Όλες οι δημοσιεύσεις από Admin

An engineer dedicated to education

STEAM: από τη χαρά Ή τη δημιουργία, πάλι πίσω στη χαρά ΚΑΙ τη δημιουργία;

Το έργο STEAMitUP στοχεύει στην ανάπτυξη ενός καινοτόμου εκπαιδευτικού προγράμματος και περιβάλλοντος – toolkit το οποίο θα προσφέρει online ενότητες, σχέδια μάθησης και υλικό για βιωματικά εργαστήρια στο STEAM και στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Στο πλαίσιο του έργου παίρνουμε συνεντεύξεις από έμπειρους κα μάχιμους εκπαιδευτικούς οι οποίοι μας μεταφέρουν την πολύτιμη εμπειρία τους, όπως είναι ο Τάσος Λαδιάς. Ξεκινάμε τη συνέντευξη με μία πολύ σύντομη αναδρομή στις απαρχές της εκπαιδευτικής του πορείας…

Τάσος Λαδιάς

Κάποια στιγμή πήρα το πτυχίο του Φυσικού. Όμως θεωρώ ότι είμαι ένας γενίτσαρος στην Πληροφορική. Παρ’ όλα αυτά οι καταβολές του φυσικού δε με έχουν αφήσει. Συνδυάζω αυτά τα δύο πράγματα, αλλά το ενδιαφέρον μου εντοπίζεται περισσότερο στον προγραμματισμό και μάλιστα στον προγραμματισμό για μικρές ηλικίες.

Πάντα όταν πάμε να κάνουμε STEM, φτιάχνουμε μια κατασκευή. Μια κατασκευή έχει τρία μέρη: το δομικό στοιχείο της κατασκευής, με τα τουβλάκια, τα γρανάζια, τις τροχαλίες κλπ, και το κατασκευαστικό το οποίο είναι μεταφορά σε κίνηση, αν υπάρχει. Ο άλλος άξονας πάνω σε αυτήν την κατασκευή είναι η ενέργεια που χρησιμοποιεί και ο τρίτος άξονας είναι πώς ελέγχεται αυτή η κατασκευή: αν ελέγχεται από τον άνθρωπο με προγραμματισμό ή αν υπάρχουν συστήματα αυτόματου ελέγχου που το κάνουν. Επομένως και στα τρία αυτά μέρη εμπεριέχονται πολλές επιστημονικές κατευθύνσεις και όλοι οι παράγοντες του STEM συμμετέχουν σε αυτό. Και το Science, και το Technology και τα Μαθηματικά προφανώς. Ως υπόστρωμα τα Μαθηματικά μάλιστα μπορούν να λειτουργήσουν προς άλλες διεξόδους, και προς το Art και προς τη Γλώσσα, ως ένα μαθηματικό μοντέλο, για να οδηγηθούμε και προς το STEAM.

Γιάννης Κωτσάνης

Επομένως ας δούμε αυτή τη λογική του STEAM εσύ πως την προσεγγίζεις. Πώς τη γνώρισες και πώς επιμορφώθηκες; Είσαι αυτοδίδακτος στο κομμάτι αυτό; Διότι απ’ ό,τι φαίνεται είσαι ένας άνθρωπος οποίος έχει αυτές τουλάχιστον τις τρεις συνιστώσες, και τη συνιστώσα των φυσικών επιστημών και τη συνιστώσα του μαθηματικού υποβάθρου αλλά και τη συνιστώσα της τεχνολογίας και του coding.

Τάσος Λαδιάς

Μερικές φορές, όταν ήμουν άπειρος εκπαιδευτικός έκανα κάτι, μετά πήγαινα, έσπαγα τα μούτρα μου στην τάξη… Το ξαναδιόρθωνα, ξανάσπαγα τα μούτρα μου, ξανά και ξανά και ξανά… Μέχρι που έφτασα σε κάτι που θεωρούσα ότι μάλλον λειτουργεί. Και μετά ερχόταν μια θεωρία, διάβαζα κάτι και έβλεπα ότι η θεωρία έλεγε αυτό που έκανα εγώ. Άρα θα έλεγα ότι, όπως και πολλοί άλλοι, κάνουμε STEM ή STEAM χωρίς να το ξέρουμε και μετά μαθαίνουμε γι’ αυτό.

Γιάννης Κωτσάνης

Για πες μας λοιπόν γι’ αυτήν την αρχή, το πώς βλέπεις τώρα το STEAM μέσα από την εμπειρία σου.

Τάσος Λαδιάς

Το STEAM το ανακάλυψαν, το σχεδίασαν – δεν ξέρω ποια είναι η κατάλληλη λέξη – οι Αμερικάνοι από ανάγκη, καθώς δε διέθεταν ικανό αριθμό εκπαιδευμένων ανθρώπων στη θεματολογία αυτή. Αυτή ήταν η ανάγκη των Αμερικανών που διαθέτουν μια πολύπλοκη, ολοκληρωμένη βιομηχανική βάση, δηλαδή από βιομηχανίες φαρμακευτικών ειδών μέχρι αεροπλανοφόρα από τη NASA και μικροβιολογία. Και καλά κάνουν οι Αμερικανοί και τα κάνουν αυτά. Με το να χρησιμοποιήσουμε, όμως, αυτό το μοντέλο και να το μεταφέρουμε στην ελληνική πραγματικότητα, το μόνο που θα κάνουμε είναι να εκπαιδεύουμε υποψήφιους εργαζόμενους για την αμερικανική βιομηχανία. Δηλαδή εμείς τους εκπαιδεύουμε και όταν έχουμε πληρώσει ό,τι έχουμε πληρώσει για την εκπαίδευσή τους, αυτοί πηγαίνουν στην Αμερική.

Θα πρέπει να δούμε ποιες είναι οι δικές μας ανάγκες ως χώρα και να προσανατολίσουμε το STEAM σε αυτές τις ανάγκες. Αυτό οφείλουμε να κάνουμε. Για παράδειγμα, ας πάρουμε ένα οπλικό σύστημα. Στα οπλικά συστήματα το 70 με 80% της αξίας τους είναι ο αυτοματισμός. Άρα όταν αγοράζουμε ένα οπλικό σύστημα πληρώνουμε το 80% στον αυτοματισμό. Θα μπορούσαμε να το πάρουμε γυμνό, γιατί εμείς βιομηχανία για να φτιάξουμε το υλικό του κομμάτι δεν έχουμε, και δεν αξίζει τον κόπο να φτιάξουμε κάτι τέτοιο, και να επενδύσουμε πάνω στο software και στον αυτοματισμό. Άρα, αυτό που μας ενδιαφέρει εμάς δεν είναι ούτε η πρωτογενής έρευνα, αλλά ούτε και το μηχανικό χτίσιμο ολόκληρου του συστήματος. Εμείς θα μπορούσαμε πάρα πολύ καλά να αναπτύξουμε μια βιομηχανία software, η οποία θα είχε όλη τη δυνατότητα να αυτοματοποιήσει και να βάλει ελληνική προστιθέμενη αξία στο 80%. Άρα θα έπρεπε το STEM να το δούμε κάτω από αυτήν την οπτική γωνία. Δεν λέω ότι δεν πρέπει να ασχοληθούμε και με τα άλλα, όμως μόνο για να τα συντηρούμε.

Δεν είμαι λοιπόν κατά των άλλων συνιστωσών του STEM. Αλλά θα πρέπει να δούμε πώς θα παίξουμε στο γήπεδό μας, όπου θα μετατρέψουμε τα μειονεκτήματά μας σε πλεονεκτήματα. Με αυτή τη λογική θα έβλεπα να ασχολούμαστε πολύ περισσότερο με αυτοματισμούς σε software και με engineering.

Γιάννης Κωτσάνης

Βέβαια η παιδεία μας πρέπει να έχει και μια ισορροπία, έτσι δεν είναι; Δεν μπορεί να είναι μόνο προσανατολισμένη σε θετικές ή τεχνολογικές κατευθύνσεις, αλλά πρέπει να έχει και ένα ανθρωπιστικό κομμάτι. Τελικά με τις άλλες επιστήμες, τη γλώσσα, την ιστορία, τις κοινωνικές επιστήμες, τι γίνεται; Πώς υπεισέρχονται μέσα σε αυτό το καθαρά τεχνοκρατικό STEM;

Τάσος Λαδιάς

Εδώ θα χρησιμοποιούσα κάτι που έχει πει ο Yuval Noah Harari (ένας ισραηλινός φιλόσοφος) για να συνδέσω τις φυσικές επιστήμες με τις ανθρωπιστικές: Tα πρώτα δευτερόλεπτα μετά το big bang είχαμε μια σούπα με ατομικά σωματίδια και άτομα, αυτό είναι το πεδίο της Φυσικής. Στη συνέχεια αυτά τα άτομα, συνδυαζόμενα μεταξύ τους σχημάτισαν μόρια, το μόριο είναι το πεδίο της Χημείας. Όταν αυτά τα μόρια συνδυάστηκαν περαιτέρω, είχαμε μια εξέλιξη της οργανικής χημείας και μέσω αυτής η άψυχη ύλη δημιούργησε ζωή και έτσι ήρθε η ώρα της Βιολογίας. Όταν ένα από αυτά τα έμβια όντα – ο homo sapiens – εξελίχθηκε αποκτώντας συνείδηση και δημιουργώντας πολιτισμό τότε άρχισε να γράφει Ιστορία.

Και η τέχνη; Εδώ θα αφήσουμε τον Harari και θα πιάσουμε το χαράκτη M.C. Escher, που δηλώνει πως αφού κατέκτησε την τεχνική τής δουλειάς του, μετά από πολλή προσπάθεια, τότε μόνο ωρίμασε και μπόρεσε να κάνει τέχνη.

Έτσι έχουμε μια διαδρομή, στη διάσταση του χρόνου, που μπορούμε ξεκινώντας από το STEM να φτάσουμε και στις ανθρωπιστικές επιστήμες, περιγράφοντας το πέρασμα στο STEAM.

Γιάννης Κωτσάνης

Τέλεια! Τι γίνεται τώρα όμως με την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών σε τέτοια θέματα; Δεν χρειάζεται να έχουμε έναν επιμορφωτικό μηχανισμό, ή μπορεί ο καθένας να πειραματίζεται με όλα αυτά τα θέματα;

Τάσος Λαδιάς

Η εκπαίδευση είναι ένα κατεξοχήν συντηρητικό πεδίο. Ίσως στο μυαλό μας να έχουμε ότι η εκπαίδευση πρέπει να είναι προοδευτική. Άλλο, όμως, το τι πρέπει κι άλλο το τι είναι. Ο ρόλος της εκπαίδευσης ποιος είναι; Έχουμε μία κοινωνία και η κοινωνία αυτή θέλει να αναπαραγάγει το καθεστώς, να έχει μελλοντικά ικανούς εργαζόμενους για τη βιομηχανία. Άρα τι κάνει; Τι ανάγκες έχει η βιομηχανία; Φτιάχνει μια εκπαίδευση που να είναι προσανατολισμένη σε αυτό. Στην πραγματικότητα όμως με αυτό τον τρόπο δεν κοιτάει μπροστά, κοιτάει πίσω. Θα πρέπει να δούμε πόσο συντηρητικοί είμαστε ως εκπαιδευτικοί. Μπορεί να έχουμε σπουδάσει, να έχουμε μάθει πολλά πράγματα πάνω στα παιδαγωγικά, όμως πάμε να τα εφαρμόσουμε στην τάξη και όταν βρούμε ένα δύσκολο πρόβλημα, αυτόματα ξεχνάμε όλες τις θεωρίες που έχουμε μάθει και γυρνάμε πού; Στον τρόπο που είδαμε το δάσκαλό μας να αντιμετωπίζει την ίδια κατάσταση. Άρα γυρνάμε 30-40 χρόνια πίσω. Και ο δάσκαλός μας όταν βρέθηκε στην ίδια κατάσταση, γύρισε 30-40 πίσω. Η φύση του δασκάλου είναι συντηρητική. Θέλει πολλή δύναμη για να μπορέσεις αυτά που ως θεωρία μαθαίνεις να τα κάνεις πράξη.

Τώρα αυτή η μάζα των εκπαιδευτικών έχει μεγάλη αδράνεια (μάζα σημαίνει αδράνεια). Αυτό που θα έβλεπα, θα ήταν ο καθένας από μας να προσπαθήσει να αποκτήσει μια πολύ-επίπεδη κουλτούρα. Καθένας από εμάς έχει διαφορετικές καταβολές, διαφορετικές σπουδές, διαφορετικό χαρακτήρα και επιθυμίες. Αυτά τα πράγματα λοιπόν δεν μπορούμε να τα ομογενοποιήσουμε μέσα από ένα επιμορφωτικό πρόγραμμα.

Άρα, εγώ θα έβλεπα μια αυτό-επιμόρφωση. Να δώσουμε περιθώρια στους εκπαιδευτικούς να κατακτήσουν μόνοι τους αυτά που τους ενδιαφέρουν, ανεβαίνοντας πίστες και πετυχαίνοντας πολύ περισσότερα πράγματα… Όσο ανεβαίνεις, τόσο πιο διαθεματικός γίνεσαι!

Γιάννης Κωτσάνης

Αυτό που λες είναι πάρα πολύ ωραίο, γιατί ουσιαστικά με παραπέμπει στη «συνεργατική» επιμόρφωση (peer-to-peer training, group training), δηλαδή ομαδική επιμόρφωση μέσα από τους συμμετέχοντες συναδέλφους. Ο καθένας βάζει ένα μικρό λιθαράκι στο οικοδόμημα, κι έτσι σιγά σιγά ουσιαστικά δημιουργείται μια κοινότητα πρακτικής, η οποία τελικά μπορεί να παραγάγει ένα απίστευτο υλικό και όχι μόνο υλικό και καλές πρακτικές, αλλά και θεωρητικές κατευθύνσεις σε αυτό το θέμα, δίνοντας ταυτόχρονα το δικό της στίγμα. Ο καθένας από μία ομάδα εκπαιδευτικών έχει έναν δικό του δρόμο πάνω στον οποίο ουσιαστικά κινείται και ταυτόχρονα συναντάει τους άλλους και αυτό γίνεται ένα πολύ ωραίο αμάλγαμα. Υποθέτω κάτι τέτοιο εννοείς;

Τάσος Λαδιάς

Ακριβώς! Αυτό είναι δοκιμασμένο… Όταν καθόμασταν σαν πρωτόγονοι γύρω από τη φωτιά το βράδυ και συζητούσαμε, ακριβώς αυτό κάναμε. Δεν είχαμε κάποιο πανεπιστήμιο. Ερχόμασταν όλοι ισότιμοι, συζητούσαμε, κάναμε το brainstorming, υπήρχαν οι παλιότεροι που είχαν περισσότερες εμπειρίες (η γνώση ήταν εμπειρική τότε). Και μέσα από αυτήν την κουβέντα όλοι μπολιαζόμασταν με καινούργια πράγματα. Τα εφαρμόζαμε, αποτυγχάναμε… Κατά κανόνα όπως λέει ο Edison «πριν φτιάξω τη λάμπα που φωτίζει, είχα φτιάξει χιλιάδες που δεν φώτιζαν». Είναι μια διαδικασία με την οποία ιστορικά είμαστε ως είδος εξοικειωμένοι!

