Αρχείο ετικέτας δεξιότητες

STEAM: είναι εφικτό με Mobile Learning και μία Κοινότητα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης;

Το έργο STEAMitUP στοχεύει στην ανάπτυξη ενός καινοτόμου εκπαιδευτικού προγράμματος και περιβάλλοντος – toolkit το οποίο θα προσφέρει online ενότητες, σχέδια μάθησης και υλικό για βιωματικά εργαστήρια στο STEAM και στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Στο πλαίσιο του έργου παίρνουμε συνεντεύξεις από έμπειρους κα μάχιμους εκπαιδευτικούς οι οποίοι μας μεταφέρουν την πολύτιμη εμπειρία τους, όπως είναι ο Μανόλης Κουσλόγλου. Ξεκινάμε τη συνέντευξη με μία πολύ σύντομη αναδρομή στα όσα έχει πετύχει μέχρι σήμερα και πώς συνδέονται όλα αυτά με το STEM και το STEAM…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Καταρχάς, να πω ότι η επαγγελματική μου καριέρα ξεκίνησε ως Μηχανικός ανάπτυξης λογισμικού τηλεπικοινωνιών, σε μία μεγάλη πολυεθνική εταιρεία. Αυτό μου έδωσε τις βάσεις σε θέματα προγραμματισμού και engineering, καθώς βίωσα στην πράξη και όχι μόνο στη θεωρία, το πώς γίνεται ο προγραμματισμός και μάλιστα σε τηλεπικοινωνιακά συστήματα. Στη συνέχεια, ήρθε ο διορισμός μου ως φυσικός ραδιοηλεκτρολόγος, γιατί κατείχα μεταπτυχιακό στην ηλεκτρονική φυσική – ραδιοηλεκτρολογία, ένα απαιτητικό μεταπτυχιακό, από τα λίγα που υπήρχαν εκείνη την εποχή, το 1995 που το ολοκλήρωσα. Ξεκίνησα λοιπόν ως καθηγητής φυσικός και συνεχίζω εδώ και είκοσι χρόνια. Σε αυτά τα χρόνια, δεν έπαψα ποτέ να χρησιμοποιώ την τεχνολογία. Από την πρώτη μέρα που διορίστηκα μέχρι και σήμερα χρησιμοποιώ πάντα ΤΠΕ. Τις Φυσικές Επιστήμες τις διδάσκω πάντα μέσω πειραμάτων, με οποιοδήποτε τρόπο. Συνεχώς συμμετέχω σε κάποιες επιμορφώσεις, σεμινάρια και συνέδρια, ώστε να επικαιροποιώ τις γνώσεις και τις δεξιότητές μου, σε θέματα Παιδαγωγικής, Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογιών, ενώ πρόσφατα έγινα Επιμορφωτής Β Επιπέδου (δηλαδή επιμορφωτής σε θέματα αξιοποίησης των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία).

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Πότε και πώς άρχισαν τα μαθήματά σου να παίρνουν μία πιο διαθεματική μορφή;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Κατά την άποψή μου, το μάθημα μου είχε διαθεματική μορφή από την πρώτη μέρα που διορίστηκα. Ο πρώτος λόγος σχετιζόταν με τις σπουδές μου, που με βοήθησαν να εντάξω  τη χρήση Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της Φυσικής. Ο δεύτερος λόγος ήταν το γεγονός ότι τη Φυσική δεν την αντιμετώπισα ποτέ ως ένα ανεξάρτητο μάθημα, αλλά θα έλεγα ότι την αντιμετώπισα ολιστικά, δηλαδή με τρόπο ώστε οι μαθητές μαθαίνοντας Φυσική, να μπορούν να εξηγήσουν τα φαινόμενα και τον κόσμο ή να εφαρμόσουν τη Φυσική στην καθημερινότητά τους. Αυτό σημαίνει, ότι ταυτόχρονα με τη Φυσική στην ουσία κάναμε και Engineering, είτε χρησιμοποιώντας Νέες Τεχνολογίες είτε απλά υλικά καθημερινής χρήσης. Μπορείς να διδάξεις και με πλαστελίνες, καλαμάκια, μπουκάλια, CD, και με απλές πειραματικές συσκευές. Επίσης, σε κάποιες περιόδους χρειάστηκε να συνεργαστώ με συναδέλφους άλλων ειδικοτήτων όπου νομίζω ότι έγιναν και τα ομορφότερα πράγματα!

