1 φορά στα 70 χρόνια: από τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων στο «ζευγάρωμα» Ηλιοστάσιου-Πανσέληνου και Χωρο-Χρονικού Γραμματισμού…

«Ο μηχανισμός ο οποίος ανασύρθηκε από το βάθος της θάλασσας στα Αντικύθηρα, εδώ και περισσότερο από εκατό χρόνια, κίνησε αμέσως το ενδιαφέρον κάθε είδους ερευνητών της αρχαιότητας. Ήταν ένας αστρολάβος; Ήταν ένα πλανητάριο, ένα αστρονομικό ρολόι; Ή κάτι άλλο; Η επιστημονική έρευνα προχωρούσε πολλές φορές στα σκοτεινά, αφήνοντας περιθώριο στη φαντασία, που δεν ήθελε και πολύ να ξεπεράσει τα όρια της λογικής. Ότι πρόκειται για έναν μηχανισμό είναι σίγουρο, και μάλιστα για τον πιο σύνθετο μηχανισμό της αρχαιότητας (2ος-1ος αιώνας π.Χ.), που δεν έχει παρόμοιό του στα 1.300 χρόνια που ακολουθούν» (Πρόγραμμα Έρευνας για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων)…

Πόσο απίστευτα εναρμονισμένοι με τον «χωρικό και χρονικό γραμματισμό« θα έπρεπε να ήταν οι δημιουργοί αυτού του «Μηχανισμού των Αντικυθήρων» [ΕΡΩΤΗΜΑ 1!] που μάλλον, θα ήταν σε θέση να προβλέψουν [όπως άλλωστε οι σύγχρονοι αστρονόμοι με τα εντυπωσιακά μέσα τους], ότι σήμερα, 21 Ιουνίου, θα είχαμε ταυτόχρονα και Θερινό Ηλιοστάσιο και Πανσέληνο (στη 1.34 ξημερώματα, με διαφορά περίπου 30 λεπτών); Επισημάναμε, φυσικά πολλές φορές, ότι στο αστικό μας περιβάλλον, έχουμε πλέον προ πολλού σταματήσει να βιώνουμε, και ίσα-ίσα θυμόμαστε, τις 4 σημαντικές αυτές ημέρες στην αλλαγή των εποχών, που πολύ συχνά συνιστούν και σημαντικές Παγκόσμιες Μέρες

Το γεγονός αυτό, μας δίνει μια καλή αφορμή για να παραθέσουμε καθιερωμένους γραμματισμούς, τον Γλωσσικό Γραμματισμό, τον Μαθηματικο-Λογικό Γραμματισμό, τον Ψηφιακό Γραμματισμό και τον Χωρικό Γραμματισμό. Φυσικά το δίπολο του «χωρο-χρόνου», με τις 3 διαστάσεις του χώρου και τη 1 διάσταση του χρόνου, δεσπόζει και στις θετικές, και στις κοινωνικές επιστήμες, αλλά και σε εναλλακτικές προσεγγίσεις (π.χ. World View – Kearney)! Όμως…

280

Ας δούμε, για παράδειγμα, τι θα μπορούσαμε να ρωτήσουμε για την παραπάνω εικόνα…

Ποια περιοχή της Ελλάδας απεικονίζει ο Χάρτης; Ποια βουνά, πεδιάδες, κόλπους, ποτάμια, λίμνες, νησιά, πόλεις…

Είναι βέβαιο ότι θα πάρουμε πολλές και διαφορετικές απαντήσεις, ανάλογα με τον «χωρο-χρονικό» γραμματισμό του κάθε ερωτώμενου. Μήπως τελικά σήμερα, έχουμε «υποτιμήσει» αυτόν τον σπουδαίο γραμματισμό μέσα από όλα τα τεχνολογικά μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας; [ΕΡΩΤΗΜΑ 2!], και ο οποίος τελικά κατέχει μια σπουδαία θέση ανάμεσα στους σημαντικότερους;

Μια ελάχιστη συμβολή, κυρίως στο δεύτερο ερώτημα, έρχονται να δώσουν οι παρακάτω 65 διαφάνειες με τα 280+ links στα 4 βιωματικά εργαστήρια,  που πραγματοποιήθηκαν το πρώτο τρίμηνο του 2016 (μετά από προσκλήσεις των φίλων και συναδέλφων Σχολικών Συμβούλων: Α. Ασβεστά, Α. Ζουγανέλη, Μ. Δίτσιου, και Κ. Στεφανίδη, τους οποίους και ευχαριστώ θερμότατα)

