Τα γραμμικά και τα πολυτροπικά κείμενα…

Αυτό που διαβάζετε τώρα είναι ένα γραμμικό κείμενο. Επίσης, το μικρό απόσπασμα που ακολουθεί, είναι η κλασική μορφή ενός γραμμικού κειμένου σε έντυπη μορφή:

Ποίηση και μουσική

Σκέφτομαι τα ποιήματα ή και τις ποιητικές συνθέσεις που είχαν την «καλή» τύχη να γίνουν έντεχνα τραγούδια. Κάποια από αυτά, ως ποιητικές πραγματώσεις, δεν ήταν τίποτ’ άλλο παρά μικρές λυρικές στιγμές, που δύσκολα προκαλούσαν έναν πρώτο κραδασμό. Απ’ τη στιγμή όμως που μιa άλλη τέχνη τα επένδυσε στο μουσικό της ρυθμό, τα ανέδειξε και τα έβγαλε απ’ τη σκόνη του χρόνου. Καθώς μάλιστα τα τραγουδάμε, συναντούν πιο εύκολα την προσωπική μας παθολογία και μας προκαλούν τη στιγμιαία δόνηση. Έτσι, μοιάζουν να έχουν αποκτήσει συγκινησιακή επιφάνεια, που δεν την είχαν ως ποιητικά κείμενα.

(Από το βιβλίο του Ν. Παρίση Κριτικές δοκιμές, Δόμος, 1986)

Έχετε σκεφτεί ποια είναι η εγγενής αδυναμία ενός γραμμικού κειμένου; Θα τη νιώσουμε καλύτερα αν σκεφτούμε ένα κείμενο αφηγηματικού χαρακτήρα – ένα, λ.χ., μυθιστόρημα, μια νουβέλα ή ένα διήγημα.

Όλα αυτά τα γραμμικά κείμενα δεν μπορούν να παρουσιάσουν ταυτόχρονα δύο γεγονότα που συνέβησαν την ίδια στιγμή. Αναγκαστικά θα αφηγηθούν πρώτα το ένα και μετά το άλλο. Παρόλο που ως συμβάντα ανήκουν στην ίδια χρονική στιγμή. Αυτή, ακριβώς, είναι η αδυναμία των γραμμικών κειμένων.

Την αδυναμία της γραμμικότητας δεν την έχει το σύγχρονο θέατρο και ο κινηματογράφος. Αυτές οι δύο τέχνες έχουν την αφηγηματική δυνατότητα να παρουσιάζουν ταυτόχρονα δύο γεγονότα ομόχρονα, δηλαδή δύο περιστατικά που συνέβησαν την ίδια χρονική στιγμή. Επομένως, το θέατρο και ο κινηματογράφος δεν έχουν την αδυναμία της γραμμικότητας.

Η αδυναμία της γραμμικότητας ξεπεράστηκε με τα λεγόμενα πολυτροπικά κείμενα. Αυτά τα κείμενα εκτός από τον γραπτό – έντυπο λόγο, που μπορεί να τυπώνεται όχι μόνο γραμμικά αλλά με ποικίλους άλλους τρόπους, μπορούν να συνδυάζουν πολλά εκφραστικά μέσα (π.χ. λόγο και εικόνα).

Σήμερα, μάλιστα, οι δυνατότητες που προσφέρουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές έχουν καταστήσει πρακτικά εύκολη τη δημιουργία πολυτροπικών κειμένων. Τα τελευταία αυτά, επειδή ακριβώς ξεπερνούν την αδυναμία της γραμμικής και επίπεδης γραφής, συνιστούν «κείμενα» ζωντανά, απτά, πολυεπίπεδα και ιδιαίτερα «εκφραστικά». Γι’ αυτό και προσφέρονται για πολλαπλή αξιολόγηση στην εκπαιδευτική και μαθησιακή διαδικασία. Πρόκειται δηλαδή για κείμενα που μιλούν στα παιδιά με ιδιαίτερη δραστική αμεσότητα και με ζωντανό και ευθύ τρόπο.

Για παράδειγμα, η παρακάτω σελίδα συνδυάζει τη γραμμικότητα και την πολυτροπικότητα των κειμένων:

Selida_Psifiakes

(Από το βιβλίο των Ν. Παρίση, Γ. Κωτσάνη Ψηφιακές Ερευνητικές Εργασίες, 2011)

Καταληκτικά, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι τα πολυτροπικά κείμενα δεν είναι μόνο ειδικής γραφής αλλά και ειδικών σκοπών. Δυναμική και πολλαπλή αξιοποίησή τους γίνεται πολύ συχνά στην εκπαίδευση.

ΝΠ, 31/3/2013

Advertisements

Ένα σχόλιο στο Τα γραμμικά και τα πολυτροπικά κείμενα…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s