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Αυτό είναι πολύ ωραίο, να συνεργάζεσαι με εκπαιδευτικούς άλλων ειδικοτήτων. Μπορείς να μας δώσεις ένα παράδειγμα;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Θα αναφέρω ένα κορυφαίο παράδειγμα συνεργασίας που είχα πριν από πέντε χρόνια. Με μία εξαιρετική φιλόλογο είχαμε λάβει μέρος σε ένα διεθνές project το «NewLight.OldIdeas«, το οποίο αφορούσε την εξέλιξη της Θεωρίας της Σχετικότητας, από τον Αριστοτέλη μέχρι τις μέρες μας.

Στο πλαίσιο αυτό, το project περιλάμβανε και Μηχανική, αλλά και Ιστορία των Επιστημών. Συνεργάστηκα με τη Φιλόλογο Αλεξάνδρα Γερακίνη και πέρα από τον Χωροχρόνο, με τον οποίο ασχοληθήκαμε στο πως τον αντιμετώπισε ο Αριστοτέλης, συμπεριλάβαμε και τον Χρονότοπο του Bakhtin, μία έννοια η οποία αφορά τη Λογοτεχνία και όχι τη Φυσική. Ο συνδυασμός αυτός επέφερε καρπούς, διότι το τελικό αποτέλεσμα είχε πολύ ενδιαφέρον και τελικά, με τη συνδρομή όλων των υπολοίπων συμμετεχόντων από έξι άλλες χώρες παγκοσμίως (Γερμανία, Ελβετία, Μεγάλη Βρετανία, ΗΠΑ, Ολλανδία και Ιταλία) και με καθηγητές διαφορετικών ειδικοτήτων, το project βραβεύτηκε στο μεγαλύτερο διαγωνισμό των λατινόφωνων χωρών που διεξάγεται κάθε χρόνο στην Ισπανία.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Φαίνεται πολύ ενδιαφέρον αυτό το βραβευμένο best practice μελέτης του χωρο-χρόνου  από διάφορες οπτικές γωνίες. Με την ευκαιρία λοιπόν αυτή, πιστεύεις ότι υπάρχει δυνατότητα οι εκπαιδευτικοί να συμμετέχουν σε σεμινάρια για τέτοιου είδους διαθεματικές ή/και STEAM πρακτικές; Γίνονται τέτοια σεμινάρια ή εσύ ο ίδιος κάνεις κάποια τέτοια σεμινάρια ώστε να δίνεις αυτή την ιδέα η οποία είναι πάρα πολύ ωραία;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ιδιαίτερα δύσκολη…  Γίνονται πολλές επιμορφώσεις σε επίπεδο Νομού και σε επίπεδο Περιφέρειας, από τους Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου και τα Κέντρα Φυσικών Επιστημών (ΕΚΦΕ). Οι επιμορφώσεις αυτές όμως δεν αφορούν μία ολιστική αντιμετώπιση της διδασκαλίας των επιστημών στο σχολείο, αλλά πολύ συγκεκριμένους τομείς. Για παράδειγμα, οι καθηγητές θα συγκεντρωθούν και θα πειραματιστούν πάνω σε κάποια θέματα Φυσικής ή Χημείας μια συγκεκριμένης τάξης ή θα κάνουν κάποια πειράματα οι δάσκαλοι και φτάνει… έως εκεί. Δεν ξέρω εάν είναι δυνατή η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε κάτι πιο ολιστικό. Άλλωστε, αναρωτιέμαι ποιος θα μπορούσε να επιμορφώσει εκπαιδευτικούς σε κάτι τέτοιο. Επίσης, ποιο θα μπορούσε να είναι το περιεχόμενο μιας τέτοιας επιμόρφωσης, αφού είναι κάτι ιδιαίτερα σύνθετο και συνεπώς κάτι πιο δύσκολο.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Όντως υπάρχει τέτοιο ζήτημα και ένας από τους στόχους του έργου STEAMitUP είναι να δημιουργήσει ένα τέτοιο framework, για να μπορεί να είναι δυνατή αυτή η αξιοποίηση της ιδέας του STEAM στις φυσικές επιστήμες και όχι μόνο. Για να γίνει αυτό θα πρέπει οι εκπαιδευτικοί να έχουν κάποιες ικανότητες. Εσύ ποιες ικανότητες θεωρείς σημαντικές για να προσεγγίσουν ολιστικά τη διδασκαλία;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Ακόμη μια δύσκολη απάντηση! Ίσως αυτό να ήταν λίγο πιο εύκολο πριν 30 ή 40 χρόνια