Εξαιρετικά, λοιπόν αφιερωμένο, στο «ζευγάρωμα» Ηλιοστάσιου και Πανσέληνου, το οποίο δεν μεριμνήσαμε να το χαιρόμαστε σε κάποια βουνοκορφή ή ακρογιαλιά, αλλά από το μπαλκόνι του σπιτιού της πόλης μας…

 ΓΚ, 21 Ιουνίου 2016

(αναδημοσίευση από Γεωδρόμιο)

Save

Save

Save

Κινητά βιώματα στις επιφάνειες της πόλης: εγκλωβισμένοι ή υποψιασμένοι;

Η μετακίνηση και η ζωή μας μέσα στην πόλη, για ψυχαγωγία, για ευεξία, για κοινωνικές δράσεις (εξαιρώντας την τυπική εκπαίδευση και την εργασία) έχει μια σημαντική διαφοροποίηση για τα παιδιά και τους ενήλικες…

Η συνηθισμένη πρακτική μας είναι η μετάβαση από ένα σημείο, μία γεωγραφική τοποθεσία – χώρο σε μία άλλη… Αν παρατηρήσετε, δεν κινούμαστε, τουλάχιστον οι περισσότεροι από τους ενήλικες, σε μια επιφάνεια! Πηγαίνουμε από το ένα σημείο στο άλλο (εστιάζοντας τις δράσεις μας σε αυτόν τον συγκεκριμένο χώρο προορισμού και την επιφάνειά του), αντίθετα βέβαια από αυτό το οποίο κάνουν τα παιδιά! Για παράδειγμα όταν τα παιδιά ή οι έφηβοι, περπατούν ή κάνουν ποδήλατο, σαρώνουν μια μεγάλη επιφάνεια, χωρίς να περιορίζονται στο χώρο!

Για τη μετακίνηση στην πόλη, οι περισσότεροι, πλέον, χρησιμοποιούμε την φορητή μας, κινητή τεχνολογία για πολλαπλούς λόγους και εδώ δεν υπάρχει διαφοροποίηση, θεωρώντας την, πλέον, το απαραίτητο εφόδιό μας σε κάθε μετακίνηση (όταν μάλιστα τύχει να μην έχουμε το κινητό μας, καταλαμβανόμαστε από… nomophobia!). Και φυσικά τα περισσότερα παιδιά, κυρίως τα πιο μεγάλα, αξιοποιούν την τεχνολογία, καλύτερα από μας…

Όλοι μας γνωρίζουμε πολύ καλά, ότι δηλαδή τα παιδιά και οι έφηβοι μαθαίνουν πολύ εύκολα και αξιοποιούν δυναμικά τα νέα αυτά μέσα… Η χρήση της τεχνολογίας τους προσφέρει αυτοπεποίθηση και την αίσθηση ότι ανήκουν σε μια κοινότητα με μια ευρεία προοπτική (και αυτό σίγουρα δεν είναι κοινοτοπία). Μπορεί να καλλιεργεί την πρωτοβουλία και την αυτενέργεια ώστε να αποτελεί πόλο έλξης, διαλόγου, κοινωνικοποίησης και ψυχαγωγίας.

Οι περισσότεροι από εμάς ανήκουμε σε μια ψηφιακή κοινότητα. Μπορεί να έχουμε εκατοντάδες φίλους στο Facebook, να συναντάμε κάθε μέρα πολλούς συναδέλφους στη δουλειά μας και να δουλεύουμε μαζί, αλλά έχουμε την αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια πραγματική κοινότητα? Κάποιοι ναι, ιδιαίτερα οι πιο πολιτικοποιημένοι ή όσοι δραστηριοποιούνται στον πολιτισμό. Οι περισσότεροι ίσως από εμάς όχι…

Έχουμε λοιπόν ένα νέο «παράδειγμα» (με την έννοια που έδωσε στο όρο ο Τόμας Κουν). Όλα είναι εκεί πάνω στο σύννεφο, σε ένα αόρατο δίκτυο με δισεκατομμύρια σημεία/κόμβους και ακμές που τα συνδέουν, με γρήγορες ταχύτητες, τα πάντα να καταγράφονται, κάθε πληροφορία να μπορεί να επεξεργασθεί ως δεδομένο…  Techno-Poli-Blog1Έχουμε μια νέα εποχή αλλά και μια νέα γενιά… Και όπως πολύ γλαφυρά έχει γραφτεί στο ιστολόγιό μας… «Η προηγούμενη γενιά συνάθροιζε εικόνες από τη ζώσα πραγματικότητα και από τη μαγεύουσα τελειότητα του φυσικού κόσμου… Αντίθετα, η τωρινή γενιά είναι εγκλωβισμένη σε μιαν άλλη πραγματικότητα. Έχει, βέβαια, αυτή η πραγματικότητα τη δική της μαγεία, αλλά είναι μη φυσική«.