Γιάννης Κωτσάνης

Λοιπόν, με αφορμή αυτή την εξαιρετική ιστορία με τους πρωτόγονους που ανέφερες, μου θύμισες μια πολύ ωραία παρουσίαση που είχες κάνει κάποια στιγμή για την κατασκευή τόξων στα παιδικά σου χρόνια…

Τάσος Λαδιάς

Ήταν μια αφορμή του πώς παίζουμε και μαθαίνουμε… Στην αφήγηση αυτή η ιστορία ξεκινούσε πριν καμιά πενηνταριά χρόνια όταν πιτσιρικάδες κυνηγούσαμε τζιτζίκια με τόξα και βέλη. Για την κατασκευή του βέλους έπρεπε να έχουμε καλάμι, σύρμα και φτερά. Για την κατασκευή του τόξου έπρεπε να έχουμε κλαδί και πετονιά ή λάστιχο. Μετά από την κατασκευή του εργαλείου ήταν απαραίτητος ο έλεγχος λειτουργίας του, με δοκιμαστικές βολές που οδηγούσαν σε βελτιώσεις, τόσο κατασκευαστικές, όσο και στον τρόπο που γινόταν οι βολές. Με τις ζέστες άρχιζε το κυνήγι των τζιτζικιών, εκεί και τότε, γνωρίζοντας τις δυνατότητες των εργαλείων μας και έχοντας συσσωρεύσει εμπειρία από τις βολές, έπρεπε να πλησιάσουμε όσο το δυνατό πιο κοντά στο τζιτζίκι χωρίς να μας καταλάβει και πετάξει…

Αυτό το παιχνίδι δεν ήταν το κυνήγι του τζιτζικιού, αλλά ήταν η σχεδίαση, η κατασκευή και ο έλεγχος των μέσων του παιχνιδιού. Ας αναλογιστούμε πόσα πράγματα μάθαμε παίζοντας…Είχαμε δημιουργική εμπλοκή στην επίλυση αυθεντικών προβλημάτων όπου λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες, οι παράγοντες και κάθε είδους περιορισμοί (κοινωνικοί, τεχνικοί, περιβαλλοντικοί, κλπ), μέσα από μια σπειροειδής διαδικασία σχεδίασης, ανάπτυξης και ολοκλήρωσης ενός project. Σε αυτές τις δραστηριότητες εμπλέκονται η μηχανική, η τεχνολογία, τα μαθηματικά και οι φυσικές επιστήμες. Αντί να έχουμε τέσσερις κλάδους ως διακριτά πεδία, έχουμε μια διεπιστημονική προσέγγιση, όπου η μάθηση είναι λιγότερο κατακερματισμένη και γίνεται με την αφομοίωση γνώσεων από διαφορετικές πηγές και πεδία, ενώ η αξιοποίησή τους γίνεται με διαφορετικούς, εναλλακτικούς και καινοτόμους τρόπους.

 

Χαρακτηριστικό αυτού του μαθησιακού μοντέλου είναι η διερευνητική μάθηση με την ενεργητική εμπλοκή των μαθητών στην επίλυση αυθεντικών προβλημάτων όπου λαμβάνονται υπόψη οι συνθήκες, οι παράγοντες και οι περιορισμοί μέσω της σχεδίασης, ανάπτυξης και ολοκλήρωσης έργων. Αυτό που περιγράψαμε είναι το STEM.

Γιάννης Κωτσάνης

Και πρέπει τελικά να δούμε και πόσο ελκυστικά είναι αυτά που κάνουμε στους μαθητές μας… Άρα όλα αυτά αυτά κινητοποιούν τους μαθητές εντέλει;

Τάσος Λαδιάς

Πολλοί εκπαιδευτικοί που τους αρέσει ένα αντικείμενο, θεωρούν ότι αυτό αρέσει και στους μαθητές. Δεν είναι έτσι. Θα πρέπει να βρούμε πράγματα που να αρέσουν στους μαθητές και να έχουν βάθος. Δηλαδή να μην είναι σαχλά πράγματα. Στους μαθητές αρέσει να εμπλέκονται σε διαδικασίες παραγωγής και να έχουν κάποιον σκοπό όμως, όπως, για παράδειγμα, να παίξουν με αυτά που έφτιαξαν. Βέβαια, αυτό καθαυτό το παιχνίδι δεν είναι σημαντικό, είναι η διαδρομή προς την Ιθάκη. Αυτό το είχαμε κι εμείς όταν παίζαμε, μπορούν να το έχουν και τα παιδιά μας.

Δηλαδή, θεωρώ πολύ περισσότερο σημαντικό να φτιάξει το παιχνίδι μόνο του το παιδί, και μετά να πάει να παίξει. Παίζοντας μπαίνει σε μια διαδικασία βελτίωσης του παιχνιδιού, το οποίο έχει φτιάξει και με αυτό τον τρόπο καταλήγει να μη φτιάχνει το παιχνίδι μόνο του, αλλά να αλληλεπιδρά με τους άλλους και να φτιάχνει ομάδες. Μιλάμε για ομαδο-συνεργατικότητα, μιλάμε για ένα αυθεντικό παιχνίδι, κάτι που τον ενδιαφέρει, και όταν κάτι σε ενδιαφέρει, πορώνεσαι και δίνεις το 100% των δυνάμεων. Αν κάτι το κάνεις γιατί στο είπε ο δάσκαλος, ουσιαστικά έχεις χάσει το παιχνίδι πριν ξεκινήσεις!

Γιάννης Κωτσάνης

Οπότε κι εσύ υποθέτω ως δάσκαλος, έχεις κάνει τέτοια πράγματα με τα παιδιά, δηλαδή έχεις καταφέρει να παρακινήσεις τα παιδιά και κυρίως υποθέτω με τη ρομποτική! Θα μας πεις δυο λόγια γι’ αυτό;

Τάσος Λαδιάς

Υπάρχει μια φήμη ότι ξέρω ρομποτική, δεν την επαληθεύω… Θα έλεγα περισσότερο ασχολούμαι με το software. Έχω προσπαθήσει να φτιάξω ένα παιχνίδι στον υπολογιστή, καθαρά software, στο οποίο τρέχουν τηλεχειριζόμενα οχήματα, αντικείμενα δηλαδή, τα οποία τα χειρίζονται εξ αποστάσεως οι μαθητές σε μία πίστα και ταυτόχρονα υπάρχουν μέσα και εικονικά ρομπότ. Το καθένα από αυτά έχει διαφορετικό στυλ προγραμματισμού. Τα παιδιά μέσα από αυτό προσπαθούν να φτιάξουν το παιχνίδι με το οποίο θα παίξουν. Το φτιάχνουν, παίζουν, προσπαθώντας να παίξουν βελτιώνουν το πρόγραμμα παιχνιδιού τους για να το κάνουν καλύτερο και ανταγωνιστικότερο. Είναι μια συνεχής διαδικασία δημιουργικών σκέψεων, εφαρμογής και παραγωγής καινοτομίας.

Γιάννης Κωτσάνης

Νομίζω ότι είναι πάρα πολύ ωραίο γιατί συνδέει κανείς τα γνωστικά αντικείμενα με μία ας πούμε κλασική διαδικασία που υπάρχει χρόνια πολλά στον κλάδο μας, αυτή της πληροφορικής, που έχει σχέση με τη σύλληψη μιας ιδέας, τον σχεδιασμό της, την υλοποίηση, την κατασκευή, τον έλεγχο και τα διάφορα στάδιά της μέχρι την τελική παραγωγή και αξιοποίησή της…

Τάσος Λαδιάς

Οποιαδήποτε τέτοια σχεδίαση και κατασκευή, μια STEAM προσέγγιση, αναγκαστικά ακολουθεί μια τέτοια σπειροειδή διαδικασία!

Γιάννης Κωτσάνης

Το έργο STEAMitUP! έχει ως ένα βασικό του αντικείμενο να δημιουργήσει ένα πλαίσιο για το STEAM, το οποίο δεν είναι κατ’ ανάγκην προσανατολισμένο προς μία κατεύθυνση, αλλά απ’ ό,τι φαίνεται μπορούμε να του δώσουμε μια ευρύτητα. Εσύ, από τη δική σου εμπειρία, ποια θεωρείς ως σημαντικά συστατικά ενός τέτοιου πλαισίου;

Τάσος Λαδιάς

Όσον αφορά τους μαθητές πρέπει να είναι η συμμετοχή. Πολλές φορές, πολλά projects τα κάνουμε εμείς οι εκπαιδευτικοί και τα δείχνουμε. Αυτό είναι πάρα πολύ ωραίο για τους εκπαιδευτικούς που αισθάνονται παιδιά και παίζουν. Όμως τα παιδιά συμμετέχουν λίγο και γινόμαστε ο από καθέδρας δάσκαλος, ο σοφός. Κατά τη γνώμη μου, αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να ξεπεράσουμε τον δασκαλο-κεντρισμό μας… ακόμα κι αν εμείς παθαζιόμαστε με κάτι και το θεωρούμε πολύ ωραίο και μας αρέσει, αυτό το κάτι μπορεί ουσιαστικά να μην έχει ανταπόκριση!

Θα σου πω ένα παράδειγμα… Πριν μερικά χρόνια σε μία επιμόρφωση πάνω στα projects από τον Ηλία Ματσαγγούρα μιλούσαμε για ομαδοσυνεργατικότητα και για τους μαθητές στο κέντρο της διαδικασίας μάθησης με τον δάσκαλο να είναι στην άκρη και όλα αυτά τα πολύ ωραία και γνωστά… Και πώς θα σε επιμορφώσουν σε αυτό; Δασκαλο-κεντρικά! Στην πράξη όμως, ο τρόπος που πας να διδάξεις σε κάποιον κάτι, αναιρεί την ίδια σου την προσέγγιση. Είναι σαν να σου φέρει ένα βιογραφικό μια φιλόλογος και να είναι γεμάτη ορθογραφικά λάθη. Ό,τι και να γράφει εκεί, το ίδιο το μέσο το αναιρεί! Το ίδιο κάνουμε κι εμείς

Γιάννης Κωτσάνης

Προκύπτει από έρευνες ότι τα κορίτσια δεν ενδιαφέρονται τόσο πολύ για θέματα φυσικών επιστημών και θετικών κατευθύνσεων. Χωρίς φυσικά να θέλουμε να κάνουμε τις κλασικές διακρίσεις φύλων, πώς μπορούμε να προσελκύσουμε και τα κορίτσια; Πώς μπορούμε να αυξήσουμε το ενδιαφέρον τους; Πιστεύεις ότι κάνουμε κάτι λάθος;

Τάσος Λαδιάς

Θα σου πω κι άλλο ένα παράδειγμα: Πριν πέντε χρόνια όταν ο μικρός μου γιός έδινε Πανελλήνιες εξετάσεις, ένα κουτάβι τον ακολούθησε στο σπίτι. Το υιοθετήσαμε και το ονομάσαμε Κέρμπυ από το Κέρβερος. Παίζαμε συνέχεια μαζί του, παλεύαμε, το προετοιμάζαμε για πολεμιστή. Όλα πήγαιναν καλά μέχρι που μια μέρα μετά από τρεις μήνες μια γειτόνισσα μας είπε: «Ωραία η σκυλίτσα σας!!!» Και έτσι ο Κέρβερος έγινε «η Κέρμπυ». Και τότε άλλαξαν όλα. Πάνε τα «άγρια» παιχνίδια και αρχίσαμε τα «αχού τι όμορφη που είναι»! Η συμπεριφορά μας απέναντί της άλλαξε. Κάπως έτσι αναθρέφουμε και τα κορίτσια. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δεν ενδιαφέρονται για θέματα φυσικών επιστημών. Πόσοι από εμάς έχουν δωρίσει lego στα γενέθλια ενός κοριτσιού; Θα πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία και να αντιμετωπίζουμε και τα κορίτσια ως μαχητές (της ζωής). Αλλά είναι δύσκολο να αλλάξεις νοοτροπία και κυρίως να την εφαρμόσεις. Εδώ πρέπει να βοηθήσει η εκπαίδευση. Παρεμπιπτόντως, μη διανοηθεί κανένας να με πλησιάσει απειλητικά όταν η Κέρμπυ είναι κοντά. Ίσως τα πρώτα παιχνίδια πιάσανε τόπο!

Γιάννης Κωτσάνης

Ας κλείσουμε την πολύ ωραία μας αντισυμβατική μας συνέντευξη με αυτό το «Α» που προστέθηκε στο STEM… Φυσικά, δεν έχει σχέση αυτό με το «Α» σε κύκλο των αναρχικών, αλλά με το art και την τέχνη και ενδεχομένως με το τέχνημα-artifact. Σίγουρα θα έχεις να μας πεις κάτι τελευταίο ενδιαφέρον: Πώς αυτό το «Α» μπορεί να ενταχθεί στις εκπαιδευτικές μας πρακτικές;

Τάσος Λαδιάς

Θα κάνω μια αναλογία… Έχει να κάνει με το σύνδρομο του «ΚΑΙ» στην Πληροφορική, όπου όλοι κάνουν κάτι και μετά θέλοντας να εντάξουν και τις νέες τεχνολογίες βάζουν «ΚΑΙ» ένα PowerPoint…

Γιάννης Κωτσάνης

Ναι είναι πολύ ωραίο παράδειγμα! Κι εγώ έλεγα παλιά ότι από τότε που άρχισε το «στατικό» PowerPoint να μπαίνει στις εκπαιδευτικές πρακτικές, χάθηκε η αλληεπίδραση! Όσο πιο πολλά bullets έχει, τόσο λιγότερη διαδραστική είναι μια παρουσίαση…

Τάσος Λαδιάς

Κατά τη γνώμη μου ένα καλό παράδειγμα του Art στο STEAM είναι τα χαρακτικά του (προαναφερθέντος) Escher όπου μπορεί κανείς να «δει» από αναδρομικές κλήσεις διαδικασιών μέχρι την εντροπία και το 2ο θερμοδυναμικό αξίωμα και από κυρτούς και κοίλους χώρους (παραβολική και υπερβολική γεωμετρία) μέχρι τη δημιουργία του σύμπαντος εκ του μηδενός.

Ένα άλλο παράδειγμα θα ήταν η προσπάθεια του Kandinsky να θεσπίσει κανόνες αισθητικής, τους οποίους εφαρμόζοντάς τους κάποιος (ή κάποιο σύστημα) να παράγει τέχνη. Τότε βέβαια ο Kandinsky δεν είχε υπόψη του τη σημερινή Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό είναι μια ακόμα πρόκληση…

Γιάννης Κωτσάνης

Σ’ ευχαριστούμε θερμότατα. Νομίζω ότι όλα αυτά, τα πολύ ωραία που συζητήσαμε, σίγουρα έχουν να προσδώσουν ιδέες στο έργο και να εμπλουτίσουν το πλαίσιο-framework και τις μεθοδολογίες του! Κλείσιμο λοιπόν δικό σου, με μια… ατάκα;

Τάσος Λαδιάς

Η ατάκα είναι ότι κατά παραγγελία ατάκες δεν γίνονται.