όπου γενικά, δεν αναφέρομαι μόνο σε συναδέλφους,  πολύς κόσμος ήταν πιο ευρυμαθείς, δηλαδή είχαν γνώσεις πάνω σε πολλά διαφορετικά αντικείμενα, δεν υπήρχε μεγάλη εξειδίκευση, παρά μία πιο συνολική εικόνα και αντιμετώπιση του κόσμου. Σήμερα, υπάρχει μια υπερειδίκευση, η οποία εμφανίζεται ακόμα και στην εκπαίδευση:  Ξεκινάμε από γνώσεις που παρέχει ένας δάσκαλος, που έχει μία ευρυμάθεια και καταλήγουμε στην Γ’ Λυκείου, όπου διδάσκονται πολύ συγκεκριμένα θέματα και με πολύ συγκεκριμένο τρόπο προκειμένου τα παιδιά να περάσουν τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Στη σημερινή εποχή, νομίζω ότι ο καθένας επικεντρώνεται στον τομέα του, με αποτέλεσμα να υπάρχει πρόβλημα στην ολιστική αντιμετώπιση, ακόμα και των επιστημών. Τώρα, όσον αφορά τις ικανότητες που πρέπει να έχει κάποιος… Νομίζω ότι πρέπει να είναι ενημερωμένος σε πάρα πολλούς τομείς. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση. Επιπλέον, θα πρέπει να έχει τη διάθεση για αλλαγή στον τρόπο διδασκαλίας, ακόμα δηλαδή κι αν δεν διαθέτει δεξιότητες πρέπει να είναι έτοιμος να αποδεχτεί τις αλλαγές για έναν εκσυγχρονισμό του τρόπου που διδάσκει.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Αυτό είναι πολύ ωραίο, διότι από τη μία πλευρά έχουμε τις παιδαγωγικές προσεγγίσεις αλλά θα πρέπει να εξειδικεύσεις πλέον σε κάποια θέματα που αφορούν και στη μεθοδολογία και τις πρακτικές με τα μέσα και τα υλικά τα οποία εσύ θα χρησιμοποιήσεις στη διδασκαλία. Δεν πρέπει να έχεις μία μεγάλη και πλούσια φαρέτρα από εργαλεία για να μπορέσεις να κάνεις αυτή τη δουλειά ή όχι;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η αλήθεια είναι ότι πράγματι χρειάζονται μέσα. Ωστόσο, μπορείς να ασχοληθείς με το STEM ακόμη κι αν διαθέτεις ελάχιστα μέσα. Μπορείς να πεις ότι χρειάζονται Νέες Τεχνολογίες, οι οποίες όμως είναι προσβάσιμες πια σε κάθε σχολείο: όλα τα σχολεία διαθέτουν υπολογιστές, πολλά σχολεία διαθέτουν διαδραστικούς πίνακες, πειραματικές διατάξεις, ενώ είναι πολύ εύκολο πια, αφού το επιτρέπει και η νομοθεσία, να προμηθευτούν τα σχολεία tablets ή κινητά. Οι ψηφιακές φορητές συσκευές είναι πολύ φθηνές και αποτελούν πολύ χρήσιμα εργαλεία για διεξαγωγή πειραμάτων, ενώ βοηθούν πάρα πολύ στη διδακτική των φυσικών επιστημών και όχι μόνο. Ωστόσο, τέτοια θέματα μπορούν να διδαχθούν και με απλά υλικά. Για παράδειγμα, οι εφαρμογές των Φυσικών Επιστημών μπορούν να διδαχθούν με αντικείμενα καθημερινής χρήσης, όπως πλαστελίνες, CD, καλαμάκια, μπαλόνια κλπ. Συνεπώς, θεωρώ, ότι δεν είναι τόσο θέμα έλλειψης μέσων, αλλά ίσως έλλειψης διάθεσης από κάποιον να εκμεταλλευτεί όλα αυτά τα εργαλεία για να διδάξει με διαφορετικό τρόπο τις Φυσικές Επιστήμες ή οποιαδήποτε άλλη επιστήμη.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Εσύ αν ήσουν υπεύθυνος μιας τέτοιας επιμόρφωσης, πώς θα οργάνωνες μια τέτοια προσέγγιση στη διδασκαλία; Ποια είναι τα βασικά σου συστατικά για μια τέτοια προσέγγιση με δεδομένο φυσικά ότι οι εκπαιδευτικοί θα έχουν τη διάθεση για μια τέτοια εφαρμογή στην τάξη;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Οι τομείς στους οποίους θα μπορούσα να επικεντρωθώ, όπως τώρα στα γρήγορα σκέφτομαι, είναι καταρχάς τρεις:

–  Αρχικά, θεωρώ ότι οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται στήριξη στις Νέες Τεχνολογίες, κάτι που είναι εύκολο να γίνει με τη δημιουργία Κοινοτήτων Πρακτικής και Μάθησης, όπου βοηθάει ο ένας τον άλλον με ανταλλαγή ιδεών.

– Δεύτερον, είναι απαραίτητη η ψυχολογική στήριξη, το να προσπαθείς δηλαδή να δίνεις κίνητρα στους εκπαιδευτικούς, ώστε τις γνώσεις που αποκτούν να τις εφαρμόζουν. Τα κίνητρα μπορεί να είναι πολλά και διαφορετικά, αλλά όχι χρηματικά.  Το άριστο θα ήταν αν θα μπορούσες να αναδείξεις τα εσωτερικά κίνητρα του καθενός, ώστε να μπορούν αυτά που μαθαίνουν να τα εφαρμόζουν στην τάξη.

– Τρίτον, είναι να πείσεις τους συναδέλφους να συνδέουν με την καθημερινότητα ό,τι διδάσκουν. Οι θεωρίες καλές είναι και η φιλοσοφία και οι θεωρητικές προσεγγίσεις, αλλά οι μαθητές χρειάζονται οπωσδήποτε κάτι πρακτικό στα χέρια τους, αλλά και να γνωρίζουν αυτό που μαθαίνουν σε τι «χρησιμεύει».

