κυριολεκτικής – μεταφορικής χαρτογράφησης, αλλά και στατικής – δυναμικής, με την έννοια των παραμέτρων ή της αλληλεπίδρασης με τον χρήστη. Ενδεικτικά θα αναφερθούμε στις παρακάτω 4 απλές κατηγορίες χαρτογράφησης (καθώς η ταξινομία της και η αναφορά σε συνθετότερες χαρτογραφήσεις, ξεφεύγει από τον σκοπό του παρόντος άρθρου):

1. Χαρτογράφηση Χώρου…

Το απόλυτο εργαλείο χαρτογράφησης είναι φυσικά το Google EarthMaps, με τις διάφορες εφαρμογές του (π.χ. Street View, Sky, Gallery, 3D Imagery, Classroom Resources κλπ). Εδώ μπορούμε να κάνουμε κάθε μορφής πλοήγηση – διάδραση σε δισδιάστατους και τρισδιάστατους χάρτες, με οποιασδήποτε μορφής εμπεριεχόμενο υλικό (π.χ. ιστορικοί χάρτες, παλιοί χάρτες, «χαρτογράφηση ανισοτήτων», μικρόκοσμοι γεωγραφίας κλπ).

Το Φωτόδεντρο πέρα από τη μεγάλη Συλλογή με Πολυχάρτες, η οποία περιέχει και 216 πρωτογενείς χάρτες υψηλής ανάλυσης, έχει πολλές εφαρμογές που αξιοποιούν το Google Earth και έχουν την κωδική ονομασία Geocoder. Η παρακάτω εικόνα είναι μια χαρτογράφηση του ουρανού από το «Sky Map» (για κινητά – ταμπλέτες, δυνατότητα που έχουν και άλλες αντίστοιχες εφαρμογές, όπως Stellarium, Solar Scope System κλπ).

Sky-Map

2. Field Trips…

Μία πιο στοχευμένη χαρτογράφηση είναι να αποτυπώσουμε μια πορεία πάνω σε έναν χάρτη με ποικίλες πληροφορίες, όπως στο παρακάτω σχήμα τα Ταξίδια του James Cook, μία από τις εφαρμογές που έχει το Φωτόδεντρο, ή να πλοηγούμαστε στην εικονική διαδρομή ενός χώρου, όχι απαραίτητα πάντα με ένα χάρτη (π.χ. Louvre Online Tours, Nasa VFT, ή άλλα Virtual Field Trips).

James_Cook

3. Χαρτογράφηση Εννοιών

Για τους εννοιολογικούς ή νοητικούς χάρτες (concept ή mind maps) υπάρχει πολύ εκτενής… διαδικτυογραφία και δυνατότητα αξιοποίησής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία (υλικό με πολλά «revised» υπάρχει στο elenaell mindmaps). Το Φωτόδεντρο, έχει τον «Εννοιολογικό Χάρτη» ως κριτήριο επιλογής «Τύπου Αντικειμένου» (η αναζήτησή του στις 30/4/2015 εντόπισε 62 μαθησιακά αντικείμενα στα 7000+, ένα από τα οποία είναι και το παρακάτω, Η φύση είναι το σπίτι μας).

Mindmap

4. Infographics

Άλλη μια σχετικά πρόσφατη αχανής και πολύ πιο ευρεία κατηγορία χαρτογράφησης, είναι τα λεγόμενα Infographics, τα οποία συνιστούν μια οπτικοποιημένη αναπαράσταση πληροφοριών ή/και δεδομένων… Εδώ αρκούμαστε σε αναφορές, όπως το Blooming Αpps Ιnfographic του σχήματος, οι Εκπαιδευτικές Εφαρμογές για iPad & Android και το απίστευτο υλικό που μπορεί εύκολα να βρεθεί σε Boards του Pinterest

Blooming_Apps

Η προτεινόμενη περιεκτική Χαρτογράφηση του Φωτόδεντρου, εστιάζοντας στη Γεωγραφία και τη Μελέτη Περιβάλλοντος, παρουσιάζεται στις παρακάτω 20 διαφάνειες, με αφορμή εισήγηση στο «Επιμορφωτικό σεμινάριο για την ανάδειξη και προβολή καλών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού περιεχομένου» (Δευτέρα 16/2/2015, 3ο Γυμνάσιο Κηφισιάς).