STEAM: είναι εφικτό με Mobile Learning και μία Κοινότητα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης;

Το έργο STEAMitUP στοχεύει στην ανάπτυξη ενός καινοτόμου εκπαιδευτικού προγράμματος και περιβάλλοντος – toolkit το οποίο θα προσφέρει online ενότητες, σχέδια μάθησης και υλικό για βιωματικά εργαστήρια στο STEAM και στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Στο πλαίσιο του έργου παίρνουμε συνεντεύξεις από έμπειρους κα μάχιμους εκπαιδευτικούς οι οποίοι μας μεταφέρουν την πολύτιμη εμπειρία τους, όπως είναι ο Μανόλης Κουσλόγλου. Ξεκινάμε τη συνέντευξη με μία πολύ σύντομη αναδρομή στα όσα έχει πετύχει μέχρι σήμερα και πώς συνδέονται όλα αυτά με το STEM και το STEAM…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Καταρχάς, να πω ότι η επαγγελματική μου καριέρα ξεκίνησε ως Μηχανικός ανάπτυξης λογισμικού τηλεπικοινωνιών, σε μία μεγάλη πολυεθνική εταιρεία. Αυτό μου έδωσε τις βάσεις σε θέματα προγραμματισμού και engineering, καθώς βίωσα στην πράξη και όχι μόνο στη θεωρία, το πώς γίνεται ο προγραμματισμός και μάλιστα σε τηλεπικοινωνιακά συστήματα. Στη συνέχεια, ήρθε ο διορισμός μου ως φυσικός ραδιοηλεκτρολόγος, γιατί κατείχα μεταπτυχιακό στην ηλεκτρονική φυσική – ραδιοηλεκτρολογία, ένα απαιτητικό μεταπτυχιακό, από τα λίγα που υπήρχαν εκείνη την εποχή, το 1995 που το ολοκλήρωσα. Ξεκίνησα λοιπόν ως καθηγητής φυσικός και συνεχίζω εδώ και είκοσι χρόνια. Σε αυτά τα χρόνια, δεν έπαψα ποτέ να χρησιμοποιώ την τεχνολογία. Από την πρώτη μέρα που διορίστηκα μέχρι και σήμερα χρησιμοποιώ πάντα ΤΠΕ. Τις Φυσικές Επιστήμες τις διδάσκω πάντα μέσω πειραμάτων, με οποιοδήποτε τρόπο. Συνεχώς συμμετέχω σε κάποιες επιμορφώσεις, σεμινάρια και συνέδρια, ώστε να επικαιροποιώ τις γνώσεις και τις δεξιότητές μου, σε θέματα Παιδαγωγικής, Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογιών, ενώ πρόσφατα έγινα Επιμορφωτής Β Επιπέδου (δηλαδή επιμορφωτής σε θέματα αξιοποίησης των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία).

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Πότε και πώς άρχισαν τα μαθήματά σου να παίρνουν μία πιο διαθεματική μορφή;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Κατά την άποψή μου, το μάθημα μου είχε διαθεματική μορφή από την πρώτη μέρα που διορίστηκα. Ο πρώτος λόγος σχετιζόταν με τις σπουδές μου, που με βοήθησαν να εντάξω  τη χρήση Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της Φυσικής. Ο δεύτερος λόγος ήταν το γεγονός ότι τη Φυσική δεν την αντιμετώπισα ποτέ ως ένα ανεξάρτητο μάθημα, αλλά θα έλεγα ότι την αντιμετώπισα ολιστικά, δηλαδή με τρόπο ώστε οι μαθητές μαθαίνοντας Φυσική, να μπορούν να εξηγήσουν τα φαινόμενα και τον κόσμο ή να εφαρμόσουν τη Φυσική στην καθημερινότητά τους. Αυτό σημαίνει, ότι ταυτόχρονα με τη Φυσική στην ουσία κάναμε και Engineering, είτε χρησιμοποιώντας Νέες Τεχνολογίες είτε απλά υλικά καθημερινής χρήσης. Μπορείς να διδάξεις και με πλαστελίνες, καλαμάκια, μπουκάλια, CD, και με απλές πειραματικές συσκευές. Επίσης, σε κάποιες περιόδους χρειάστηκε να συνεργαστώ με συναδέλφους άλλων ειδικοτήτων όπου νομίζω ότι έγιναν και τα ομορφότερα πράγματα!

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Αυτό είναι πολύ ωραίο, να συνεργάζεσαι με εκπαιδευτικούς άλλων ειδικοτήτων. Μπορείς να μας δώσεις ένα παράδειγμα;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Θα αναφέρω ένα κορυφαίο παράδειγμα συνεργασίας που είχα πριν από πέντε χρόνια. Με μία εξαιρετική φιλόλογο είχαμε λάβει μέρος σε ένα διεθνές project το «NewLight.OldIdeas«, το οποίο αφορούσε την εξέλιξη της Θεωρίας της Σχετικότητας, από τον Αριστοτέλη μέχρι τις μέρες μας.

Στο πλαίσιο αυτό, το project περιλάμβανε και Μηχανική, αλλά και Ιστορία των Επιστημών. Συνεργάστηκα με τη Φιλόλογο Αλεξάνδρα Γερακίνη και πέρα από τον Χωροχρόνο, με τον οποίο ασχοληθήκαμε στο πως τον αντιμετώπισε ο Αριστοτέλης, συμπεριλάβαμε και τον Χρονότοπο του Bakhtin, μία έννοια η οποία αφορά τη Λογοτεχνία και όχι τη Φυσική. Ο συνδυασμός αυτός επέφερε καρπούς, διότι το τελικό αποτέλεσμα είχε πολύ ενδιαφέρον και τελικά, με τη συνδρομή όλων των υπολοίπων συμμετεχόντων από έξι άλλες χώρες παγκοσμίως (Γερμανία, Ελβετία, Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ, Ολλανδία και Ιταλία) και με καθηγητές διαφορετικών ειδικοτήτων, το project βραβεύτηκε στο μεγαλύτερο διαγωνισμό των λατινόφωνων χωρών που διεξάγεται κάθε χρόνο στην Ισπανία.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Φαίνεται πολύ ενδιαφέρον αυτό το βραβευμένο best practice μελέτης του χωρο-χρόνου  από διάφορες οπτικές γωνίες. Με την ευκαιρία λοιπόν αυτή, πιστεύεις ότι υπάρχει δυνατότητα οι εκπαιδευτικοί να συμμετέχουν σε σεμινάρια για τέτοιου είδους διαθεματικές ή/και STEAM πρακτικές; Γίνονται τέτοια σεμινάρια ή εσύ ο ίδιος κάνεις κάποια τέτοια σεμινάρια ώστε να δίνεις αυτή την ιδέα η οποία είναι πάρα πολύ ωραία;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ιδιαίτερα δύσκολη…  Γίνονται πολλές επιμορφώσεις σε επίπεδο Νομού και σε επίπεδο Περιφέρειας, από τους Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου και τα Κέντρα Φυσικών Επιστημών (ΕΚΦΕ). Οι επιμορφώσεις αυτές όμως δεν αφορούν μία ολιστική αντιμετώπιση της διδασκαλίας των επιστημών στο σχολείο, αλλά πολύ συγκεκριμένους τομείς. Για παράδειγμα, οι καθηγητές θα συγκεντρωθούν και θα πειραματιστούν πάνω σε κάποια θέματα Φυσικής ή Χημείας μια συγκεκριμένης τάξης ή θα κάνουν κάποια πειράματα οι δάσκαλοι και φτάνει… έως εκεί. Δεν ξέρω εάν είναι δυνατή η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε κάτι πιο ολιστικό. Άλλωστε, αναρωτιέμαι ποιος θα μπορούσε να επιμορφώσει εκπαιδευτικούς σε κάτι τέτοιο. Επίσης, ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενο μιας τέτοιας επιμόρφωσης, αφού είναι κάτι ιδιαίτερα σύνθετο και συνεπώς κάτι πιο δύσκολο.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Όντως υπάρχει τέτοιο ζήτημα και ένας από τους στόχους του έργου STEAMitUP είναι να δημιουργήσει ένα τέτοιο framework, για να μπορεί να είναι δυνατή αυτή η αξιοποίηση της ιδέας του STEAM στις φυσικές επιστήμες και όχι μόνο. Για να γίνει αυτό θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να έχουν κάποιες ικανότητες. Εσύ ποιες ικανότητες θεωρείς σημαντικές για να προσεγγίσουν ολιστικά τη διδασκαλία;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Ακόμη μια δύσκολη απάντηση! Ίσως αυτό να ήταν λίγο πιο εύκολο πριν 30 ή 40 χρόνια όπου γενικά, δεν αναφέρομαι μόνο σε συναδέλφους,  πολύς κόσμος ήταν πιο ευρυμαθείς, δηλαδή είχαν γνώσεις πάνω σε πολλά διαφορετικά αντικείμενα, δεν υπήρχε μεγάλη εξειδίκευση, παρά μία πιο συνολική εικόνα και αντιμετώπιση του κόσμου. Σήμερα, υπάρχει μια υπερειδίκευση, η οποία εμφανίζεται ακόμα και στην εκπαίδευση:  Ξεκινάμε από γνώσεις που παρέχει ένας δάσκαλος, που έχει μία ευρυμάθεια και καταλήγουμε στην Γ’ Λυκείου, όπου διδάσκονται πολύ συγκεκριμένα θέματα και με πολύ συγκεκριμένο τρόπο προκειμένου τα παιδιά να περάσουν τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Στη σημερινή εποχή, νομίζω ότι ο καθένας επικεντρώνεται στον τομέα του, με αποτέλεσμα να υπάρχει πρόβλημα στην ολιστική αντιμετώπιση, ακόμα και των επιστημών. Τώρα, όσον αφορά τις ικανότητες που πρέπει να έχει κάποιος… Νομίζω ότι πρέπει να είναι ενημερωμένος σε πάρα πολλούς τομείς. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση. Επιπλέον, θα πρέπει να έχει τη διάθεση για αλλαγή στον τρόπο διδασκαλίας, ακόμα δηλαδή κι αν δεν διαθέτει δεξιότητες πρέπει να είναι έτοιμος να αποδεχτεί τις αλλαγές για έναν εκσυγχρονισμό του τρόπου που διδάσκει.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Αυτό είναι πολύ ωραίο, διότι από τη μία πλευρά έχουμε τις παιδαγωγικές προσεγγίσεις αλλά θα πρέπει να εξειδικεύσεις πλέον σε κάποια θέματα που αφορούν και στη μεθοδολογία και τις πρακτικές με τα μέσα και τα υλικά τα οποία εσύ θα χρησιμοποιήσεις στη διδασκαλία. Δεν πρέπει να έχεις μία μεγάλη και πλούσια φαρέτρα από εργαλεία για να μπορέσεις να κάνεις αυτή τη δουλειά ή όχι;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η αλήθεια είναι ότι πράγματι χρειάζονται μέσα. Ωστόσο, μπορείς να ασχοληθείς με το STEM ακόμη κι αν διαθέτεις ελάχιστα μέσα. Μπορείς να πεις ότι χρειάζονται Νέες Τεχνολογίες, οι οποίες όμως είναι προσβάσιμες πια σε κάθε σχολείο: όλα τα σχολεία διαθέτουν υπολογιστές, πολλά σχολεία διαθέτουν διαδραστικούς πίνακες, πειραματικές διατάξεις, ενώ είναι πολύ εύκολο πια, αφού το επιτρέπει και η νομοθεσία, να προμηθευτούν τα σχολεία tablets ή κινητά. Οι ψηφιακές φορητές συσκευές είναι πολύ φθηνές και αποτελούν πολύ χρήσιμα εργαλεία για διεξαγωγή πειραμάτων, ενώ βοηθούν πάρα πολύ στη διδακτική των φυσικών επιστημών και όχι μόνο. Ωστόσο, τέτοια θέματα μπορούν να διδαχθούν και με απλά υλικά. Για παράδειγμα, οι εφαρμογές των Φυσικών Επιστημών μπορούν να διδαχθούν με αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως πλαστελίνες, CD, καλαμάκια, μπαλόνια κλπ. Συνεπώς, θεωρώ, ότι δεν είναι τόσο θέμα έλλειψης μέσων, αλλά ίσως έλλειψης διάθεσης από κάποιον να εκμεταλλευτεί όλα αυτά τα εργαλεία για να διδάξει με διαφορετικό τρόπο τις Φυσικές Επιστήμες ή οποιαδήποτε άλλη επιστήμη.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Εσύ αν ήσουν υπεύθυνος μιας τέτοιας επιμόρφωσης, πώς θα οργάνωνες μια τέτοια προσέγγιση στη διδασκαλία; Ποια είναι τα βασικά σου συστατικά για μια τέτοια προσέγγιση με δεδομένο φυσικά ότι οι εκπαιδευτικοί θα έχουν τη διάθεση για μια τέτοια εφαρμογή στην τάξη;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Οι τομείς στους οποίους θα μπορούσα να επικεντρωθώ, όπως τώρα στα γρήγορα σκέφτομαι, είναι καταρχάς τρεις:

–  Αρχικά, θεωρώ ότι οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται στήριξη στις Νέες Τεχνολογίες, κάτι που είναι εύκολο να γίνει με τη δημιουργία Κοινοτήτων Πρακτικής και Μάθησης, όπου βοηθάει ο ένας τον άλλον με ανταλλαγή ιδεών.

– Δεύτερον, είναι απαραίτητη η ψυχολογική στήριξη, το να προσπαθείς δηλαδή να δίνεις κίνητρα στους εκπαιδευτικούς, ώστε τις γνώσεις που αποκτούν να τις εφαρμόζουν. Τα κίνητρα μπορεί να είναι πολλά και διαφορετικά, αλλά όχι χρηματικά.  Το άριστο θα ήταν αν θα μπορούσες να αναδείξεις τα εσωτερικά κίνητρα του καθενός, ώστε να μπορούν αυτά που μαθαίνουν να τα εφαρμόζουν στην τάξη.

– Τρίτον, είναι να πείσεις τους συναδέλφους να συνδέουν με την καθημερινότητα ό,τι διδάσκουν. Οι θεωρίες καλές είναι και η φιλοσοφία και οι θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά οι μαθητές χρειάζονται οπωσδήποτε κάτι πρακτικό στα χέρια τους, αλλά και να γνωρίζουν αυτό που μαθαίνουν σε τι «χρησιμεύει».

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Είναι όντως πολύ σημαντικοί και οι τρεις τομείς στους οποίους αναφέρθηκες, και πραγματικά αυτό που με είχε εντυπωσιάσει στις πρακτικές σου, ήταν ο τρόπος με τον οποίον χρησιμοποιούσες τους αισθητήρες μιας ταμπλέτας ή κάθε είδους κινητού, και θα ήθελα να μας πεις δυο λόγια, αφού είναι ένα πολύ ωραίο παράδειγμα σύνδεσης με τον πραγματικό κόσμο. Και είσαι ίσως από τους πρώτους στην Ελλάδα που έχουν κάνει τέτοια δουλειά σε εκπαιδευτικό επίπεδο…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Δυστυχώς, έχω την εντύπωση ότι σε επίπεδο εφαρμογής είμαι ανάμεσα στους λίγους που εκμεταλλεύτηκαν συστηματικά το mobile learning μέσα στην τάξη. Υπήρχαν θεωρίες, υπήρχαν προσεγγίσεις, έχω την εντύπωση μάλιστα ότι αρκετοί συνάδελφοι το εφάρμοσαν περιστασιακά, αλλά με συστηματικό τρόπο σίγουρα το εφαρμόσαμε στο 3ο Γυμνάσιο Καβάλας όπου υπηρετώ. Μάλιστα, δεν το εφαρμόσαμε απλά όπως το κάνουν σε κάποια σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Γερμανίας, όπου χρησιμοποιούν τις βασικές λειτουργίες ενός κινητού, δηλαδή την καταγραφή σε βίντεο, για παράδειγμα, μιας ελεύθερης πτώσης ενός αντικειμένου, όπου σημειώνουν τις διαδοχικές θέσεις του, ώστε να καταλήξουν στους μαθηματικούς τύπους… Εμείς προχωρήσαμε ένα βήμα παραπάνω και εκμεταλλευτήκαμε τα κινητά και τα tablets, μετατρέποντάς τα σε φθηνές ηλεκτρονικές εργαστηριακές συσκευές. Διαθέτοντας απλώς μερικά κινητά και tablets μπορούσαμε να κάνουμε μετρήσεις και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου και να μελετάμε φυσικά φαινόμενα, διαθέτοντας στην ουσία ένα εργαστήριο αντάξιο οποιουδήποτε άλλου σχολείου σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα, εφόσον οι μετρήσεις γίνονται από παιδιά και η αξιοπιστία των μετρήσεων δεν είναι μεγάλη, ήταν και μία ευκαιρία να το κάνουμε πιο ουσιαστικό το μάθημα, μελετώντας τα σφάλματα μετρήσεων και όχι μόνο τις μετρήσεις, να καταλήγουμε σε μαθηματικούς τύπους κλπ. Είναι κάτι εξαιρετικά χρήσιμο! Επαναλαμβάνω, βρεθήκαμε να διαθέτουμε ένα υπερσύγχρονο εργαστήριο φυσικών επιστημών μόνο με 4-5 tablets και 2-3 κινητά.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Πες μας 2-3 παραδειγματάκια με μετρήσεις και πειράματα που κάνατε, για να πάρουμε μια εικόνα…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Στην τάξη χρησιμοποιούμε τα κινητά με πολλούς τρόπους και ανάλογα με τη διδακτέα ύλη της κάθε τάξης, από πιο απλά πράγματα όπως είναι π.χ. στην Α’ Γυμνασίου η μέτρηση της απόστασης με το αποστασιόμετρο των κινητών, σε συνδυασμό βέβαια με τις κλασικές μεθόδους με μεζούρες-μετροταινίες. Στη Β’ Γυμνασίου κάνουμε μέτρηση ταχύτητας με πολλούς διαφορετικούς τρόπους μέσω κινητών, καθώς αυτά διαθέτουν αισθητήρες που μετρούν ταχύτητα, αλλά και με έμμεσους τρόπους όπως ο υπολογισμός χρόνου (με τη χρήση χρονομέτρου) και απόστασης (με τη χρήση αποστασιομέτρου) και μετά με τη διαίρεση, ώστε να βρούμε τη Μέση Ταχύτητα. Επίσης, στη Γ’ Γυμνασίου χρησιμοποιούμε τα κινητά και tablets στη διδασκαλία του ήχου: Καταγράφουμε το φάσμα ομιλίας των μαθητών,  συγκρίνουμε το φάσμα μεταξύ αγοριών – κοριτσιών για να μελετήσουμε τα υποκειμενικά χαρακτηριστικά του ήχου, όπως είναι η χροιά ή το ύψος για παράδειγμα.  Αυτά τα πράγματα είναι σχεδόν αδύνατον να διδαχθούν με οποιοδήποτε άλλο τρόπο.