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Είναι όντως πολύ σημαντικοί και οι τρεις τομείς στους οποίους αναφέρθηκες, και πραγματικά αυτό που με είχε εντυπωσιάσει στις πρακτικές σου, ήταν ο τρόπος με τον οποίον χρησιμοποιούσες τους αισθητήρες μιας ταμπλέτας ή κάθε είδους κινητού, και θα ήθελα να μας πεις δυο λόγια, αφού είναι ένα πολύ ωραίο παράδειγμα σύνδεσης με τον πραγματικό κόσμο. Και είσαι ίσως από τους πρώτους στην Ελλάδα που έχουν κάνει τέτοια δουλειά σε εκπαιδευτικό επίπεδο…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Δυστυχώς, έχω την εντύπωση ότι σε επίπεδο εφαρμογής είμαι ανάμεσα στους λίγους που εκμεταλλεύτηκαν συστηματικά το mobile learning μέσα στην τάξη. Υπήρχαν θεωρίες, υπήρχαν προσεγγίσεις, έχω την εντύπωση μάλιστα ότι αρκετοί συνάδελφοι το εφάρμοσαν περιστασιακά, αλλά με συστηματικό τρόπο σίγουρα το εφαρμόσαμε στο 3ο Γυμνάσιο Καβάλας όπου υπηρετώ. Μάλιστα, δεν το εφαρμόσαμε απλά όπως το κάνουν σε κάποια σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Γερμανίας, όπου χρησιμοποιούν τις βασικές λειτουργίες ενός κινητού, δηλαδή την καταγραφή σε βίντεο, για παράδειγμα, μιας ελεύθερης πτώσης ενός αντικειμένου, όπου σημειώνουν τις διαδοχικές θέσεις του, ώστε να καταλήξουν στους μαθηματικούς τύπους… Εμείς προχωρήσαμε ένα βήμα παραπάνω και εκμεταλλευτήκαμε τα κινητά και τα tablets, μετατρέποντάς τα σε φθηνές ηλεκτρονικές εργαστηριακές συσκευές. Διαθέτοντας απλώς μερικά κινητά και tablets μπορούσαμε να κάνουμε μετρήσεις και στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου και να μελετάμε φυσικά φαινόμενα, διαθέτοντας στην ουσία ένα εργαστήριο αντάξιο οποιουδήποτε άλλου σχολείου σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα, εφόσον οι μετρήσεις γίνονται από παιδιά και η αξιοπιστία των μετρήσεων δεν είναι μεγάλη, ήταν και μία ευκαιρία να το κάνουμε πιο ουσιαστικό το μάθημα, μελετώντας τα σφάλματα μετρήσεων και όχι μόνο τις μετρήσεις, να καταλήγουμε σε μαθηματικούς τύπους κλπ. Είναι κάτι εξαιρετικά χρήσιμο! Επαναλαμβάνω, βρεθήκαμε να διαθέτουμε ένα υπερσύγχρονο εργαστήριο φυσικών επιστημών μόνο με 4-5 tablets και 2-3 κινητά.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Πες μας 2-3 παραδειγματάκια με μετρήσεις και πειράματα που κάνατε, για να πάρουμε μια εικόνα…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Στην τάξη χρησιμοποιούμε τα κινητά με πολλούς τρόπους και ανάλογα με τη διδακτέα ύλη της κάθε τάξης, από πιο απλά πράγματα όπως είναι π.χ. στην Α’ Γυμνασίου η μέτρηση της απόστασης με το αποστασιόμετρο των κινητών, σε συνδυασμό βέβαια με τις κλασικές μεθόδους με μεζούρες-μετροταινίες. Στη Β’ Γυμνασίου κάνουμε μέτρηση ταχύτητας με πολλούς διαφορετικούς τρόπους μέσω κινητών, καθώς αυτά διαθέτουν αισθητήρες που μετρούν ταχύτητα, αλλά και με έμμεσους τρόπους όπως ο υπολογισμός χρόνου (με τη χρήση χρονομέτρου) και απόστασης (με τη χρήση αποστασιομέτρου) και μετά με τη διαίρεση, ώστε να βρούμε τη Μέση Ταχύτητα. Επίσης, στη Γ’ Γυμνασίου χρησιμοποιούμε τα κινητά και tablets στη διδασκαλία του ήχου: Καταγράφουμε το φάσμα ομιλίας των μαθητών,  συγκρίνουμε το φάσμα μεταξύ αγοριών – κοριτσιών για να μελετήσουμε τα υποκειμενικά χαρακτηριστικά του ήχου, όπως είναι η χροιά ή το ύψος για παράδειγμα.  Αυτά τα πράγματα είναι σχεδόν αδύνατον να διδαχθούν με οποιοδήποτε άλλο τρόπο.