 Οπότε αναπόφευκτα εγείρονται τα παρακάτω ερωτήματα

  • «Μήπως περάσαμε στον αιώνα της ψηφιακής μονοκρατορίας; Θα ζούμε πλέον τη μαγεία των χρωμάτων σκυμμένοι μόνοι μας στις ψηφιακές οθόνες;«
  • «Είμαστε οι μοναξιές μέχρι κορεσμού, από αφάνταστες πληροφορίες. Αποθήκες δηλαδή συσσώρευσης ψηφιακού υλικού;«

Τι σημαίνει όμως αξιοποιώ την κινητή τεχνολογία, και για τους «μικρούς» και για τους «μεγάλους»; Ας το δούμε επιγραμματικά σε ένα τετράπτυχο. Τα περισσότερα από αυτά τα κάνουμε και τα βιώνουμε…

Techno-Poli-Blog2

  • Βλέπω – Ακούω – Αποτυπώνω: με τις δύο, αισθήσεις μου – κυρίως μόνο αυτές στα ψηφιακά περιβάλλοντα, όλοι έχουμε μια κάμερα και αποτυπώνουμε κάθε στιγμή, ή έχουμε τα ακουστικά μας για να ακούμε μουσική…
  • Ενημερώνομαι – Αναζητώ/Πλοηγούμαι – Επιλέγω: η ενημέρωση, η αναζήτηση και η πλοήγηση στο διαδίκτυο συνιστούν πλέον μία από τις πιο σημαντικές και ευρέως διαδεδομένες ψηφιακές δεξιότητες, με την επιλογή της κατάλληλης πληροφορίας να συνιστά ιδιαίτερη κριτική διαδικασία
  • Επικοινωνώ – Μοιράζομαι – Συνεργάζομαι: μια από τις πιο σημαντικές νέες τάσεις, ειδικά με τις εφαρμογές κοινωνικών δικτύων…
  • Επεξεργάζομαι – Παίζω – Δημιουργώ: αξιοποιώ όλα τα προηγούμενα ή και επεξεργάζομαι τις πληροφορίες, με τις διάφορες μορφές τους, σημειώσεις, αλληλογραφία, κείμενα, γραφικά-graffiti, σχέδια, διαγράμματα, πίνακες, ήχους, μουσικές, βίντεο, αφίσες, ιστοσελίδες…

Ενδεικτικά παραδείγματα είναι τα βιωματικά και δημιουργικά Εργαστήρια του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού (με ή χωρίς τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων). Τα παιδιά γίνονται από απλοί καταναλωτές, δημιουργοί των δικών τους έργων, κατασκευών, «τεχνημάτων», των λεγόμενων artifacts, είτε ατομικά, είτε ομαδικά, με άξονα την περιέργεια, τη φιλομάθεια και την ερευνητική τους διάθεση. Μπορούν να λειτουργήσουν συλλογικά αλλά και αυτόνομα με βάση σχέδια δράσης βασισμένα σε «καλές πρακτικές», κάτω από τον συντονισμό και την υποστήριξη των «μεγάλων».

Πολύ επιγραμματικά λοιπόν θα μπορούσε κάποιος να ισχυρισθεί, βλέποντας από μία ΘΕΤΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ, το βίωμα στην πόλη με την κινητή τεχνολογία, ότι…

  • ο τεχνολογικός γραμματισμός ανοίγει τους ορίζοντες των παιδιών και των νέων, δημιουργεί κίνητρα για πρωτοβουλίες, γνώση, εξωστρέφεια και πνεύμα συνεργατικότητας κλπ-κλπ, ενώ αντίθετα…
  • ο τεχνολογικός αναλφαβητισμός οδηγεί στην περιθωριοποίηση και τη δια βίου υστέρηση, καταδικάζει τους νέους στην ανεργία και ενδεχομένως ευνοεί την παραβατικότητα, προστιθέμενος μάλιστα στις συνθήκες κρίσης…

Κλείνοντας όμως, για να πολιτικοποιήσω τον επίλογο…

Μήπως, λοιπόν, μέσα σε όλη αυτή την ψηφιακή πλέον εποχή, έχουμε χάσει [ηθελημένα και ανιδιοτελώς κάποιοι μας βοηθήσανε να χάσουμε] ίσως την πιο κρυφή – δυσεύρετη γνώση, την πιο κρυφή – δυσεύρετη δεξιότητα, όμως κυρίως την κρυφή «στάση ζωής», αυτού του «ΥΠΟΨΙΑΣΜΕΝΟΥ» πολίτη του κόσμου? Και ποια άραγε είναι αυτή? Υπάρχει? Είναι σχετικά ευρέως αποδεκτή?