Επίσης, χρησιμοποιούμε τα tablets για να εφαρμόσουμε την επαυξημένη πραγματικότητα (ΑR), έτσι ώστε, βασισμένοι σε βιβλία Φυσικής, να ζωντανεύουμε κάποια φαινόμενα και να μελετάμε κάποια φυσικά μεγέθη. Ένα παράδειγμα είναι το πώς μελετούμε τη Δυναμική Ενέργεια: Δεν το κάνουμε με τους κλασικούς τρόπους, αλλά με τη χρήση ενός βιβλίου, το οποίο μέσω επαυξημένης πραγματικότητας ζωντανεύει έναν γερανό που γκρεμίζει έναν τοίχο.  Ανάλογα με το πόσο ψηλά είναι η μπάλα του γερανού, ρυθμίζουμε τη δυναμική της ενέργεια, προσπαθώντας να γκρεμίσουμε τον τοίχο. Επίσης, τα παιδιά οδηγούν εικονικά διαστημόπλοια σε ξένους πλανήτες, αλλά και… ζεσταίνουν νερό, μελετώντας τη θερμοκρασία του και φτιάχνοντας διαγράμματα μέσω επαυξημένης πραγματικότητας. Τέλος, να πω ότι η χρησιμοποιούμε και την Εικονική Πραγματικότητα (VR), δηλαδή οι μαθητές φοράνε μάσκες με δωρεάν λογισμικό και κάνουν κάποια εικονικά ταξίδια στο διάστημα, γνωρίζοντας πλανήτες και ταξιδεύοντας στο Σύμπαν. Αυτές είναι κάποιες από τις εφαρμογές που κάνουμε μέσα στην τάξη.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Ουσιαστικά λοιπόν απαντάς και στο ερώτημα κατά πόσο είναι ελκυστική όλη αυτή η ιστορία στα παιδιά. Με όλα αυτά που κάνεις θα ήθελα πραγματικά να είμαι μαθητής σου και να συμμετέχω σε τέτοιες δραστηριότητες… Ειδικότερα όμως, επειδή υπάρχουν σχετικές αναζητήσεις και συζητήσεις, τα κορίτσια συμμετέχουν ενεργά σε αυτή τη διαδικασία;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Θα φανεί λίγο περίεργη η απάντηση που θα δώσω, όσον αφορά το ενδιαφέρον των μαθητών: Δεν ξέρω αν δείχνουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον όταν χρησιμοποιούν tablets και κινητά, γιατί είναι κάτι που ανήκει στην καθημερινότητά τους και το βλέπουν φυσιολογικό. Το βασικό όμως είναι ότι σίγουρα δεν βαριούνται, όπως συμβαίνει σε κάποια μαθήματα. Να το πω αλλιώς, δεν ξέρω αν αυτό που προσφέρουμε μέσα στην τάξη είναι τόσο εντυπωσιακό ώστε να τραβάει το ενδιαφέρον τους, πάντως φαίνεται ότι τουλάχιστον δεν βαριούνται, ότι περνάει γρήγορα η ώρα, ότι έχει ενδιαφέρον αυτό που ακούνε, ότι συμμετέχουν… Άλλωστε, να μην ξεχνάμε ότι όλες αυτές οι διαδικασίες που ακολουθούμε είναι ομαδοσυνεργατικές, δηλαδή δεν έχει ο καθένας το δικό του κινητό, αλλά οι μαθητές είναι χωρισμένοι σε μικρές ομάδες, συνεργάζονται, συζητάνε…  Οι  μέθοδοι που ακολουθούμε, έτσι κι αλλιώς, είναι ανακαλυπτικές ή διερευνητικές, που σημαίνει ότι οι μαθητές πρέπει να προβληματιστούν, να συζητήσουν, να ψάξουν, να καταγράψουν, δηλαδή να έχουν ενεργή συμμετοχή. Το βασικότερο όλων και αυτό που ένιωσα και το βλέπω καθημερινά, είναι ότι χτυπάει το κουδούνι και λένε «κύριε, πότε χτύπησε κιόλας!». Νομίζω ότι δεν υπάρχει κάτι καλύτερο για έναν καθηγητή, να ακούει κάτι τέτοιο από τους μαθητές του.

Όσον αφορά τώρα τα κορίτσια, προσπαθώ να καταλάβω ποια είναι η διαφορά με τα αγόρια, δηλαδή γιατί γίνεται ειδικά μία ερώτηση για τα κορίτσια και όχι γενικά για μαθητές, αυτό θέλω να καταλάβω.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Από έρευνες που έχουν γίνει, το STEM προσελκύει λιγότερο τις μαθήτριες, υπάρχει ένα «gap». Φαίνεται, λοιπόν, ότι μάλλον δεν έχουμε καταφέρει όσοι ασχολούμαστε με θέματα των θετικών επιστημών να «πείσουμε» τα κορίτσια να συνεχίσουν εξ ίσου με τα αγόρια προς αντίστοιχες σπουδές. Δηλαδή το «θηλυκό» και το «αρσενικό» στοιχείο δεν είναι ισορροπημένα! Και έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναδεικνύει και ειδικότερες δράσεις ζητώντας να ασχοληθούν κορίτσια με αυτές.

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η άποψή μου είναι ότι όταν αυξάνεται το ενδιαφέρον των μαθητών, αυξάνεται το ενδιαφέρον όλων των μαθητών, άρα και των κοριτσιών. Επομένως, ο νέος διαθεματικός τρόπος διδασκαλίας με Νέες Τεχνολογίες αυξάνει το ενδιαφέρον όλων των μαθητών. Από κει και μετά, πιστεύω ότι δυστυχώς πολλά κορίτσια έχουν συνδέσει τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών με θεωρίες και με μαθηματικούς τύπους, θέματα με τα οποία ίσως τα αγόρια να είναι πιο εξοικειωμένα. Όταν διδάσκεις με διαθεματικό τρόπο και δείχνεις ποιες είναι οι εφαρμογές στην καθημερινή ζωή, νομίζω ότι αυτά τα κορίτσια αντιμετωπίζουν τις Φυσικές Επιστήμες πολύ πιο θετικά. Για παράδειγμα, ένα πρόβλημα Φυσικής δεν είναι μόνο ένα «σώμα» που κινείται, η απόσταση που διανύει, η μέση ταχύτητά του. Αυτό δεν είναι ελκυστικό. Νομίζω ότι γίνεται πιο ελκυστικό ωστόσο, όταν το κλίμα είναι πιο θετικό με ομαδοσυνεργατικό πνεύμα και χρήση κινητών και tablets. Έτσι, δεν διαχωρίζονται τα αγόρια από τα κορίτσια στη σχέση τους με τις Φυσικές Επιστήμες.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Θεωρώ ότι αυτό που ανέφερες είναι πρότυπο απάντησης ανάμεσα σε τάσεις διαχωρισμού αγοριών και κοριτσιών.

Όμως δεν αναφερθήκαμε καθόλου στην «επέκταση» αν μπορούμε να την πούμε έτσι του STEM σε STEAM. Ένα μικρό, θετικό ή και αρνητικό σχόλιό σου, προς την τάση αυτή θα είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Καταρχάς, θα έλεγα ότι η… «ατμοποίηση» του STEM σε STEAΜ άργησε να συμβεί. Θυμάμαι ότι πριν από 20 και πλέον χρόνια, όταν εργαζόμουν σε διεθνή εταιρία τηλεπικοινωνιών, συζητιόταν έντονα το θέμα της εμπλοκής ατόμων με σπουδές θεωρητικού προσανατολισμού σε «άσχετους» φαινομενικά με τις σπουδές τους τομείς, όπως το engineering. Κι αυτό υποστηριζόταν εδώ και δεκαετίες γιατί φαίνεται ότι είναι εξαιρετικά χρήσιμες, εποικοδομητικές, δημιουργικές και κάποιες φορές απαραίτητες οι διαφορετικές, «εναλλακτικές» θα έλεγα, προσεγγίσεις σε ένα θέμα τεχνικής φύσης. Βεβαίως, τίθεται αυτόματα το ερώτημα πόσα ακόμη… γράμματα θα προστεθούν στο STEM. Αφού εισάγεται η τέχνη (Art), με την ευρεία έννοια βεβαίως, γιατί να μην εισαχθεί και ειδικότερα η γλώσσα/λογοτεχνία (Language/Literature) ή ακόμη και η ιστορία (History), ώστε τελικά το STEAM να μετατραπεί σε STEΗLAM… Άλλωστε, να μη ξεχνάμε ότι η τεχνολογική ανάπτυξη εγείρει πάντα θέματα ηθικής φύσης και γι’ αυτό πρέπει να εμπλέκονται και επιστήμονες θεωρητικού προσανατολισμού.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Ας κλείσουμε όμως την πολύ ενδιαφέρουσα αυτή συνέντευξη, με την καλή πρακτική που έχετε δημιουργήσει με την «Κοινότητα της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης» (είναι σίγουρα best practice»), την ομάδα που έχετε συστήσει και μου τελικά είχε απίστευτη αποδοχή και διάχυση στην εκπαιδευτική κοινότητα με τα εντυπωσιακά στατιστικά που παρουσίασες στο συνέδριο που έγινε πρόσφατα και για την οποία θα ήθελα να μας πεις δυο λόγια από την εμπειρία του ως ο διαχειριστής αυτής της ομάδας και δημιουργός της…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Πράγματι, πρόκειται για μία ομάδα Πρακτικής και Μάθησης, την οποία δημιούργησα λίγες μέρες μετά το κλείσιμο των σχολείων (λόγω covid-19). Τότε είχα στο πλευρό μου τη συνάδελφο Έφη Μπακή, ενώ τώρα τρεις άλλες εξαιρετικές συναδέλφους, την Αλεξάνδρα Γερακίνη, τη Χρύσσα Λάζου και την Αδαμαντία Σπανακά. Στο πρώτο μόλις διήμερο, η ομάδα είχε ήδη 5.000 μέλη, τα οποία σε ένα μήνα έγιναν 24.000 και αυτή τη στιγμή που μιλάμε έχει ξεπεράσει τα 28.000 μέλη. Κι ενώ στην ουσία η εξ αποστάσεως εκπαίδευση έχει σταματήσει, οι εγγραφές των μελών συνεχίζονται. Σε αυτή την περίοδο των 3 μηνών έγιναν πάνω 11.000 αρχικές δημοσιεύσεις, τα σχόλια ξεπέρασαν τις 120.000, και οι αντιδράσεις έφτασαν το ένα 1.000.000. Τα ενεργά μέλη της ομάδας ξεπερνούν τις 18.000, ακόμα και σήμερα που μιλάμε, που έχουν κλείσει τα σχολεία.

Η ομάδα αυτή στήριξε και συνεχίζει να στηρίζει σε πάρα πολλούς τομείς τους συναδέλφους, καθώς παρέχει:

– Τεχνική υποστήριξη: Σε οποιοδήποτε ερώτημα απαντούν άμεσα πολλοί εκπαιδευτικοί!

– Συμβουλευτική: Ρωτάει ένα εκπαιδευτικός «πώς μπορώ να εφαρμόσω…» και απαντούν πολλοί συνάδελφοί του.

– Επιμόρφωση: Έχουν διοργανωθεί μέχρι σήμερα περίπου 100 ομαδικές προβολές σε θέματα παιδαγωγικά, πνευματικών δικαιωμάτων, χρήσης πλατφορμών και ΤΠΕ κλπ.

Επιπλέον,  να επισημάνω ότι η ομάδα βοήθησε τους εκπαιδευτικούς να μην απομονωθούν επαγγελματικά κατά τη διάρκεια της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αφού δεν ήταν δυνατή η φυσική συνεύρεσή τους στα σχολεία.

Άφησα για το τέλος το πιο βασικό ίσως στοιχείο, που δεν είναι άλλο από τη ψυχολογική στήριξη: Οι εκπαιδευτικοί επί δύο και πλέον μήνες μήνες πέρασαν δύσκολες στιγμές, ξενύχτησαν! Όσοι ξενυχτούσαν λοιπόν, ήξεραν ότι κοντά τους έχουν μερικούς χιλιάδες συναδέλφους τους, με τους οποίους μπορούσαν να επικοινωνήσουν και να ανταλλάξουν ιδέες και να συζητήσουν τα προβλήματά τους. Όλα αυτά ήταν πάρα πολύ σημαντικά και όπως φάνηκε από την εξέλιξη της ομάδας, τα αποτελέσματα ήταν σπουδαία: η ομάδα ξεκίνησε με κραυγές αγωνίας «δεν μπορώ να μπω στην πλατφόρμα», «δεν μπορώ να κάνω…» και με ερωτήματα «πώς μπορώ να…» και κατέληξε, αν και δεν έχει κλείσει ο κύκλος της βέβαια, με αναρτήσεις χιλιάδων ψηφιακών αντικειμένων και συμβουλές για αξιοποίηση λογισμικών. Φαίνεται δηλαδή ότι όλο αυτό είχε αποτέλεσμα. Επίσης, η επιτυχία της ομάδας φάνηκε και σε μία πρόσφατη παρουσίασή της, στο πλαίσιο μιας εξ αποστάσεως διημερίδας:  Οι εκπαιδευτικοί που παρακολουθούσαν και είχαν συμμετάσχει στην ομάδα εκφράστηκαν με εξαιρετικά θετικά σχόλια και ευχαριστούσαν συνεχώς όλα τα υπόλοιπα μέλη που τους στήριξαν όλη αυτή τη χρονική περίοδο.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Μπράβο σας, καταφέρατε να δημιουργήσετε ένα εντυπωσιακό self-organized ή self-regulated environment, το οποίο από την εμπειρία μου θα το χαρακτήριζα σίγουρα ως ένα δυναμικό best practice, όντας μία σημαντική ανάγκη που υπήρχε ακριβώς με το lookdown. Καταφέρατε άμεσα να ανταποκριθείτε σε αυτή την ανάγκη και δεν επέβαλε κάποιο άτομο μια συγκεκριμένη πορεία, αλλά η ίδια η ομάδα θεωρώ ότι οδήγησε από αυτά που λες την επιτυχημένη πορεία με όλα αυτά τα απίστευτα posts πολύ παραμετρικές συνιστώσες.