Επίσης, χρησιμοποιούμε τα tablets για να εφαρμόσουμε την επαυξημένη πραγματικότητα (ΑR), έτσι ώστε, βασισμένοι σε βιβλία Φυσικής, να ζωντανεύουμε κάποια φαινόμενα και να μελετάμε κάποια φυσικά μεγέθη. Ένα παράδειγμα είναι το πώς μελετούμε τη Δυναμική Ενέργεια: Δεν το κάνουμε με τους κλασικούς τρόπους, αλλά με τη χρήση ενός βιβλίου, το οποίο μέσω επαυξημένης πραγματικότητας ζωντανεύει έναν γερανό που γκρεμίζει έναν τοίχο.  Ανάλογα με το πόσο ψηλά είναι η μπάλα του γερανού, ρυθμίζουμε τη δυναμική της ενέργεια, προσπαθώντας να γκρεμίσουμε τον τοίχο. Επίσης, τα παιδιά οδηγούν εικονικά διαστημόπλοια σε ξένους πλανήτες, αλλά και… ζεσταίνουν νερό, μελετώντας τη θερμοκρασία του και φτιάχνοντας διαγράμματα μέσω επαυξημένης πραγματικότητας. Τέλος, να πω ότι η χρησιμοποιούμε και την Εικονική Πραγματικότητα (VR), δηλαδή οι μαθητές φοράνε μάσκες με δωρεάν λογισμικό και κάνουν κάποια εικονικά ταξίδια στο διάστημα, γνωρίζοντας πλανήτες και ταξιδεύοντας στο Σύμπαν. Αυτές είναι κάποιες από τις εφαρμογές που κάνουμε μέσα στην τάξη.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Ουσιαστικά λοιπόν απαντάς και στο ερώτημα κατά πόσο είναι ελκυστική όλη αυτή η ιστορία στα παιδιά. Με όλα αυτά που κάνεις θα ήθελα πραγματικά να είμαι μαθητής σου και να συμμετέχω σε τέτοιες δραστηριότητες… Ειδικότερα όμως, επειδή υπάρχουν σχετικές αναζητήσεις και συζητήσεις, τα κορίτσια συμμετέχουν ενεργά σε αυτή τη διαδικασία;

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Θα φανεί λίγο περίεργη η απάντηση που θα δώσω, όσον αφορά το ενδιαφέρον των μαθητών: Δεν ξέρω αν δείχνουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον όταν χρησιμοποιούν tablets και κινητά, γιατί είναι κάτι που ανήκει στην καθημερινότητά τους και το βλέπουν φυσιολογικό. Το βασικό όμως είναι ότι σίγουρα δεν βαριούνται, όπως συμβαίνει σε κάποια μαθήματα. Να το πω αλλιώς, δεν ξέρω αν αυτό που προσφέρουμε μέσα στην τάξη είναι τόσο εντυπωσιακό ώστε να τραβάει το ενδιαφέρον τους, πάντως φαίνεται ότι τουλάχιστον δεν βαριούνται, ότι περνάει γρήγορα η ώρα, ότι έχει ενδιαφέρον αυτό που ακούνε, ότι συμμετέχουν… Άλλωστε, να μην ξεχνάμε ότι όλες αυτές οι διαδικασίες που ακολουθούμε είναι ομαδοσυνεργατικές, δηλαδή δεν έχει ο καθένας το δικό του κινητό, αλλά οι μαθητές είναι χωρισμένοι σε μικρές ομάδες, συνεργάζονται, συζητάνε…  Οι  μέθοδοι που ακολουθούμε, έτσι κι αλλιώς, είναι ανακαλυπτικές ή διερευνητικές, που σημαίνει ότι οι μαθητές πρέπει να προβληματιστούν, να συζητήσουν, να ψάξουν, να καταγράψουν, δηλαδή να έχουν ενεργή συμμετοχή. Το βασικότερο όλων και αυτό που ένιωσα και το βλέπω καθημερινά, είναι ότι χτυπάει το κουδούνι και λένε «κύριε, πότε χτύπησε κιόλας!». Νομίζω ότι δεν υπάρχει κάτι καλύτερο για έναν καθηγητή, να ακούει κάτι τέτοιο από τους μαθητές του.