ΓΚ, 31/05/2016

Σημείωση: Το άρθρο αυτό είναι μια προσαρμογή της σύντομης ομιλίας με τίτλο: «Κινητή Τεχνολογία και Βιώματα στην Πόλη…» που δόθηκε στις 31 Μαρτίου 2015 κατά τη διάρκεια της Hμερίδας «Η Πόλη Είμαστε Εμείς» με την υποστήριξη του Δήμου Αθηναίων.

No mobile phobia: Μιλώντας για ένα σχεδόν καθολικό εθισμό

 [Σε ελεύθερη απόδοση: χωρίς το κινητό, με πιάνει φοβία, πανικός]

 Του Νικήτα Παρίση

Τώρα πλέον το συνηθίσαμε. Το παράξενο και το παράδοξο μας έγινε οικείο και καθημερινό. Δε μας παραξενεύει πια και ούτε μας προκαλεί κάποια ιδιαίτερη εντύπωση. Σχεδόν δεν το προσέχουμε και μάλλον περνάει απαρατήρητο.

Μιλάμε γι’ αυτό που βλέπουμε καθημερινά στους δρόμους, στα café, σε αίθουσες αναμονής κλπ. Όλοι, σχεδόν όλοι, ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες, κρατούν ένα τηλέφωνο. Περπατούν και μιλάνε. Η εικόνα τους είναι μια αστειότητα. Μοιάζουν να μιλάνε στο κενό. Υπάρχουν έξω από αυτό που τους περιβάλλει.

Νέα παιδιά, αγόρια και κορίτσια, γεμάτα νεανική φρεσκάδα και δροσερότητα, κάθονται και πίνουν καφέ. Αγνοούν τη συντροφιά τους. Δε συνομιλούν. Έχουν πεθάνει μέσα τους οι λέξεις. Κοιμάται, ύπνο βαθύ, η συνομιλητική διάθεση.

Μένουν συνεχώς σκυμμένοι, με άκρα προσήλωση, στις μικρές οθόνες των κινητών. Ζουν σε κατάσταση απόλυτης ηλεκτρονικής μοναξιάς. Το βλέμμα καθηλωμένο σε ένα σημείο. Η ακινητοποίηση της όρασης. Η απόλυτη οπτική στενότητα.

 Πηγή: Business Insider International

Πηγή: Business Insider International

Άραγε η μοναξιά έχει διαβαθμίσεις; Υπάρχει υπερθετική μοναξιά; Μήπως, τελικά, αυτός ο αυτοεγκλεισμός στην πολύχρωμη μικρότητα της τηλεφωνικής οθόνης, είναι μια μορφή υπερθετικής μοναξιάς; Δεν είναι νοσηρό, ένα είδος περίεργης αρρώστιας, να επιλέγουμε μόνοι μας και αυτόβουλα μια «ζωή» έξω από τη ζωή;

Όταν πεθάνουν μέσα μας οι λέξεις. Όταν νεκρωθεί στην ψυχή μας η συνομιλητική διάθεση. Όταν ο άλλος που υπάρχει δίπλα μας, αυτός με τον οποίο συνυπάρχουμε, γίνει μια αμίλητη παρουσία, μια μη ομιλούσα ανθρώπινη φιγούρα, κάτι που απλώς υπάρχει έξω απ’ τη μικρότητα της οθόνης μας, η ζωή μας πλέον πάσχει από κατήφορη δραματικότητα. Ολισθαίνει στο κενό.

Μη φοβηθούμε τις λέξεις. Να το ομολογήσουμε: πρόκειται για καθολική νοσηρότητα. Είναι εξάρτηση, εθισμός, ζωή χωρίς τη μαγεία των λέξεων: αμίλητες ώρες, η σιωπή του τίποτα.