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η αυτορρύθμιση της ομάδας σίγουρα λειτούργησε… Μία φορά είχα μιλήσει με την Έφη Μπακή που ήταν τότε συνδιαχειρίστρια και της είπα: «Φαντάσου ότι είμαστε σε ένα γήπεδο με 27.000 θεατές κι εμείς οι δύο να ελέγχουμε. Θα τα καταφέρναμε μόνοι μας;» Μου απάντησε «φυσικά όχι!» Άρα, για να λειτουργήσει η ομάδα και να επιβιώσει, προφανώς συνεισέφεραν με τη συμπεριφορά τους, το ήθος και τη νοοτροπία τους όλα τα μέλη. Αν τα μέλη δεν ήθελαν και είχαν άλλη νοοτροπία ή δημιουργούσαν προβλήματα, θα είχε διαλύσει ομάδα. Από κει και μετά βέβαια να πω ότι δεν ήταν μια «αυτό-ρύθμιση» χωρίς κανόνες, αλλά «αυτό-ρύθμιση» με κανόνες!  Κάθε μέρα έβγαζα ανακοινώσεις και έδινα κατευθύνσεις, επί δυόμισι μήνες για το ποια είναι η ομάδα, ποιοι είναι οι σκοποί της, πώς φερόμαστε και ποιες είναι οι συμπεριφορές μας, διότι πάρα πολλά μέλη είχαν συνηθίσει να συμπεριφέρονται με τρόπο καταγγελτικό, με συζητήσεις καφενείου και γενικά να έχουν μία νοοτροπία διαφορετική από τη φιλοσοφία μας και τους σκοπούς μας. Στην πορεία, πάνω στον μήνα, είχε διαμορφωθεί ήδη ένα κλίμα, το οποίο ήταν αυτό που είχα ως στόχο από τη στιγμή που δημιουργήθηκε η ομάδα. Αλλά επαναλαμβάνω, ότι αν τα μέλη δεν είχαν αυτήν τη νοοτροπία και δεν σέβονταν τους συναδέλφους τους, δεν θα είχαμε πετύχει τίποτα. Συνεπώς, ναι υπήρχε προφανώς μία αυτορρύθμιση στη λειτουργία της ομάδας.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Νομίζω ότι αν μια κοινότητα δεν θέσει τους κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται δεν μπορεί να λειτουργήσει. Αυτοί οι κανόνες που έθεσες είναι καταλυτικοί. Ακόμη και στη φύση μια οντότητα δεν αναπτύσσεται χαοτικά, χωρίς κανόνες… Η επιτυχία της Ομάδας είναι ότι μπήκαν κανόνες, τους οποίους διαφυλάξατε, στους οποίους προσαρμόστηκαν τα μέλη και οποιεσδήποτε εξωγενείς «έφοδοι» απομονωνόντουσαν και εκ των πραγμάτων δεν είχαν θέση στην ομάδα…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Ναι ακριβώς, οι κοινότητες Πρακτικής και Μάθησης διακρίνονται σε αυτό το θέμα, δηλαδή στο ότι θέτουν κάποιους κανόνες. Η συμμετοχή είναι προαιρετική αφού δεν υποχρεώνεις κάποιον να συμμετέχει, αλλά ούτε και έχει δικαίωμα ο καθένας να γράφει ό,τι θέλει. Αυτό πρέπει να  ισχύει σε όλες τις ομάδες Πρακτικής και Μάθησης. Το μυστικό στην ομάδα μας είναι ότι υπήρχε μία ευελιξία στη διαμόρφωση των κανόνων… Αν έβλεπες τους πρώτους κανόνες, θα διαπίστωνες ότι σχετίζονταν με τη συμπεριφορά των μελών. Στην πορεία της ομάδας, οι κανόνες επανα-διαμορφώθηκαν ανάλογα με τα προβλήματα που αντιμετώπισε η ομάδα, εμπλουτίστηκαν, άλλαξαν και καταλήξαμε στους 10 κανόνες, τους οποίους βλέπει ο καθένας που εντάσσεται στην ομάδα. Στη φύση οι κανόνες είναι πολύ συγκεκριμένοι και αλλάζουν πολύ μακροπρόθεσμα. Στην ομάδα, βλέπουμε κάποια προβλήματα και τα διορθώνουμε άμεσα, διαμορφώνοντας αντίστοιχα τους κανόνες. Μόνο έτσι μπορεί να είναι λειτουργική μια ομάδα και να επιβιώνει.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Ευχαριστούμε πάρα πολύ για την εξαιρετική αυτή συνέντευξη και καλή συνέχεια!

 

iRead «Navigo»: παίζοντας σε χιλιάδες δαιδαλώδη μονοπάτια της Γλώσσας μας…

Φανταστείτε τα άπειρα μονοπάτια που έχει μια γλωσσική δημιουργία, ένα κείμενο, κάποιες προτάσεις, ένα σύνολο λέξεων, με την ορθογραφία τους και διάφορα είδη μορφημάτων και φωνημάτων που περικλείει, και εννοείται τη σημασία τους που μπορεί και να διαφέρει ανάλογα με τα συμφραζόμενα… Ένα απίστευτος κόσμος μιας εμπεριεχόμενης γνώσης, σε μια συνεχή διαδικασία μάθησης και παραγωγής από τα υποκείμενα ενός προφορικού ή γραπτού λόγου!

Μπορούν να συνδυασθούν κάποια από όλα αυτά σε ένα τρισδιάτατο παιγνιώδες περιβάλλον με χιλιάδες μικρές γλωσσικές δραστηριότητες; Ναι, και ίσως να είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται ένα τέτοιο μεγάλο εγχείρημα με εκατοντάδες συντελεστές, με αποτέλεσμα ένα πρότυπο εκπαιδευτικό free app: το iRead app!

Ενδεικτικοί, και μόνο, αριθμοί σχετικά με την εφαρμογή για τη βελτίωση των αναγνωστικών δεξιοτήτων μαθητών του Δημοτικού, η οποία και είναι διαθέσιμη σε tablets:

  • 4 γλωσσολογικά επίπεδα (φωνολογία, μορφολογία, ορθογραφία, σύνταξη),
  • 15 τύποι παιχνιδιών,
  • 462 γλωσσικά χαρακτηριστικά ή φαινόμενα,
  • 7000+ διαφορετικές παραλλαγές και συνδυασμοί δραστηριοτήτων και γρίφων.

Η υλοποίηση του έργου πραγμοποιείται σε 21+1 σχολεία σε όλη την Ελλάδα, η οποία μπορεί να πραγματοποιείται είτε στα γλωσσικά μαθήματα, είτε στην ευέλικτη ζώνη, είτε στα μαθήματα πληροφορικής, και σχετίζεται με:

  • 54 δάσκαλοι με τις αντίστοιχες τάξεις, έχοντας 800+ ενεργούς μαθητές, που είναι εξοπλισμένοι και με το δικό τους προσωπικό tablet (8″).
  • 225 tablets (10″) σε 21 Σχολεία (+1 με tablets που δεν δόθηκαν από το έργο) λειτουργούν ήδη με περισσότερες από 100 εκπαιδευτικές εφαρμογές (για αξιοποίηση και πέρα από το iRead), λειτουργώντας με 1 ή 2 μαθητές για κάθε tablet, ανάλογα με το επιλεγμένο μοντέλο.
  • Εκδόσεις του Android (τρέχουσα έκδ. 1.0), του Navigo (τρέχουσα έκδ. 0.0.22) και του Amigo (τρέχουσα έκδ. 1.0).
  • Υπάρχει διαθέσιμο πολυσέλιδο Teacher Manual (στα ελληνικά: σε pdf και στα αγγλικά pdf).
  • Οποιοιδήποτε από οπουδήποτε θελήσουν να παίξουν με το Navigo και το Amigo (ανεξάρτητα από τους εγγεγραμμένους στην Πιλοτική Εφαρμογή), μπορούν να επισκεφτούν τη σελίδα του Open Pilot κι ακολουθώντας τις οδηγίες να φτιάξουν τους δικούς τους κωδικούς, και στη συνέχεια από το Google Play να κατεβάσουν τις εφαρμογές.
  • Υπάρχει διαθέσιμη ιστοσελίδα/εφαρμογή Teacher Tool. Με τους κωδικούς των δασκάλων είναι δυνατή η είσοδος στο teacher tool. Το εργαλείο επιτρέπει την παρακολούθηση αλλά και τον έλεγχο της πορείας των μαθητών, ποια γλωσσολογικά επίπεδα και σε ποιο βαθμό έχουν «κατακτηθεί», καθώς και την πορεία τους στις ασκήσεις. Επίσης, ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ, είναι η δυνατότητα ΑΝΑΘΕΣΗΣ στους ΜΑΘΗΤΕΣ παιχνιδιών (με βάση συγκεκριμένα φαινόμενα, π.χ. συλλαβισμός) και βιβλία, ανάλογα με την ενότητα με την οποία θέλει ο εκπαιδευτικός της τάξης να ασχοληθούν ή τις προσωπικές αδυναμίες του κάθε μαθητή ατομικά.Παράδειγμα εικόνας προφίλ ενός μαθητή είναι:

Profil

Είναι εντυπωσιακό το λεγόμενο log αρχείο του κάθε μαθητή, πέρα από την ανάλυση που προκύπτει στον παραπάνω πίνακα, στο οποίο έχει πρόσβαση μόνο ο δάσκαλος της τάξης και οι ερευνητές του έργου για λόγους καθαρά ερευνητικούς (με χρόνους, παιχνίδια που παίζονται, λανθασμένες επιλογές κλπ). Μέσα από τη διερεύνηση μπορούν να προκύψουν πολλά χρήσιμα συμπεράσματα και ειδικά για κάθε μαθητή, για κάθε τάξη αλλά και γενικότερα για κάθε μεγάλη πιλοτική εφαρμογή (στα αγγλικά, τα ελληνικά, τα ισπανικά και τα γερμανικά), τα οποία θα ανακοιωθούν με το τέλος του έργου, τον Ιούνιο του 2020.

 

 

 

 

 

Η ώρα του VO2: στα μήκη και τα ύψη (the «Hour of VO2» mini project)

  • Με μία ώρα σωματική κίνηση μπορεί να βελτιώνεται η φυσική μας κατάσταση και η αντοχή;
  • Μήπως η ώρα αυτή συνδυάζεται και με στοιχεία εξερεύνησης μιας διαδρομής ή βιώματος σε κοντινές μας επιφάνειες;
  • Τι κίνητρα μπορούμε να «εφεύρουμε» για την ένταξη της ώρας αυτής στο καθημερινό μας πρόγραμμα;
  • Μήπως μπορεί να λειτουργήσει και προπονητικά, αποφεύγοντας την «ψηφιακή αποβλάκωση» κυρίως ανηλίκων αλλά και ενηλίκων;
  • Ποιες ψηφιακές εφαρμογές (apps) μπορούν να υποστηρίξουν την προσπάθειά μας;
  • Πόσα αυτοματοποιημένα μετρήσιμα χαρακτηριστικά επιδόσεων μπορεί να έχει μια τέτοια δραστηριότητα; Ποια από αυτά είναι τα σπουδαιότερα;
  • Εν τέλει, η κίνησή μας, για τη φυσική μας κατάσταση, είναι ένας «κινητικός αλγόριθμος», έχει σχέση με την Αυτο-Ρυθμιζόμενη Μάθηση (SRL) ή είναι ένα γρήγορο «μίνι project PASS» (με Σχεδιασμό, Εφαρμογή, Μελέτη, Διασύνδεση-Διαμοίραση);

Η σωματική δραστηριότητα «αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ανθρώπινης υγείας, από την εποχή του Ιπποκράτη έως σήμερα«, με την ελάττωσή της να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων και με τη μυϊκή υπολειτουργία να επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα (όπως υποστηρίζεται από επιστήμονες και φορείς στο «Μένουμε σπίτι και αθλούμαστε – Τι προτείνουν Έλληνες επιστήμονες«).

Από την άλλη πλευρά οι σημερινές ψηφιακές εφαρμογές σε κινητά, ταμπλέτες και υπολογιστές μπορούν πλέον να υποστηρίζουν με πολλαπλούς τρόπους χωρο-χρονικές δραστηριότητες με τους αισθητήρες που έχουν ενσωματωμένους, αλλά και με προ-εγκατεστημένες τέτοιου τύπου εφαρμογές (π.χ. φυσικής κατάστασης, υγείας, υπαίθριων δραστηριοτήτων κλπ).

Paths

Η υβριδική ενασχόληση, εννοώντας ταυτόχρονα το φυσικό περιβάλλον και τον ψηφιακό χώρο, για να απαντηθούν τεκμηριωμένα οι 7 παραπάνω ερωτήσεις, μπορεί να ξαφνιάσει ακόμη και να εντυπωσιάσει τον μέσο ασκούμενο αλλά περισσότερο τον μέσο χρήστη αξιοποίησης σχετικών εφαρμογών (apps)! Ιδού λοιπόν η «μοντελοποίηση PASS«

Ενέργεια 1η: Σχεδιάζουμε (Plan, Goal Setting, Time Management )

Επιλέγουμε την περιοχή στη οποία θα σχεδιάσουμε ψηφιακά τη διαδρομή μας (όπως επιλέγουμε αφετηρία και προορισμό στα Google Maps) και άμεσα έχουμε τις βασικές πληροφορίες για αποστάσεις και χρόνους ανάλογα με το επιθυμητό μέσο. Εργαλεία που σχετίζονται με υπαίθριες δραστηριότητες παρέχουν άμεσα πληροφορίες σχετικές με τα διαφορετικά υψόμετρα και τις κλίσεις της διαδρομής αλλά και γενικότερα το ανάγλυφο, αφού χρησιμοποιούνται και για μη αστικές περιοχές. Συνήθως ο ψηφιακός σχεδιασμός είναι πιο εύκολος στο άνετο περιβάλλον του υπολογιστή μας (τα παρακάτω στιγμιότυπα σχεδιασμού είναι από τους ιστότοπους – εφαρμογές κινητών «komoot» και «OsmAnd«). Παράλληλα προσδιορίζουμε ενδεχόμενα κίνητρα και οργάνωση του χρόνου μας με στοιχεία περιοδικότητας.

Ενέργεια 2η: Εφαρμόζουμε, Υλοποιούμε (Act, Do, Implement, Self Observation)

Στον πραγματικό πλέον κόσμο με μόνο ψηφιακό εφόδιο το κινητό μας (την απαιτούμενη ενέργεια και ενεργά τα δεδομένα από τον πάροχό μας), έχουμε δύο επιλογές πριν ξεκινήσουμε: είτε ακολουθούμε πιστά τη διαδρομή που σχεδιάσαμε, είτε κινούμαστε ελεύθερα στην περιοχή. Εμείς περπατάμε, τρέχουμε, κάνουμε ποδήλατο ή κανό, κινούμαστε, αναπνέουμε, βλέπουμε, ακούμε, οσμιζόμαστε, σε δρόμους, στενά, μονοπάτια και κάθε είδους ανάγλυφο και τα περισσότερα από αυτά καταγράφονται αυτόματα… Ακόμη και να σταματάμε, να φωτογραφίζουμε και η φωτογραφία αυτόματα να προσαρμόζεται στο σημείο της διαδρομής (η πανοραμική φωτογραφία του Κων/νου Κωτσάνη είναι από το Πάρκο Γαλατσίου)

Στο τέλος της διαδρομής μπορούμε να μετρήσουμε και τον σφυγμό μας (αν η συσκευή μας δεν έχει τον αντίστοιχο αισθητήρα).

