Απ’ τις φρυκτωρίες στα σύγχρονα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Να θυμίσουμε πρώτα το αυτονόητο: περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, όλοι μας επιζητούμε την επικοινωνία· την άμεση, δηλαδή, τη ζεστή και τη στενή επαφή με τον άλλον. Έτσι μόνο η ζωή μας παίρνει νόημα και αποκτά ουσία: όταν προεκτείνεται, μέσα απ’ την καθημερινή επικοινωνία, και συναντιέται με τη ζωή του άλλου. Τελικά, ο άλλος είναι που δίνει χρώμα στη ζωή μας και δικαιώνει την ύπαρξή μας. Εξάλλου, από όλες τις χρήσεις της γλώσσας, η συχνότερη και η πλέον σημαίνουσα είναι η ομιλητική που, ως φθεγγόμενη φωνή, ανοίγει διάλογο με τον άλλον. Δεν υπάρχει, λοιπόν, πιο παλλόμενη και πιο ζώσα στιγμή ευτυχίας από εκείνη που χαρίζει η συνομιλούσα συνάντηση δύο ψυχών.

Πάντα όμως ο άνθρωπος, απ’ τα πανάρχαια χρόνια, επιζητούσε το σχεδόν αδύνατο: να «συνομιλήσει» και με τον μακρινό άλλον, τον άγνωστο, τον μη ορατό: να του στείλει ένα μήνυμα, μια πληροφορία, ένα σήμα, έστω δυσανάγνωστο ή ακόμη και ακατανόητο. Ήθελε πάντα ο άνθρωπος, ανεξάντλητα επινοητικός, να ξεπεράσει τη μικρή εμβέλεια της φωνής του και να νικήσει τη σιωπή της απόστασης, που τον χώριζε απ’ τους άλλους.

Στα παλιά τα χρόνια, που είναι τυλιγμένα στην αχλή του μύθου και στις βαθιές σιωπές της ιστορίας, επινοήθηκαν οι φρυκτωρίες. Άναβαν δηλαδή οι άνθρωποι, μέσα στη νύχτα, φωτιές κι έστελναν έτσι ένα σήμα στον Άλλον, τον μακρινό συνάνθρωπο. Νικούσαν την απόσταση, «συνομιλούσαν» οι άνθρωποι, μια αμίλητη και μη λεκτική επικοινωνία, που δεν μπορούσε να την καταπιεί η σιωπή της νύχτας. Έτσι ήρθε το μήνυμα στις Μυκήνες για το γυρισμό στην πατρίδα τού Αγαμέμνονα, όπως μας λέει ο Αισχύλος. Με τον ίδιο τρόπο δόθηκε το σήμα για την επερχόμενη περσική απειλή.

(πηγή: mysifnos.gr)

Σήμερα τα νέα παιδιά, συνομιλώντας με όλους τους τρόπους που μας χαρίζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στέλνοντας sms, γράφοντας στην οθόνη του υπολογιστή ένα mail, κουβεντιάζοντας με τις ώρες μέσω Skype κλπ., μπορούν ποτέ να φανταστούν τη «γλώσσα» και τα σήματα που έστελνε, στα πανάρχαια χρόνια, μια φρυκτωρία;

  • Μπορούν να κατανοήσουν την ευδαιμονία του Μαραθωνοδρόμου που με τα φουσκωμένα πνευμόνια, απ’ τα 42 τόσα χιλιόμετρα, μπόρεσε να αρθρώσει με ξέπνοη φωνή το Νενικήκαμεν;
  • Μπορούν να κατανοήσουν την αγαλλίαση του ανθρώπου που έπαιρνε μια επιστολή σφραγισμένη με βουλοκέρι; Είχε ξεκινήσει – η επιστολή – απ’ τη Βιέννη, πριν από τρεις μήνες, με ταχυδρομική άμαξα· έφτανε πρώτα στην Πόλη και περίμενε  εκεί  να βρεθεί ευκαιρία κάποιου άλλου ταχυδρόμου, για να φτάσει κάποτε το σφραγισμένο γράμμα στην Αθήνα. Όταν όμως έφτανε – επιτέλους! – στα χέρια του παραλήπτη, ένιωθε αυτός να του ζεσταίνει τις χούφτες η ανείπωτη χαρά της επικοινωνίας.

Όχι, δεν είναι και τόσο εύκολο να τα κατανοήσει όλα αυτά η νέα γενιά. Πρόκειται για την ίδια τη διαδρομή του πολιτισμού, για το δρόμο δηλαδή που διήνυσε ο άνθρωπος, «ο μικρός, ο μέγας», απ’ τις νύχτες της φρυκτωρίας στη φωτεινή οθόνη του twitter και του facebook. Μια ατέλειωτη γραμμή δημιουργικής αγωνίας να αλλάξει ο άνθρωπος τη μοίρα του και να γεμίσει το χάος με φωνές που φθέγγονται σήματα· περπατούν αυτά τα σήματα στο κενό και κάποια στιγμή, μέσα σε δευτερόλεπτα, μας βρίσκουν.

Ξεκινώντας απ’ τις φρυκτωρίες και φτάνοντας στους σημερινούς αμέτρητους όγκους της πληροφορίας που συσσωρεύεται στα «νέφη» του internet, διανύουμε νοερά τον δύσκολο δρόμο, το πώς δηλαδή πραγματώθηκε το πολιτιστικό μας θαύμα!

Ζαρώνει κανείς και συστέλλεται, μαζεμένος μέσα στο δέος και τον σκοτεινό φόβο για το πού μπορεί να φτάσει ακόμη αυτό το θαύμα του πολιτισμού! Τότε είναι που περιδεείς μπροστά στις ανεξάντλητες δυνάμεις του ανθρώπου, αναζητάμε τον άλλον να ανταλλάξουμε δύο ζωντανές λέξεις, πρόσωπο με πρόσωπο: να ζήσουμε το θαύμα της συνομιλίας δύο ψυχών και να νιώσουμε την ευφροσύνη του συμπλησιάσματος δύο φωνών!…

ΝΠ, 12/07/2012

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s