Ένα θαύμα της ηλεκτρονικής εκπλήσσουσας εξέλιξης, ένα επικοινωνιακό μέσο, κάτι που έγινε, για να μιλάμε στον άλλον, όταν τον χρειαζόμαστε, νέκρωσε τη ζωή μας. Θανάτωσε την επικοινωνία. Έγινε πράξη και γεγονός αμίλητης ζωής. Ένα «παιχνίδι» στα χέρια μας, για να σκοτώνουμε το χρόνο. Να θανατώνουμε τις λέξεις. Να πνίγουμε την ομιλητική μας ανάγκη.

Ναι, είναι εθισμός, νοσηρή εξάρτηση. Δεν μπορούμε να υπάρξουμε αλλιώς. Ταυτιστήκαμε. Είναι πλέον μέρος του εαυτού μας η κινητή μικροοθόνη. Μέσα απ’ αυτή βλέπουμε τη ζωή. Μικρύναμε τη θέαση. Υπάρχουμε χωρίς ορίζοντες. Ακόμη και σε συνέδρια είμαστε προσηλωμένοι και καθηλωμένοι στις κινούμενες μικρές οθόνες.

Γι’ αυτό, όταν μας λείπει, η απουσία του προκαλεί στερητικό σύνδρομο. Μια κατάσταση πανικού. Μόνοι μας επαληθεύουμε τη δραματική αλήθεια: no mobile phobia ή nomophobia!!!

ΝΠ, 28/4/2016

 

ΥΓ1: Το κείμενο αυτό γράφτηκε με αφορμή μια συζήτηση με τη Χριστίνα Παρίση, μαθήτρια της Β΄ Λυκείου στο American College of Greece.

ΥΓ2: Και μία άλλη διάσταση της nomophobia… Scientists Study Nomophobia – Fear of Being without a Mobile Phone

Από τη Συρία στην Κένυα: ένα διαφορετικό οδοιπορικό παγκόσμιας ποίησης…

Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, 21 Μαρτίου 2016, είναι αφιερωμένη στους πρόσφυγες και τους μετανάστες που αναζητούν καταφύγιο σε άλλες χώρες αλλά κι ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον.

Badr
Nizar Ali Badr

Η ποίηση ως λόγος έχει τη δύναμη να μεταφέρει μηνύματα, εικόνες, αιτήματα σχεδόν το ίδιο γοργά όσο τα σημερινά μέσα τεχνολογίας.

Αυτό που την κάνει να ξεχωρίζει όμως, είναι ότι ως μορφή τέχνης έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει την ελπίδα, την ομορφιά της ψυχής, τον αυθεντικό πόνο, την παιδεία, την κουλτούρα, την ανάγκη για έναν κόσμο που να αξίζει σε όλους και να ανήκει σε όλους.

Έναν κόσμο που να αξίζει να σωθεί.

Βασιλική Κωτσάνη, 21/3/2016

Σημείωση: Και ένα παλιότερο αφιέρωμα για την Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στην εκδήλωση «90 χρόνια Μίκης ~ 90 χρόνια Μάνος» (Ζάκυνθος 19/3/2016)

Η περιπέτεια της γραφής: Το τότε και το τώρα

Του Νικήτα Παρίση

Είναι νοσηρός ρομαντισμός, λένε πολλοί, να γυρίζεις συνεχώς στα χρόνια που πέρασαν. Είναι σαν να αρνιέσαι το παρόν ή να μην έχεις όνειρα και ωραίες προοπτικές για το μέλλον.

Πολλές φορές, βέβαια, ένα καχεκτικό και άνυδρο παρόν σε παρακινεί το ίδιο να γυρίζεις πίσω στα όσα έζησες κάποτε και τώρα τα νιώθεις ως αγαπημένες ή, καμιά φορά, και ως βελούδινες μνήμες. Η καχεξία, λοιπόν, του παρόντος τρέφει τη νοσταλγία για το παλιό ή, στην καλύτερη περίπτωση, τα σχέδια και τα όνειρα για το μέλλον.

Περισσότερο θυμούνται και νοσταλγούν οι πιο παλιές γενιές. Είναι που ζουν πιο πολύ με τη μνήμη και λιγότερο με τη δράση ή, έστω, με το στοχασμό. Λιγοστεύει, μέρα τη μέρα, το μέλλον γι’ αυτούς αλλά πίσω τους έχουν ένα ολόγιομο παρελθόν. Το μέλλον για τις παλιές γενιές είναι λειψό φεγγάρι σε φθίνουσα πορεία.