Ενέργεια 3η: Μελετάμε, Ελέγχουμε, Ανατροφοδοτούμε (Study, Check, Self-Monitoring, Reflect)

To «παραδοτέο» μας από τη διαδρομή που πραγματοποιήσαμε είναι έτοιμο αυτόματα και απολύτως ψηφιακό και διαχειρίσιμο, σε ποικίλες μορφές! Η μελέτη μας μπορεί να ξεκινήσει από απλή επισκόπηση στα μετρήσιμα χαρακτηριστικά κάθε διαδρομής, να συνεχισθεί εστιάζοντας σε καθημερινές βελτιώσεις παραμέτρων στις διαδρομές και παρακολούθηση των επιδόσεών μας, σε νέες ανακαλύψεις ως πρόσθετο κίνητρο, αλλά και σε συγκρίσεις με παρόμοιες δικές μας διαδρομές, κοινά προπονητικά «projects», ή προτάσεις από άλλους (τα παρακάτω στιγμιότυπα είναι από το «outdooractive» και το «Huawei Health  App«).

Τουλάχιστον 20 διαφορετικές αριθμητικές μεταβλητές μπορούν να αποτυπώνονται, οι οποίες και επεξηγούνται στον παρακάτω πίνακα:

Ενέργεια 4η: Διαμοιράζουμε, Διασυνδεόμαστε (Share, Connect)

Αυτό που φυσικά δεν μπορεί να καταγραφεί είναι η προσωπική μας πολύ-αισθητηριακή ευεξία στον πραγματικό κόσμο. Αλλά μπορούμε να τη μοιραστούμε και να την προτείνουμε, είτε μέσα από τις ίδιες τις εφαρμογές και τα ειδικά αρχεία που παράγονται, είτε ανεξάρτητα στα κοινωνικά μας δίκτυα…

Γιάννης Κωτσάνης, Κώστας Κυράνης – 15 Απριλίου 2020

 ΥΓ 1: Όσα υποστηρίζονται στο άρθρο της «ψηφιακής αποβλάκωσης» έχουν απόλυτο ενδιαφέρον αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποδεχόμαστε πλήρως τις απόψεις του Michel Desmurget. Άλλωστε το «συμπτωματικό» (και όχι ασυμπτωματικό) στοιχείο είναι ότι ο επιμελητής του, Γιάννης Παπαμιχαήλ, τ. Καθηγητής Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Παντείου Πανεπιστημίου, υπήρξε μέντορας του συν-συντάκτη του παρόντος και μέλος της 7μελούς επιτροπής στο διδακτορικό του.

 ΥΓ 2: Μία σχετική εκπαιδευτική εφαρμογή με ανοιχτές δυνατότητες χρήσης και αξιοποίησης είναι οι «Πολλαπλές μετρήσεις υψομέτρων και αποστάσεων» στο ψηφιακό αποθετήριο Φωτόδεντρο.

ΥΓ 3: Ενδιαφέρουσα συλλογή εφαρμογών είναι και τα «Best Fitness and Tracking Apps for 2020«, αλλά η αναφορά σε εξειδικευμένες συσκευές που προσαρμόζονται στο ανθρώπινο σώμα, ξεπερνούν τους στόχους του άρθρου. Για διαδρομές και εκτός αστικών περιοχών προτείνεται η εφαρμογή «outdooractive» (παράδειγμα διαδρομής τα 4.9 km στο Πάρκο-Γαλατσίου).

ΥΓ 4: Ο τίτλος του άρθρου είναι εμπνευσμένος από το «Hour of Code«, μία από τις αφορμές του η «Εαρινή Ισημερία 2020 στη φύση: 1 έως 275.469 κουκίδες-covid επί χάρτου!«, και μία άλλη, η άγνωστη στους μη επαΐοντες ιατρική ορολογία του «θεραπευτικού αλγορίθμου» από τον ΕΟΔΥ, αλλά και η επίσης συγγενής ορολογία «SRL» και «PDCA» ή «PDSA» για θέματα Διασφάλισης Ποιότητας. Η υβριδικότητα σε πολλαπλές διαστάσεις!

ΥΓ 5: Και μία ακόμη ενδιαφέρουσα αποτύπωση, στην οποία όμως έχει συμβάλλει και ένα «βραχιολάκι» χεριού…

 

Η Εαρινή Ισημερία 2020 στη φύση: 1 έως 275.469 κουκίδες-covid επί χάρτου!

Από παράδοση το Γεωδρόμιο θεωρεί ότι η 21η Μαρτίου είναι μία από τις τέσσερις υπέροχες και σημαδιακές ημέρες στην ετήσια παγκόσμια ζωή του πλανήτη μας, σίγουρα η πιο αγαπημένη! Στο παρελθόν του 24ώρου της, οι νύχτες είναι μεγαλύτερες από τις μέρες, στο παρόν της, τείνουν η μέρα και η νύχτα να έχουν την ίδια διάρκεια, ενώ στο μέλλον αρχίζουν οι μέρες να είναι μεγαλύτερες από τις νύχτες. Η 21η Μαρτίου, εκτός από Εαρινή Ισημερία, είναι ταυτόχρονα Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, του Ρατσισμού, της Δασοπονίας και ειδικά στην Ιαπωνία είναι εθνική γιορτή, μια μέρα επικοινωνίας με τη φύση και έκφρασης στοργής για όλα τα ζωντανά όντα, η πρώτη μέρα της άνοιξης, που είναι και πρωτοχρονιά για το πέρσικο ημερολόγιο (Διαπολιστισμικό Εορτολόγιο).

Κινούμενοι συνήθως καθημερινά με μεγάλες ταχύτητες από και προς την κατοικία μας αφήνουμε έξω από τις χωρικές αναζητήσεις μας, τοποθεσίες που εφάπτονται σχεδόν της κατοικίας μας. Τι καλύτερος λοιπόν τρόπος να γιορτάσουμε αυτή τη σπουδαία μέρα με απολύτως τοπικές δραστηριότητες, στο πλαίσιο της σημερινής πλέον παγκόσμιας πανδημίας του κορονοϊού όπου όλες οι υπερ-τοπικές δράσεις έχουν απαγορευθεί…

Σχεδόν δίπλα από την τοποθεσία συγγραφής αυτού του άρθρου, βρίσκεται ο Λόφος της Φιλοθέης και το Άλσος Βεΐκου ή Πάρκο Γαλατσίου. Τρεις, μέχρι πριν την ημέρα αυτή, ήταν οι γνωστές χωρικές αποτυπώσεις αυτού του πάρκου που απλωνόταν νότια, με κέντρο πάντα το καθημερινό σημείο αναχωρήσεων και αφίξεων της τοποθεσίας αυτής:

  • 1η αποτύπωση, ο google χάρτης ο οποίος και χρησιμοποιείται συχνότατα με προορισμό κάποιες άγνωστες τοποθεσίες,
  • 2η αποτύπωση οι περιφερειακοί δρόμοι γύρω από το πάρκο στους οποίους κινούμαστε κυρίως με το αυτοκίνητο, και
  • 3η αποτύπωση, η χωρική φυσική έκθεση στην περιοχή με κάποιες μικρές βιαστικές βόλτες, μόνο προς την ανατολική περιφερειακή πλευρά του πάρκου.

Η είσοδος στο πάρκο, μόλις σε απόσταση 300 μέτρων και 3 περίπου λεπτών από το σημείο αφετηρίας μας, επεφύλασσε άμεσες εκπλήξεις, καταπράσινα μικρά μονοπάτια, κεκλιμένες πλαγιές, σημεία πανοραμικής θέας του λεκανοπεδίου, ελικοειδείς χωμάτινους δρόμους, εντυπωσιακή πευκο-βλάστηση, νεαρά δέντρα σε καμένες περιοχές, ανθισμένη χαμηλή βλάστηση, ανοιξιάτικες μυρωδιές, χελωνάκια, μέλισσες, και πολλά-πολλά άλλα… Μόνο τρεχούμενο νερό δεν υπήρχε! ΜΙΑ ΝΕΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ  προσδιορίστηκε, σε χρόνο μίας ώρας και διανυθείσα απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων (με αργό ρυθμό και πολλές φωτογραφίσεις)…

Μία όμως εξερεύνηση χωρίς γενικότερες μετρήσεις δεν μπορεί να δώσει και τις κατάλληλες προεκτάσεις στο εγχείρημα. Τελικά η περιοχή είχε μία περίπου έκταση 250 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων όπως απεικονίζεται στην προηγούμενη εικόνα και ουσιαστικά καλύπτει το 1/4 της συνολικής περιοχής που απεικονίζεται στον παρακάτω χάρτη. Οι πρόχειροι υπολογισμοί στο google map προσδιορίζουν τη συνολική έκταση σε ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο 1 km2 (το οποίο δεν είναι παρά ένα τετράγωνο με πλευρά ενός χιλιομέτρου, που με κανονικό ρυθμό μπορεί να διανυθεί σε περίπου μία ώρα). Για να μπορέσει κάποιος να το διανύσει περιμετρικά, θα πρέπει να διατρέξει τουλάχιστον 6,5 χιλιόμετρα (όπως φαίνεται στον χάρτη, και συνιστά πλέον έναν επόμενο στόχο).

Πάντα τελικά υπάρχουν ΘΗΣΑΥΡΟΙ γύρω μας που δεν έχουμε ανακαλύψει μέσα στο συνεχές κυνήγι του χρόνου, όπου φαίνεται ότι ο παρακείμενος χώρος μας έρχεται σε μία δεύτερη μοίρα. Το τέλος όμως, στην αναπάντεχη αυτή πεζοπορική εξερεύνηση, επεφύλαξε και μία μικρή έκπληξη. Μία πεταλούδα βρέθηκε γαντζωμένη στα ρούχα μας, ακολουθώντας την πορεία αυτή μέχρι το χώρο της επιστροφής! Το γνωστό «φαινόμενο της πεταλούδας» από τον Αμαζόνιο στην Κίνα, φαίνεται να έστειλε το εντυπωσιακό του μήνυμα, 8.000 χιλιόμετρα από το Ουχάν-Hubei της Κίνας (με έκταση περίπου 8.500 km2) στο Πάρκο Γαλατσίου…

ΓΚ 21/3/2020 (αναδημοσίευση από το Γεωδρόμιο)

ΥΓ 1: Κουκίδα ενός σημείου για δήλωση με 1 κλικ μόνο (ΝΑΙ/ΟΧΙ/ΔΕΝ-ΓΝΩΡΙΖΩ) αν έχετε παρουσιάσει συμπτώματα του ιού COVID-19

ΥΓ 2: Προσομοιώσεις της εκθετικής αύξησης του COVID-19

Simulation

ΥΓ 3: Κουκίδες 275.469 σημείων με τα επιβεβαιωμένα παγκοσμίως κρούσματα του COVID-19, στις 21 Μαρτίου 2020, και οι καμπύλες ανεβαίνουν εκθετικά και απειλητικά…

ΥΓ 4: …μέσα σε 10 μέρες, μέχρι τις 31/03/2020 έχουμε τριπλασιασμό ακριβώς των επίσημων κρουσμάτων, σχεδόν υπερτετραπλασιασμό των επίσημων θανάτων και μόνο διπλασιασμό των αναρρώσεων…

ΥΓ5: και μέσα σε ένα ακριβώς μήνα, στις 21/04/2020 («σαν σήμερα«…) έχουμε μια αρχική παγκόσμια ύφεση  με σχεδόν δεκαπλασιασμό των επίσημων κρουσμάτων, δεκαπενταπλασιασμό των επίσημων θανάτων και μόνο εφταπλασιασμό των αναρρώσεων…

 

‘Το Δέντρο της Logo’: από τις Χελώνες στις Γάτες και από το AI στις Παγκόσμιες Κοινότητες

Στο λυκαυγές της δεκαετίας του 80, μία ανατρεπτική ιδέα αρχίζει να διαδίδεται διεθνώς, η οποία σχεδιαζόταν τουλάχιστον μιάμιση δεκαετία πριν στα ερευνητικά κέντρα της Bolt Beranek & Newman (BBN) και του MIT ΑΙ Lab : τα παιδιά να διδάσκουν τον υπολογιστή και όχι αντίστροφα! Πρωτεργάτες της ιδέας αυτής oι Seymour Papert,  Wallace Feurzeig, Daniel Bobrow, Richard Grant και Cynthia Solomon.

Από τότε έχουν περάσει 4 πλέον 10ετίες και σήμερα εκατοντάδες εκατομμύρια παιδιά πειραματίζονται, γράφουν κώδικα, παίζουν με ρομποτάκια και χρησιμοποιούν ίσως την πιο διαδεδομένη πλατφόρμα ψηφιακών δημιουργιών, το ‘Scratch‘,  απόγονο της Logo! Το παγκόσμιο δέντρο της Logo, έχει πλέον εκατοντάδες κλαδιά και απολήξεις, που μόνο μια μεγάλη συνεργατική ομάδα μπορεί να αναδείξει σε όλες του τις διαστάσεις. Μία μεγάλη ομάδα, με πάνω από 100+ συμμετέχοντες, έφτιαξε το παγκόσμιο γενεαλογικό δέντρο, «The Logo Tree» project, των 300+ περιβαλλόντων Logo που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία 40+ χρόνια!

Σήμερα, 40 χρόνια από τις πρώτες προσπάθειες Ελλήνων ερευνητών και εκπαιδευτικών, οικοδομείται και το δικό μας νέο project: «το Δέντρο της Logo εν Ελλάδι» (σε μία ιδέα του Τάσου Λαδιά).

Η πρώτη Logo είναι η BBN Logo και είναι απόγονος της LISP! Όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Wallace Feurzeig ‘its intellectual roots are in artificial intelligence, mathematical logic and developmental psychology. Μία εξαιρετική σύνοψη περιέχεται στο άρθρο «Logo – a Project History«! (από όπου και η εντυπωσιακή εικόνα με παιδιά, αρχές δεκαετίας 1970 να παίζουν με την ασύρματη χελώνα εδάφους «Irving»).

Μία από τις πρώτες χελώνες «εδάφους» (floor turtles) δημιουργείται το 1972 από τον Grey Walter ο οποίος πειραματίζεται από το 1948 κατασκευάζοντας αυτόνομα κινούμενες ρομποτικές κατασκευές. Από τότε πολυάριθμες χελώνες έχουν δημιουργηθεί με ορόσημα την Valiant Turtle (1983-2011), το Roamer, τα Lego-Mindstorms και πρόσφατα το ρομποτάκι Thymio.

…και για παρέα μία χελώνα οθόνης φτιαγμένη εξ ολοκλήρου με εντολές χελώνας (σε Σεμινάριο του ΠΤ Νηπιαγωγών Παν/μίου Πατρών το 1991)!

dav

Αναμφίβολα, το εμβληματικό βιβλίο που σημάδεψε όλη αυτή την εξέλιξη και καθόρισε ως ένα βαθμό και την αξιοποίηση της τεχνολογίας στην εκπαίδευση ήταν το: Mindstorms: Children, Computers, and Powerful Ideas (Basic Books, New York, 1980, με την ελληνική έκδοση του εκδ. οίκου Οδυσσέα το 1991), και στη συνέχεια το: The Chidren’s Machine: Rethinking School in the Age of the Computer (Basic Books, New York, 1993).