Μια πρόταση, που απορρέει από τις παραπάνω ιδέες, μπορεί να είναι ένα παιχνίδι θησαυρού, βασισμένο σε μιαν αφήγηση η οποία να περιέχει διασυνδέσεις (links) προς διαδραστικά ή μη μαθησιακά αντικείμενα του Φωτόδεντρου και όχι μόνο… Τα παιδιά, στο πλαίσιο εκπαιδευτικών πρακτικών, θα μπορούσαν να είναι και παίκτες και ερευνητές και δημιουργοί ενός τέτοιου παιχνιδιού…

Γ. Κωτσάνης, Ε. Σπυράτου, 30/4/2015

(Αναδημοσίευση από το Γεωδρόμιο)

Σημειώσεις…

Ενδεικτικό πρόσθετο υλικό μπορεί να αντληθεί και από τις παρακάτω πηγές…

Ο οπτικός μας πολιτισμός… άλλοτε και τώρα

του Νικήτα Παρίση

Μέσα μας υπάρχουν άπειρα και ποικίλα στοιχεία. Εικόνες που κάποτε μας μάγεψαν. Πρόσωπα που τα λατρέψαμε με ένταση πάθους ή με ποιητική αβρότητα. Τόποι και τοπία που αγαπήσαμε και μένουν ακόμα ζωντανά μέσα μας. Στιγμές και μνήμες που συνιστούν τις εξέχουσες προεξοχές της ζωής μας. Φωνές και ήχοι που μας συγκίνησαν. Βέβαια, υπάρχουν και γκρίζες ώρες και μελανές στιγμές κι ακόμη ματωμένα και τεντωμένα 24ωρα.

Όλα, πάντως, αυτά που πρόχειρα και μάλλον ενδεικτικά συναριθμήσαμε, συνιστούν τον εσωτερικό μας πλούτο, φωτεινό και γκρίζο. Ασφαλώς και τα συνυπολογίζουμε όλα. Τις ευφρόσυνες και τις χαρίεσσες στιγμές της ζωής μας, αλλά και τις αιματηρές γρατσουνιές, τα ανεξίτηλα σημάδια και τις βαθιές ρυτιδώσεις, που άφησε πάνω μας η σκληρή κόψη της ζωής. Όλα μαζί, και τα γελαστά και τα αγέλαστα τοπία του βίου μας, συνθέτουν την εσωτερική μας ταυτότητα, τον μέσα μας πολιτισμό ή, ακόμη, και τις αθέατες όψεις του εαυτού μας.

Φωτογραφία: Θ. Δεληγιάννης

Φωτογραφία: Θ. Δεληγιάννης

Ο Καζαντζάκης, στη λογοτεχνική του περισσότερο «φιλοσοφία», όλον αυτόν τον μέσα μας πλούτο τον απέδιδε στις πέντε αισθήσεις μας. Είναι οι πόρτες, έλεγε. Από αυτές τις πόρτες εισβάλλουν όλα μέσα μας και ευφραίνουν την ψυχή μας. Όμορφες εικόνες, μαγικά και μαγεύοντα πρόσωπα, ζαλιστικά και αναστατωτικά αρώματα. Και, φυσικά, και άλλα πολλά: δειλινά χρώματα, γλυκό φύσημα του αέρα τα μεσημέρια του Αυγούστου, η ποίηση της μουσικής, το πρωινό τραγούδι των πουλιών στη νησιώτικη στέγη μας. Η αίσθηση μιας βελούδινης και ομιλούσας αφής. Πληθωρισμός δηλαδή και αφθονία εσωτερικού πλούτου.

Τώρα όμως, καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, σκέφτομαι κάτι που το πρωτοδιάβασα στα χρόνια της πρώτης μου νεότητας: από όλα τα πλούτη που είναι μέσα μας αποθησαυρισμένα, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, πάνω από 60 – 65%, ανήκει και το χρωστάμε στην όρασή μας. Είναι, φαίνεται, η βασιλεύουσα αίσθηση. Εξέχει και προέχει, κυρίαρχη και πρυτανεύουσα.