ProoimioIlias

Χειρόγραφος κώδικας του Προοιμίου της Ιλιάδας

Ο παππούς μας προχθές θυμήθηκε τα χρόνια του Δημοτικού. Και τι δε μάθαιναν τότε τα παιδιά! Η γραφή, σε τριχάρακο τετράδιο, ήταν μια όμορφη και γοητευτική περιπέτεια. Τα πρώτα χρόνια με μολύβι, απαραιτήτως faber, καλοξυσμένο με ολοκαίνουρια ξύστρα. Κι ύστερα ερχόταν η μεγάλη στιγμή!

Η μεγάλη στιγμή ερχόταν την ώρα που τα παιδιά αγόραζαν την ειδική πένα -χ τη λέγανε-, για να ασκηθούν στη δεξιότητα της καλλιγραφίας, της όμορφης γεωμετρημένης γραφής, που το κάθε γράμμα αποτελούσε αισθητικό γεγονός. Αγόραζαν, ακόμη, τα παιδιά τότε μελανοδοχείο, γομολάστιχα διπλής χρήσης και το περίφημο στυπόχαρτο, μαζί βέβαια με το απαραίτητο τετράδιο καλλιγραφίας.

Αυτά ήταν όλα και όλα τα μέσα και τα εργαλεία για την αισθητική της γραφής. Δεν ήταν μαθησιακός σχολαστικισμός ούτε αργή και πολύ βραδεία διαδικασία μάθησης. Ήταν, αντίθετα, θητεία στο ωραίο, στην ομορφιά, στο να καταστεί η κατάκτηση μιας δεξιότητας πραγμάτωση του ωραίου

Πόσο, αλήθεια, διαφορετικό το σήμερα! Τα σύγχρονα παιδιά δεν ξέρουν τι είναι η πένα. Δεν έχουν δει μελανοδοχείο. Αγνοούν το στυπόχαρτο. Δεν ξέρουν να κρατήσουν σωστά ένα στυλό, να γράψουν ένα ωραίο καλλιγραφημένο σημείωμα! Τα παιδιά αυτά, εθισμένα εντελώς στην άνεση την ευκολία και την ταχύτητα γραφής στον υπολογιστή, δεν αποκλείεται στο μέλλον να ξεχάσουν εντελώς την τέχνη και την ομορφιά της χειρόγραφης γραφής. Να αποβάλουν δηλαδή εντελώς μια δεξιότητα, που δεν παύει να αποτελεί πολλαπλή άσκηση.

Κι όμως, τα νέα παιδιά έχουν εκπλήσσουσες δεξιότητες στα δάχτυλα. Είναι η γενιά που έχει αποθεώσει τη δεξιοτεχνία των δακτύλων: στα πλήκτρα του υπολογιστή, στο χειρισμό του tablet, στα λεπτεπίλεπτα τηλέφωνα αφής, στα δύσκολα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Είναι η γενιά που κάθε μέρα μελωδεί τη «συμφωνία» των δέκα δακτύλων. Τα βλέπεις και τα θαυμάζεις!

Ταυτόχρονα, όμως, νιώθεις και μια παράξενη λύπη. Αυτά τα παιδιά ουσιαστικά δεν κατέχουν, σε άριστο επίπεδο, την τέχνη της χειρόγραφης γραφής. Πάσχουν δηλαδή από ένα είδος ιδιότυπης «χειρογραφικής αναπηρίας». Ακόμη και την ορθογραφία των λέξεων δεν τη μαθαίνουν μέσα απ’ τη Γραμματική. Την εμπιστεύονται στον αυτόματο διορθωτικό μηχανισμό του υπολογιστή.

Δε θα είναι κρίμα μια τόσο προικισμένη γενιά να ξεχάσει ίσως στο μέλλον την τέχνη της γραφής πάνω στο άσπρο χαρτί; Λέτε αυτή η γενιά να εγγράψει στην ιστορία το θάνατο της χειρόγραφης γραφής;

Δε θα ήθελα να τα πιστέψω. Το αρνούμαι και το βγάζω απ’ τη σκέψη μου!

ΝΠ, 10/2/2016

771+ ψηφιακά σενάρια με αφορμή την ψηφιακή ασφάλεια

Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων στις 28 Ιανουαρίου οργανώθηκαν πολλές δράσεις, όπως για παράδειγμα οι εκδηλώσεις από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Personal_data

Αφίσα: Περισσότερα Δικαιώματα για τα Προσωπικά σου Δεδομένα

Γενικότερα για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο υπάρχει πολύ υλικό στο Πανελλήνιο Σχολικό Διαδίκτυο (και μάλιστα το «Safety-Label», το Εργαλείο Πιστοποίησης Σχολείων), καθώς και στο Scoop.it: eSafety – Ψηφιακή Ασφάλεια. Υπάρχουν φυσικά και ψηφιακά παιχνίδια (π.χ. eSafety Kit).