Ένα μεγάλο παρακλάδι του παγκόσμιου δέντρου της Logo αναπτύσσεται στην Ευρώπη με αιχμές τα σχετικά συνέδρια της Eurologo και του Constructionism, με τη συνέχειά τους μέχρι σήμερα.

Το ελληνικό δέντρο χτίζεται πλέον στον ιστότοπό του και συνεχίζεται στην κοινότητά του (με ένα στιγμιότυπο του event στο facebook), ακολουθώντας τα ‘Παπερτικά Οράματα’

ΓΚ, Σεπτέμβριος 2019

ΥΓ: Να ευχαριστήσω θερμότατα την Πόλυ Κασδά, συνοδοιπόρο σε παράλληλους βίους από το 1987, για το υπέροχο doodle της, με αφορμή το 1ο Συμπόσιο, που πλέον κοσμεί την κεντρική μου FB Φωτογραφία!

crazy-kotsanis_fb.jpg

Self-Regulated Learning… in anytime, from anywhere, by anybody?

Για τη δική σας προσωπική ανάπτυξη (professional development) ή και για τα μονοπάτια μάθησης των μαθητών σας, μήπως…

  • προσδιορίζετε επιτεύξιμους και μετρήσιμους στόχους (goals & objectives);
  • οργανώνετε και παρακολουθείτε τις εργασίες ή τις ενέργειές σας με κάποιο μεθοδικό τρόπο;
  • προσπαθείτε να διαχειρισθείτε το χρόνο σας όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται;
  • [αυτό-]αξιολογείτε τα υπό διαμόρφωση ή τελικά σας αποτελέσματα;

Φυσικά όλα τα παραπάνω είναι φάσεις ενός Project (που πολύ συχνά το έχουμε συζητήσει σε αυτό το ιστολόγιο), αλλά και συνιστούν μεθοδολογίες της Αυτό-ρυθμιζόμενης Μάθησης, ή όπως είναι η ονομασία-πηγή Self-Regulated Learning (SRL). Ενδέχεται το SRL να είναι παρόν οποτεδήποτε, οπουδήποτε και από οποιονδήποτε σε κάθε μαθησιακό περιβάλλον, είτε αφορά παιδιά, είτε σχετίζεται με ενήλικους. Αυτό λοιπόν είναι και το αντικείμενο του Ευρωπαϊκού Έργου SLIDEshow.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου του έργου πραγματοποιήθηκαν 3 Διακρατικές Συναντήσεις των Εταίρων του (Βρυξέλλες, Βέλγιο, Oulu, Φινλανδία, Βιέννη, Αυστρία), 5 Virtual Meetings και 1 Επιμορφωτικό Σεμινάριο (Βιέννη, Αυστρία). Επίσης ολοκληρώθηκαν 3 από τα Παραδοτέα του Έργου (O1O2 and O3), ενώ τα υπόλοιπα βρίσκονται σε εξέλιξη.

Το τριήμερο Επιμορφωτικό Εργαστήριο διοργανώθηκε στη Βιέννη από το Pädagogische Hochschule Wien (17-19 Οκτωβρίου 2018) για εκπαιδευτές και εκπαιδευτικούς, ώστε να συζητηθεί και το θεωρητικό υπόβαθρο του SRL (Self-Regulated Learning: Αυτό-ρυθμιζόμενη Μάθηση) και οι πρακτικές εφαρμογής του. Κατά τη διάρκεια του workshop 25 συμμετέχοντες από τέσσερις χώρες (Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία και Ελλάδα) συνεργάστηκαν και αντάλλαξαν ιδέες μεταξύ άλλων για το αντικείμενο του έργου, για παραδείγματα SRL στην πράξη, για την αξιοποίηση του eTwinning κλπ. Οι παρουσιάσεις του Workshop είναι όλες διαθέσιμες στην πλατφόρμα μας στο Twinspace. Κάθε ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα να γίνει ενεργό μέλος του έργου συμμετέχοντας στις SLIDEshow κοινότητες, κάνοντας δημοσιεύσεις στο eTwinning Live ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αναζητώντας  ή κοινοποιώντας Καλές Πρακτικές για το SRL ή ακόμη και συμμετέχοντας στην Πλατφόρμα tMAil.

Τα παρακάτω παραδοτέα έχουν ολοκληρωθεί και είναι διαθέσιμα:

  • Παραδοτέο 1 (υπεύθυνο το Oulu) αξιολογεί και δημιουργεί νέο υλικό στο tMail.
  • Παραδοτέο 2 (υπεύθυνο το VUB) αναπτύσσει το πρακτικό πλαίσιο, με σκοπό να λειτουργήσει ως υποστηρικτικό υλικό για τους εκπαιδευτικούς και τους δασκάλους που θα εφαρμόσουν SRL στους μαθητές τους.
  • Παραδοτέο 3 (υπεύθυνο το PHW) αποτελείται από το πρακτικό πλαίσιο που περιγράφει τι καθιστά έναν εκπαιδευτικό επιτυχημένο στην εξατομικευμένη διδασκαλία, ενσωματώνοντας το θεωρητικό υπόβαθρο του DigComp.

Τα παρακάτω παραδοτέα βρίσκονται σε εξέλιξη:

  • Παραδοτέο 4 (υπεύθυνο το PHW) σχεδιάζει και πραγματοποιεί τα τριήμερα Σεμινάρια Εκπαίδευσης στο SLR.
  • Παραδοτέο 5 (υπεύθυνο το GO!) στοχεύει στο να συλλέξει, να αναλύσει και να μοιραστεί Καλές Πρακτικές για το SRL. Για το σκοπό αυτό υπάρχει στο Website Ανοιχτή Πρόσκληση.
  • Παραδοτέο 6 (υπεύθυνο το VUB) εκπονεί όλες τις αναφορές του έργου για την εδραίωση του SRL.
  • Παραδοτέο 7 (υπεύθυνα τα Εκπαιδευτήρια Δούκα) αναπτύσσει και παρακολουθεί όλες τι πλατφόρμες του SLIDEshow διαμοιράζοντας όλο το υλικό και δημιουργώντας κοινότητες, βασισμένο στη νέα μας προσέγγιση all SLIDEshow Platforms.

 Το άρθρο αυτό βασίζεται σε σχετικές δημοσιεύσεις του SLIDEshow Blog και το 1o Newsletter, με συντάκτες τον Γ. Κωτσάνη, τον Θ. Οικονόμου και την Ε. Μαργαρίτη.

 

Σημείωση 1: Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμότατα όλη την ομάδα του έργου αυτού… Valérie Thomas, Jeltsen Peeters, Koen Lombaerts, (VUB), Vermeersch Jens, Silke Beerens, (GO!), Walter Swoboda, Greller, Wolfgang, (PHW), Marika Koivuniemi, Hanna Järvenoja, (Oulu), Θωμά Οικονόμου, Κάτια Αλεξίου, Βασίλη Οικονόμου, Ελπινίκη Μαργαρίτη (Doukas School). Μπορεί να ανήκουμε σε 4 μόνο διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες και 5 οργανισμούς, αλλά συνεργαζόμαστε και ανταλλάσουμε ιδέες που απλώνονται σε όλο τον κόσμο!

Σημείωση 2: Διοργανώνεται τριήμερο Σεμινάριο στην Αθήνα, 6-8 Νοεμβρίου 2019, με θέμα «SRL in Action«… Πληροφορίες για το Σεμινάριο και η φόρμα εγγραφής.

«iRead tablet»: μια φορητή συσκευή για δημιουργικό παιχνίδι…

Ένας από τους κύριους σκοπούς του iRead είναι η ανάπτυξη μιας ομάδας εργαλείων που αποτελείται από  διδακτικές εφαρμογές και εκπαιδευτικά παιχνίδια που προάγουν την μάθηση, τη διδασκαλία και την αξιολόγηση των αναγνωστικών δεξιοτήτων και περιλαμβάνει παιχνίδια με προσωποποιημένο και προσαρμοστικό γραμματισμό και μια εφαρμογή ανάγνωσης.

Για το σκοπό αυτό επιλέχτηκε από τους φορείς του έργου one low-cost tablet, το οποίο να είναι προσιτό αλλά ταυτόχρονα και αξιόπιστο για εκπαιδευτική χρήση ακόμη και από Σχολεία που δεν συμμετέχουν στο έργο.

Η ελληνική ομάδα με συντονιστή τα Εκπαιδευτήρια Δούκα, προμηθεύτηκε τα 225 από τα 1100  συνολικά tablets (όλων των φορέων), τα οποία άρχισαν ήδη να παραχωρούνται στα πρώτα από τα 21 ελληνικά δημόσια δημοτικά σχολεία, με στόχο να χρησιμοποιηθούν από τουλάχιστον 750 Έλληνες μαθητές πρώτων τάξεων του δημοτικού, κατά την πιλοτική εφαρμογή του iRead.

Η Ομάδα των Εκπαιδευτηρίων Δούκα με την πολύχρονη εμπειρία της στα ερευνητικά έργα και την αξιοποίηση της Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση αποφάσισε να δημιουργήσει ένα γενικότερο πρότυπο tablet με αιχμή φυσικά το iRead. Οι επιπλέον εφαρμογές αυτού του tablet μπορούν να υποστηρίξουν το iRead και με πρόσθετες δραστηριότητες ανάγνωση, γραφή, ζωγραφική κτλ., αλλά και παράλληλα να αξιοποιηθεί και σε άλλα γνωστικά αντικείμενα ή διαθεματικά Project (ώστε να χρησιμοποιείται για περισσότερο χρονικό διάστημα και από περισσότερους μαθητές στα Σχολεία).

Η οργάνωση του υλικού στο πρότυπο tablet βασίστηκε στο «Open Sesame» model, όπως παρουσιάζεται στα («Models of Competences» (Kotsanis 2018, ή σε μία παλιότερη ελληνική εκδοχή του). Για τον λόγο αυτό δημιουργήσαμε την “iRead Πυραμίδα” με 10 κύρια ρήματα δράσης (κατηγορίες) τα οποία σχετίζονται με αντίστοιχες ομάδες εφαρμογών.

Βασισμένο στο παραπάνω μοντέλο, οργανώθηκε μια πρωτότυπη ταμπλέτα (ως μια Android χαμηλού κόστους συσκευή), η οποία περιέχει τις ακόλουθες δύο οθόνες:

Η πρώτη οθόνη, που είναι η εισαγωγική στο tablet, περιλαμβάνει:

  • τις δύο εφαρμογές IRead, Navigo (το 3D παιχνίδι) και Amigo (το Reader του iRead e-books),
  • τις δύο πρόσθετες συγγενικές εφαρμογές, Pickable και Play Books,
  • χρήσιμα links για το iRead Site, Blog, YouTube channel και άλλα links (π.χ. BIK, org)
  • το Ημερολόγιο του IRead των ελληνικών σχολείων.

Η δεύτερη οθόνη περιέχει 100+ ελεύθερες εφαρμογές (που βρίσκονται στο Google Play Store) κατάλληλες για εκπαιδευτικούς σκοπούς, οι οποίες είναι οργανωμένες σε 10+2 φακέλους. Οι εφαρμογές αυτές που έχουν επιλεχθεί και έχουν αξιολογηθεί, δημιουργήθηκαν για παιδιά ηλικίας 6+ ετών σε όλο τον κόσμο.

Ήδη έχουν παραδοθεί οι πρώτες ταμπλέτες για να ξεκινήσει η αξιοποίησή τους άμεσα στα Δημοτικά Σχολεία Βίβλου Νάξου, 2ο Καβάλας και 3ο Αγ. Παρασκευής, και θα συνεχισθεί και η παράδοση και στα επόμενα Σχολεία…

 Δημοσίευση 17/9/2018 (ΓΚ & ΘΟ): iRead Newsfeed

Ο γρίφος του «Clash of Clans»… Είναι ψηφιακή δημιουργία; Είναι «Paradigm Shift»;

Το ερώτημα το οποίο θέτουμε, και πρόεκυψε από ένα «πρακτικό» πρόβλημα, είναι το εξής (χωρίς καμία πρόθεση επισκόπησης της σχετικής βιβλιογραφίας)…

Ο παίκτης παιχνιδιών δράσης και στρατηγικής είναι ψηφιακός δημιουργός μέσα στα σύγχρονα και πολύ διαδεδομένα μη-εκπαιδευτικά ψηφιακά περιβάλλοντά τους;

Στην περίπτωση για παράδειγμα του Minecraft«, του παιχνιδιού κατά το οποίο ο παίκτης, εκτός των άλλων, χτίζει τις δικές του τρισδιάστατες κατασκευές μέσα σε έναν αχανή ψηφιακό κόσμο, εύκολα θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για δημιουργικότητα, αφού άλλωστε αυτό χρησιμοποιείται πλέον και για εκπαιδευτικούς σκοπούς!

Στην περίπτωση όμως άλλων, παγκοσμίως, πολύ διαδεδομένων στους νέους παιγνιδιών, όπως για παράδειγμα είναι το Forza Horizon, αγωνιστικό παιχνίδι προσομοίωσης και το Clash of Clans (CoC), πολεμικό παιχνίδι στρατηγικής, τι θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς; Για όλα αυτά τα αγωνιστικά παιχνίδια αθλημάτων και οχημάτων φαίνεται ότι οι ψηφιακές κινητικές δεξιότητες υπερτερούν σαφέστατα σε σχέση με τη δημιουργικότητα. Το CoC όμως, θα μπορούσε κατά μία έννοια να έχει στοιχεία δημιουργικότητας, αφού ο παίκτης χτίζει ο ίδιος στην περιοχή-εφαλτήριο των μαχών του (από το άδειο αρχικό «village», επίπεδο 1, στο γεμάτο με ώρες παιχνιδιού, επίπεδο 38 των επιτευγμάτων του, όπως φαίνεται στη φωτογραφία).

Η εφαρμογή CoC μαζί με τα δεδομένα της – επιτεύγματα του παίκτη, βρισκόταν σε ένα πρώτης γενιάς τετραπύρηνο ευπρεπή και εξαιρετικά αξιόμαχο αλλά «low cost device» (αξίας 150 ευρώ, πριν 4 χρόνια και που δυστυχώς δεν είχε όμως Google Play Store ως Android λειτουργικό, κάτι που τώρα έχουν όλες πλέον οι ταμπλέτες). Αυτό μαζί με 12 άλλες ταμπλέτες τις προμηθεύτηκε το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, για να αναπτύξει την πρωτοβουλία Άνοιξε Σουσάμι.

Ήρθε το πέρασμα του χρόνου και το μηχάνημα αυτό έπρεπε να επανέλθει στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις, να καθαρισθεί από «τη σκουριά του χρόνου» και να αλλάξει κάτοχο για να συνεχίσει το ταξίδι του… ΟΛΟ το περιεχόμενό του μεταφέρθηκε ή ανακτήθηκε από άλλες συσκευές, ΕΚΤΟΣ ΔΥΣΤΥΧΩΣ από το περιεχόμενο εκατοντάδων ωρών παιχνιδιού του CoC (αξίας 200 ευρώ, κατά τα λεγόμενα του παιδιού-χρήστη του, για να φτάσει κάποιος από το 1 επίπεδο στο τρέχον 38, και να συνεχίσει μέχρι το 91ο)! Ο νεαρός 12χρονος παίχτης προσπάθησε να λύσει το πρόβλημα μόνος του, αρχικά δοκιμάζοντας προγράμματα «κλωνοποίησης» (π.χ. Cloneit) αλλά δεν τα κατάφερε. Ζήτησε λοιπόν βοήθεια από τον υπογράφοντα πατέρα του, Πληροφορικό, ο οποίος μην έχοντας καμία απολύτως σχέση με το παιχνίδι, σε συνεργασία φυσικά με τον ίδιο, ξεκίνησε τις δοκιμές μεταφοράς, σε νέα συσκευή, ώστε να συνεχιστεί ομαλά… το ταξίδι του στον χρόνο! Το εγχείρημα αποδείχτηκε ένα πολύωρο project, χωρίς να βοηθήσει άμεσα και η σχετική αναζήτηση λύσεων στο διαδίκτυο… Οι προσεγγίσεις στην επίλυση του προβλήματος ήταν βασικά δύο…

  • η πρώτη, πιο παραδοσιακή, με μεταφορά δεδομένων – backup, και
  • η δεύτερη, πιο σύγχρονη, βασισμένη στο cloud paradigm shift!