Μα και τώρα, με την όμορφη εμπειρία και τη γλυκιά οδοιπορία μιας ζωής, στο κορυφαίο σημείο και στην ακμή της βαθιάς ωριμότητας, το δέχομαι, χωρίς επιφυλάξεις, αυτό το αξίωμα: η όραση είναι η κυρίαρχη και η κυριαρχούσα αίσθηση. Εύκολο, επομένως, και μάλλον αυτονόητο το συμπέρασμα: ο πλούτος και ο πολιτισμός της ψυχής μας, πολύμορφος και πολύπτυχος, στον μεγάλο του όγκο, είναι οπτικός. Πολιτισμός δηλαδή της όρασης.

Βέβαια, η προηγούμενη γενιά, συγκριτικά με την τωρινή, είτε η τελευταία ζει την αμεριμνησία της παιδικής ηλικίας, είτε την έκρηξη της εφηβείας ή, ακόμη, την πρώτη μεταεφηβική της ωριμότητα, απέχει έτη φωτός. Συγκρινόμενες, λοιπόν, οι δύο γενιές έχουν πολύ διαφορετικές αποχρώσεις χαρακτηριστικών, διαφορετικά νοήματα ζωής, άλλες συντεταγμένες γνώσεων και εντελώς διαφορετική ποιότητα εικόνων στον οπτικό τους πολιτισμό. Η προηγούμενη γενιά συνάθροιζε εικόνες από τη ζώσα πραγματικότητα και από τη μαγεύουσα τελειότητα του φυσικού κόσμου. Θα μιλούσαμε δηλαδή για ένα «φυσικό» οπτικό πολιτισμό.Αντίθετα, η τωρινή γενιά είναι εγκλωβισμένη σε μιαν άλλη πραγματικότητα. Έχει, βέβαια, αυτή η πραγματικότητα τη δική της μαγεία, αλλά είναι μη φυσική. Είναι τεχνητή ή, όπως έχουμε πλέον συνηθίσει να την ονομάζουμε, είναι ψηφιακή. Θα μπορούσαμε, επομένως, να βεβαιώσουμε ότι οι νέες γενιές ζουν και κινούνται σε έναν διαφορετικό οπτικό πολιτισμό. Ζουν δηλαδή σε άλλον κόσμο, που τώρα πλέον είναι συμπληρωματικός του πραγματικού. Μπορούμε να το πούμε και διαφορετικά: ζουν σε έναν «κόσμο» που είναι έξω από τον κόσμο.

Φωτογραφία: Θ. Δεληγιάννης

Φωτογραφία: Θ. Δεληγιάννης

Ασφαλώς και μπορεί αυτός ο κόσμος να ανοίγει εύκολες και πολλές προσβάσεις σε ποικίλες αναζητήσεις, καθώς και σε μια πιο συναρπαστική αποκάλυψη της γνώσης. Χρειάζεται όμως να ξέρουμε να κάνουμε σωστές αναζητήσεις και να κατέχουμε την ερευνητική τεχνική, συνδυασμένη πάντα με μιαν αναγκαία επιλεκτικότητα και με μια λεπταίσθητη εκλεκτικότητα.

Πάντως, παρ’ όλα τα όσα μας προσφέρει ο ψηφιακός πολιτισμός, ουσιαστικά και ουσιώδη, οι σύγχρονες γενιές, και ιδιαίτερα τα παιδιά, ζουν σε μια κατάσταση ένδειας και εσωτερικής πενίας. Πάσχουν από έλλειψη και σχεδόν από μια ολική απουσία φυσικών εικόνων. Γι’ αυτό και δεν μας εκπλήσσει που τα σύγχρονα παιδιά των μεγάλων αστικών κέντρων αγνοούν και δεν αναγνωρίζουν ακόμη και την αγελάδα. Αυτό, ακριβώς, είναι και το πρόβλημα της εποχής μας: έχουμε την πηγή της γνώσης μέσα στο σπίτι μας, τη διαδικτυακή δηλαδή γνωσιακή αφθονία, αλλά πάσχουμε από τη μέγιστη ένδεια: μας λείπει ο οπτικός πολιτισμός του ζωντανού κόσμου.

Μάρτιος 2015

Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 371 ακόμα followers