Λίγες μέρες μετά, στις 9 Φεβρουαρίου, έχουμε και την Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου.

Όμως από όλο αυτό το υλικό θα εστιάσουμε σε ένα ενδιαφέρον Σχέδιο Μαθήματος «Μαθαίνοντας για τα προσωπικά δεδομένα» (2 διδ. ωρών, από το 7ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων με χρυσή ετικέτα eSafety Label). Η απλότητα, η περιεκτικότητα και οι ιδέες του, μας οδηγούν στο να το συνδυάσουμε, με ποικίλες ελληνικές και διεθνείς προσπάθειες που γίνονται στην κατεύθυνση αυτή. Ενδεικτικά αναφέρουμε:

  • Εκπαιδευτικά Σενάρια για τα Γλωσσικά Μαθήματα: Πρωτέας
  • Ανοιχτές Εκπαιδευτικές Πρακτικές: Συμμετέχω
  • Ψηφιακά Διδακτικά Σενάρια: Aesop
  • ReadWriteThink (RWT), ReadWriteThink

Τι σημαίνει όμως Σχέδιο Μαθήματος, ή καλύτερα Διδακτικό Σενάριο; Είναι η περιγραφή μιας διδασκαλίας με εστιασμένο γνωστικό(ά) αντικείμενο(α), συγκεκριμένους στόχους, διδακτικές αρχές, δραστηριότητες/πρακτικές, πηγές/μέσα και αξιολόγηση. «Ένα διδακτικό σενάριο (το οποίο θεωρείται πιο ευρύ από το Σχέδιο Μαθήματος, αν και οι δύο έννοιες συνήθως ταυτίζονται) μπορεί να έχει διάρκεια περισσότερων από μια διδακτικών ωρών. Αντιστοιχεί σε μια λεπτομερή περιγραφή μιας διδασκαλίας, των φάσεων ή σταδίων της, όπως αφόρμηση, ανάπτυξη, ανακεφαλαίωση κλπ. Στα διδακτικά σενάρια, περιλαμβάνονται και στοιχεία όπως η αλληλεπίδραση και οι ρόλοι των συμμετεχόντων, οι αντιλήψεις των μαθητών και τα ενδεχόμενα διδακτικά εμπόδια και γενικότερα όλα εκείνα τα στοιχεία που θεωρούνται σημαντικά στη σύγχρονη θεωρία, περιλαμβάνοντας και την αλληλεπιδραστική και συνεργατική διάσταση της διδασκαλίας». (Επιμορφωτικό Υλικό για την Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών στα ΚΣΕ, Μάρτιος 2013, Γ’ έκδοση, Έργο: Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ΤΠΕ στη διδακτική πράξη – Υλικό Επιμόρφωσης). Ένα τέτοιο σενάριο περιλαμβάνει τουλάχιστον τις παρακάτω 5 ενότητες του σχήματος:

Senaria

Μία πολύ καλή προσπάθεια δημοσίευσης και αξιολόγησης Διδακτικών Σεναρίων, είναι η Πλατφόρμα Ψηφιακών Διδακτικών Σεναρίων του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), «Αίσωπος». Στην πλατφόρμα βρίσκονται δημοσιευμένα 771 Ψηφιακά Διαδραστικά Διδακτικά Σενάρια, Επιστημονικά και Παιδαγωγικά πιστοποιημένα:

  • Τα Υποδειγματικά Σενάρια (268), έχουν υλοποιηθεί από επιστημονικές επιτροπές εμπειρογνωμόνων ορισμένων από το ΙΕΠ.
  • Τα Βέλτιστα Σενάρια (331), έχουν υλοποιηθεί από εκπαιδευτικούς της ευρύτερης εκπαιδευτικής κοινότητας.
  • Τα Επαρκή Σενάρια (172), έχουν υλοποιηθεί από εκπαιδευτικούς της ευρύτερης εκπαιδευτικής κοινότητας.

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα συλλογή, η οποία έχει και πολλές προτάσεις ψηφιακών πηγών που μπορούν να αξιοποιηθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία.