Αρχίζει λοιπόν ο γολγοθάς (σε α’ πρόσωπο πλέον), επιχειρώντας την πρώτη προσέγγιση, ως πιο χειροπιαστή για έναν «γερόλυκο της Πληροφορικής»…

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: Πού είναι τα δεδομένα της εφαρμογής CoC στη μνήμη της ταμπλέτας; Ψάχνοντας την καρτέλα του CoC (βλέπε φωτό, με τα «σύνεργα εξιχνίασης του γρίφου») βλέπουμε όντως ότι είναι περίπου 100 MBs για την εφαρμογή και 300+ MBs για τα δεδομένα. Ψάχνουμε στο σύστημα αρχείων (file system), τα εντοπίζουμε περίπου και τα μεταφέρουμε στο USB. Το USB το τοποθετούμε στη νέα συσκευή-κινητό για να μεταφέρουμε τα δεδομένα, δεδομένου ότι έχουμε ήδη εγκαταστήσει την εφαρμογή CoC, και θεωρούμε ότι η μέθοδος θα δουλέψει… Το κινητό, παρά τις προσπάθειες ΑΡΝΙΟΤΑΝ ΠΕΙΣΜΑΤΙΚΑ ΝΑ ΕΝΤΟΠΙΣΕΙ ΤΟ USB (αφού κατεβάσαμε και δύο νέα προγράμματα).

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: Πώς θα μεταφέρουμε τα δεδομένα της εφαρμογής στη νέα συσκευή; Ευτυχώς υπάρχουν πολλές λύσεις… Google Drive! Βάζουμε το USB στον υπολογιστή μου και φυσικά πολύ εύκολα τα ανεβάζουμε στο «σύννεφο», κάνουμε share τα αρχεία στο «conkotsanis» gmail της συσκευής, όντως τα βλέπει, αλλά τώρα πρέπει από το Google Drive (στο σύννεφο) να τα μεταφέρουμε ακριβώς μέσα στον φάκελο του CoC! Δυστυχώς ΜΕ ΕΚΠΛΗΞΗ, ψάχνοντας αρκετή ώρα, ανακαλύπτουμε ότι ενώ μεμονωμένα αρχεία μεταφέρονται, ολόκληρος φάκελος (με 100+ αρχεία) δεν γίνεται. Άρχισα να τσαντίζομαι! Πού θα πάει αυτή η ιστορία! Τελικά πίσω πάλι στον υπολογιστή, όλα τα αρχεία συμπιέστηκαν σε ένα αρχείο zip, μεταφέρθηκε το αρχείο στο κινητό και αποσυμπιέστηκαν στο σωστό φάκελο της εφαρμογής (ευτυχώς άμεσα από τον διαχειριστή αρχείων του κινητού)…

ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΤΙΠΟΤΑ! Η διαδικασία επαναλήφτηκε σε άλλη ταμπλέτα με πολλαπλές αναζητήσεις, αν υπάρχουν και αλλού άλλα αρχεία, με δοκιμές, πρώτα μεταφορά των δεδομένων και μετά εγκατάσταση της εφαρμογής ΚΑΙ αντίστροφα… ΤΙΠΟΤΑ, Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΕΡΝΟΥΣΕ ΚΑΙ ΛΥΣΗ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ… Τελικά η πρώτη μέθοδος δεν δούλεψε, πάμε στη δεύτερη… Η εφαρμογή CoC ξέραμε ότι μπορούσε να συνδεθεί με τα Google Play-Games που χρειαζόντουσαν όμως τις Google Υπηρεσίες, που ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΤΑΜΠΛΕΤΑ, ΔΙΟΤΙ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ… Ήταν αυτό που ήθελα να αποφύγω

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3: Πώς θα εγκαταστήσω στην ταμπλέτα το Google PlayStore, την εφαρμογή Google PlayGames και τις Google Υπηρεσίες; Έπρεπε να κάνω «ROOT» τη συσκευή μου, δεν υπήρχε άλλος τρόπος, κάτι το οποίο συνιστάται μόνο σε developers. Εν πάσει περιπτώσει, έπρεπε να «πιω αυτό το ποτήρι» με τη βεβαιότητα ότι θα ταλαιπωρηθώ (την επόμενη βέβαια μέρα)! Διάλεξα έναν από τους διάφορους προτεινόμενους τρόπους (κατεβάζοντας 3 εφαρμογές και ακολουθώντας τις οδηγίες) αλλά απέτυχε. Δεύτερο και τρίτο ψάξιμο, αυτή τη φορά στο Youtube, που εμπλέκει συσκευή και PC και αφήνει το PC να κάνει τη δουλειά! Σιγά μη δουλέψει… ΚΙ ΟΜΩΣ ΔΟΥΛΕΨΕ!!! Επιτέλους επιλύθηκε και αυτό το πρόβλημα…

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4: Πώς θα συγχρονίσω τα δεδομένα της εφαρμογής στο «σύννεφο», ώστε να φαίνονται από κάθε άλλη συσκευή; Ε, πια αυτό είναι εύκολο! Αφού εντάξαμε στην εφαρμογή Google Play-Games της ταμπλέτας τον χρήστη «conkotsanis», αμέσως αυτή είδε ότι παίζει το παιχνίδι CoC, οπότε και συνδέθηκαν αυτά τα δύο! Πηγαίνουμε στις ρυθμίσεις του παιχνιδιού στην ταμπλέτα, επιλέγουμε να συνδεθεί ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΚΕΙ με τον λογαριασμό «conkotsanis», γίνεται επανεκκίνηση του παιχνιδιού και πράγματι ενημερωνόμαστε ότι όντως σχετίζεται με τον χρήστη «conkotsanis»! Ωραία, πάμε πλέον στο κινητό, μπαίνουμε για σιγουριά στην εφαρμογή Google Play-Games με τον χρήστη «conkotsanis», τρέχουμε από εκεί την εφαρμογή, ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΣ ΕΚΠΛΗΞΗ δεν είχε γίνει ο συγχρονισμός!!! Πάλι ήταν στο επίπεδο «1» του παιχνιδιού, αντί για το 38! Απογοήτευση… ΗΜΟΥΝ ΕΤΟΙΜΟΣ ΝΑ ΤΑ ΠΑΡΑΤΗΣΩ!!! Κρίμα, τόσο κόπο είχαμε κάνει…

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 5: Πώς θα συσχετίσω τα δεδομένα των συσκευών με τους επιθυμητούς χρήστες του CoC; Ήταν φανερό ότι κάτι συνέβαινε με τους χρήστες! Σκεφτήκαμε να σβήσουμε τον χρήστη «conkotsanis» από το CoC. Ψάξαμε στο διαδίκτυο, όπου ενημερωθήκαμε ότι δεν γίνεται στο CoC! Δοκιμάσαμε από την ταμπλέτα (και στο Google Play-Games και στο CoC) να μπούμε με άλλο χρήστη («ykotsanis»), ΤΙΠΟΤΑ… Βατερλό! ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΤΙΓΜΗ πριν τα παρατήσουμε ολοκληρωτικά, κάναμε τη μικρή αλλά ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ στην «εξιχνίαση του εγκλήματος» (όπως εξελίχθηκε τελικά το θέμα)! Ένας «άσσος» δίπλα στα «ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ» του CoC, στα δεδομένα του Google Play-Games μας παραξένεψε… ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕ ΟΤΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΧΡΗΣΤΕΣ ΜΟΛΙΣ ΞΕΚΙΝΟΥΣΑΝ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ… Πράγματι και ο χρήστης «conkotsanis», εκτός από τον «ykotsanis», είχε παίξει μία μόνο φορά στο κινητό πριν την προσπάθεια μεταφοράς, με αποτέλεσμα να θυμάται αυτό το 1 και μοναδικό επίτευγμα, και να αγνοεί τα 38 επιτεύγματα στην εφαρμογή της ταμπλέτας!!! Εντάξαμε έναν ΕΝΤΕΛΩΣ ΝΕΟ ΧΡΗΣΤΗ, που δεν ΕΙΧΕ ΞΑΝΑΠΑΙΞΕΙ ΠΟΤΕ, και «ώ του θαύματος» αυτό δούλεψε…

Αυλαία, με τα «διδάγματα», αυτής της πολύ-ωρης πολύ-παραμετρικής επίλυσης του προβλήματος…

  • Πριν ξεκινήσουμε την επίλυση κάποιου προβλήματος, επιχειρούμε μια ερώτηση στο διαδίκτυο της μορφής «How to» κυρίως για ιδέες (χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις πηγές και το περιεχόμενό τους – ειδικά στα διαφημιστικά πρόσθετα, μπορεί να βοηθήσει, μπορεί και όχι).
  • Υπάρχουν πολλοί δρόμοι επίτευξης του επιθυμητού αποτελέσματος, τουλάχιστον στην επίλυση ψηφιακών προβλημάτων…
  • Η επίτευξη αυτή, μας εφοδιάζει με νέες «άχρηστες» ή μη γνώσεις και κυρίως δεξιότητες
  • Μία από τις σημαντικότερες δεξιότητες (που σχετίζονται με τους γρίφους της αστυνομικής λογοτεχνίας και των ταινιών) είναι η παρατηρητικότητα.
  • Θυμόμαστε πάντα, να είμαστε οπλισμένοι με πολύ-πολύ υπομονή, διότι «δυστυχώς ο υπολογιστής έχει πάντα δίκιο, αλλά ευτυχώς δεν έχει ποτέ άδικο…» (όπως έλεγα από πολύ παλιά), όπου βέβαια «υπολογιστής», σημαίνει κάθε κατασκευαστής οποιουδήποτε ψηφιακού έργου, το οποίο συνήθως έχει κοινές προδιαγραφές με άλλα ομοειδή, αλλά μπορεί να έχει και μη κοινές, όχι εύκολα αντιληπτές ή ορατές στους «κοινούς» χρήστες…
  • Τέλος, πριν ξεκινήσουμε κάποια προσπάθεια στην οποία θα αφιερώσουμε χρόνο, επιβεβαιωνόμαστε πλέον για τις δυνατότητες «συγχρονισμού στο σύννεφο» και σε άλλες συσκευές, ανεξάρτητα αν η προσπάθειά μας θα έχει «σύγχρονα» ή «ασύγχρονα» χαρακτηριστικά, δηλαδή αν θα «παίζει» με ή χωρίς διαδίκτυο…

Με άλλα λόγια, μετακινούμαστε πλέον από τις παραδοσιακές μεθόδους backup/restore στις νέες μεθόδους cloud synchronization!

Και επεκτείνοντας το «δίδαγμα» αυτό, όσοι δεν εντρυφήσουμε σε αυτό το «paradigm shift from ground to cloud» αυτο-περιορίζουμε τη δράση μας στο σημερινό και μελλοντικό μας κόσμο…

ΓΚ, Αύγουστος 2017

«Όλα τα τρώει η σκουριά» [26-07-2016]

Ήταν πριν 1 ακριβώς χρόνο… [26 Ιουλίου 2017] σχεδόν αλώβητος από τη σκουριά του χρόνου, άφθορος, αρυτίδωτος, αγέραστος, με σκέψη γεωμετρημένη και πολυκύμαντη, καρδιά λάμπουσα και μεταξένια, σώμα ακούραστο και παραγωγικό, ψυχή εκπλήσσουσα…

Όμως, όλα τα τρώει η σκουριά

Όλα τα τρώει η σκουριά. Ο χρόνος κατεβάζει πολύ χώμα, όλα τα σκεπάζει όλα σβήνουν κάτω από τη λάσπη και τις πολλές προσχώσεις.  Χάνονται ονόματα και ονόματα. Ξέρει κανείς ποιοι είναι αυτοί που χάθηκαν πάνω στα βουνά; Τότε στα άγρια χρόνια, που ο ένας σκότωνε τον άλλο. Πνίγηκαν στο αίμα και στη σκόνη, μέσα στη σφαγή. Έγιναν μια φτενή γραμμούλα στην άκρη τις ιστορίας.

 Παρόλο που όλα υπόκεινται στην εξουσία του αμείλικτου χρόνου, όλα δοκιμάζονται και στο τέλος οξειδώνονται…

Ολόγυρα κοιμούνται οι μεγάλες πέτρες, τυλιγμένες στη σκουριά του χρόνου. Χρόνια  τώρα, αιώνες ολόκληρους, αυτό το αβάσταχτο βάρος της σκουριάς τις λιώνει λίγο λίγο… Ο χρόνος είναι ο μέγας εχθρός γιατί μας καταντάει ένα τίποτα μια τοσηδά φτενή σκιά.

 Αλλά το έργο του, υπέροχη κληρονομιά, απόσταγμα σοφίας και ανθρωπιάς, δεν θα το φάει η σκουριά του χρόνου

Λοιπόν, εγώ το ξέρω πολύ καλά: απ΄το ποτάμι της φθοράς  που, όπως λες, όλα τα σαρώνει, κάτι γλιτώνει, κάτι μένει όρθιο, αυτό είναι που πάει ένα βήμα πιο μπροστά τη ζωή μας.

Το έργο του κρέμεται από εύθραυστα νήματα, καθώς συμπλέκονται η πραγματικότητα με τη φαντασία…

Η θάλασσα παιχνίδιζε χρώματα. Κυριαρχούσε το γαλαζωπό, με μιαν απόχρωση οινοπνεύματος, λίγο πιο ανοιχτό. Την έβλεπες αρυτίδωτη μ’ ένα σχεδόν άηχο σβήσιμο στην ακρογιαλιά… Ολόγυρα ο τόπος πιάστηκε αγκαλιά με λέξεις κομμένες από ποιήματα. Χόρευαν πάνω στην άμμο. Είδα εγώ τα πέλματά τους.

ΟΜΩΣ… Δίπλα στο όνομα «Νικήτας», στην αρχή του (πριν από 82 χρόνια), χαράχτηκε πλέον για πάντα ένα τέλος (πριν από 1 χρόνο). Χάθηκε για πάντα… Καμία ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ δεν μπορεί να μας φέρει πίσω, το απίστευτο μνημονικό του, την απίστευτη γνώση του για οτιδήποτε γλωσσικό ή ιστορικό, την απίστευτη δεξιότητα λόγου και επικοινωνίας του, την απίστευτη και αδιάφθορη στάση ζωής του…

Στην υπέροχη επικοινωνία που είχαμε μαζί του, μπορούμε να αναφερόμαστε σε αυτή, πλέον, μόνο Α-ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ… Φαίνεται πως είναι αυτό που καμία τεχνολογία, δεν θα μπορέσει ποτέ να νικήσει, τη σκουριά του χρόνου…

Όσο υπάρχεις μέσα στο χρόνο, χαίρεσαι και απολαμβάνεις το θαύμα της ζωής. Όταν βρεθείς έξω από το χρόνο, το θαύμα το χάνεις. Το άχρονο δεν έχει ζωή.

ΓΚ, 26/07/2017