ΓΚ, 28/1/2016

Σημείωση: Συμπληρώνοντας το υλικό για την Ψηφιακή Ασφάλεια αξίζει να παραπέμψουμε σε δύο έμπειρες απόψεις του Βασίλη Οικονόμου: Όταν μπορέσεις να ονειρευτείς κάτι… θα μπορέσεις να το χτίσεις… και Η χρήση του υπολογιστή δεν είναι μέσο επιβράβευσης ή τιμωρίας.

Η τέχνη της ψηφιακής αναζήτησης… (ii)

Διαχρονικά επίκαιρη, αναδεικνυόμενη σε μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες της εποχής μας, η αναζήτηση, και ειδικότερα η ψηφιακή αναζήτηση, δεσπόζει σχεδόν σε κάθε στιγμή της ζωής μας… Στην εργασία μας και στην ψυχαγωγία μας, μέσω κάθε ψηφιακής συσκευής, στο κινητό, το tablet, τον υπολογιστή, την τηλεόραση, τις μουσικές, φωτογραφικές και άλλες οπτικοακουστικές συσκευές κλπ.

Εστιάζοντας, σε εκπαιδευτικές πρακτικές και σενάρια, μπορούμε να βρούμε στην παγκόσμια διαδικτυακή εκπαιδευτική κοινότητα πληθώρα αποθετηρίων, ελληνικών και διεθνών, τα οποία έχουν πλούσιες συλλογές από τέτοια σενάρια. Ενδεικτικά παραδείγματα είναι:

  1. Αίσωπος: Ψηφιακά Διαδραστικά Διδακτικά Σενάρια
  2. Πρωτέας: Εκπαιδευτικά Σενάρια για τα Γλωσσικά Μαθήματα
  3. Αριστεία & Καινοτομία στην Εκπαίδευση: Αποθετήριο Καλών Πρακτικών
  4. Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης: Καλές Πρακτικές
  5. Kentucky Best Practices: Kentucky Best Practices

Ένα πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα που προκύπτει από τη μελέτη αυτών των σεναρίων, είναι ότι σε ποσοστό αρκετά μεγαλύτερο από 50%, τα σενάρια αυτά έχουν στον πυρήνα τους, τη διερεύνηση πηγών και περιεχομένου (content) στο διαδίκτυο. Δηλαδή στα περισσότερα σενάρια, έχουμε έναν «κύκλο» δραστηριοτήτων, όπως παρουσιάζεται στο παρακάτω σχήμα, το οποίο ξεκινάει από μία έρευνα και αναζήτηση πηγών και υλικού, επιλογή του κατάλληλου για το έργο που αναπτύσσουμε, οργάνωση και σύνθεση του σχετικού υλικού και τελική δημιουργία του σχετικού τεχνήματος, το οποίο μπορεί να είναι από ένα απλό ψηφιακό έγγραφο μέχρι διαδικτυακές αφίσες και ιστολόγια…

Project_Model

Ο κύκλος του Ψηφιακού Τεχνήματος (πηγή: «Ψηφιακές Ερευνητικές Εργασίες»)

Ενδεικτικό είναι ότι στο έργο «Πρωτέας» τα περισσότερα σενάρια αναφέρονται σε γενικότερη έρευνα στον παγκόσμιο ιστό, δηλαδή δραστηριότητες του τύπου «αναζητώ και επιλέγω πηγές και περιεχόμενο», όπως προκύπτει και από μία αρχική αποδελτίωση των σεναρίων, σύνοψη της οποίας με τις περικλειόμενες πηγές, υπάρχει στο αρχείο: Δικτυακοί Τόποι και Ιστοσελίδες Εκπαιδευτικών Σεναρίων

Η πρότασή μας (από το 2011 με τη δημιουργία του ιστολογίου αυτού) είναι η «μοντελοποίηση» της διαδικασίας αναζήτησης και επιλογής, με το παρακάτω «τετράπτυχο«:

Searching_Model

Η πλήρης τεκμηρίωση του προτεινόμενου μοντέλου παρουσιάζεται στο παρακάτω έγγραφο…

ΓΚ, 31/12/2015

Σημείωση: Για την επιλογή μιας πηγής αλλά και του κατάλληλου περιεχόμενου της, αναδεικνύεται με νέες σημασίες η παλιά έννοια «curation«, για την οποία ο συνάδελφος Γιώργος Δρίβας έχει γράψει δύο εξαιρετικά άρθρα: «The Art of Content Curation: Standards and Skills Explained» και «The Art of Content Curation«…

ερευνώ, συνθέτω, δημιουργώ!

Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.

Μαζί με 395 ακόμα followers