Όσον αφορά τώρα τα κορίτσια, προσπαθώ να καταλάβω ποια είναι η διαφορά με τα αγόρια, δηλαδή γιατί γίνεται ειδικά μία ερώτηση για τα κορίτσια και όχι γενικά για μαθητές, αυτό θέλω να καταλάβω.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Από έρευνες που έχουν γίνει, το STEM προσελκύει λιγότερο τις μαθήτριες, υπάρχει ένα «gap». Φαίνεται, λοιπόν, ότι μάλλον δεν έχουμε καταφέρει όσοι ασχολούμαστε με θέματα των θετικών επιστημών να «πείσουμε» τα κορίτσια να συνεχίσουν εξ ίσου με τα αγόρια προς αντίστοιχες σπουδές. Δηλαδή το «θηλυκό» και το «αρσενικό» στοιχείο δεν είναι ισορροπημένα! Και έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση αναδεικνύει και ειδικότερες δράσεις ζητώντας να ασχοληθούν κορίτσια με αυτές.

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η άποψή μου είναι ότι όταν αυξάνεται το ενδιαφέρον των μαθητών, αυξάνεται το ενδιαφέρον όλων των μαθητών, άρα και των κοριτσιών. Επομένως, ο νέος διαθεματικός τρόπος διδασκαλίας με Νέες Τεχνολογίες αυξάνει το ενδιαφέρον όλων των μαθητών. Από κει και μετά, πιστεύω ότι δυστυχώς πολλά κορίτσια έχουν συνδέσει τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών με θεωρίες και με μαθηματικούς τύπους, θέματα με τα οποία ίσως τα αγόρια να είναι πιο εξοικειωμένα. Όταν διδάσκεις με διαθεματικό τρόπο και δείχνεις ποιες είναι οι εφαρμογές στην καθημερινή ζωή, νομίζω ότι αυτά τα κορίτσια αντιμετωπίζουν τις Φυσικές Επιστήμες πολύ πιο θετικά. Για παράδειγμα, ένα πρόβλημα Φυσικής δεν είναι μόνο ένα «σώμα» που κινείται, η απόσταση που διανύει, η μέση ταχύτητά του. Αυτό δεν είναι ελκυστικό. Νομίζω ότι γίνεται πιο ελκυστικό ωστόσο, όταν το κλίμα είναι πιο θετικό με ομαδοσυνεργατικό πνεύμα και χρήση κινητών και tablets. Έτσι, δεν διαχωρίζονται τα αγόρια από τα κορίτσια στη σχέση τους με τις Φυσικές Επιστήμες.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Θεωρώ ότι αυτό που ανέφερες είναι πρότυπο απάντησης ανάμεσα σε τάσεις διαχωρισμού αγοριών και κοριτσιών.

Όμως δεν αναφερθήκαμε καθόλου στην «επέκταση» αν μπορούμε να την πούμε έτσι του STEM σε STEAM. Ένα μικρό, θετικό ή και αρνητικό σχόλιό σου, προς την τάση αυτή θα είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Καταρχάς, θα έλεγα ότι η… «ατμοποίηση» του STEM σε STEAΜ άργησε να συμβεί. Θυμάμαι ότι πριν από 20 και πλέον χρόνια, όταν εργαζόμουν σε διεθνή εταιρία τηλεπικοινωνιών, συζητιόταν έντονα το θέμα της εμπλοκής ατόμων με σπουδές θεωρητικού προσανατολισμού σε «άσχετους» φαινομενικά με τις σπουδές τους τομείς, όπως το engineering. Κι αυτό υποστηριζόταν εδώ και δεκαετίες γιατί φαίνεται ότι είναι εξαιρετικά χρήσιμες, εποικοδομητικές, δημιουργικές και κάποιες φορές απαραίτητες οι διαφορετικές, «εναλλακτικές» θα έλεγα, προσεγγίσεις σε ένα θέμα τεχνικής φύσης. Βεβαίως, τίθεται αυτόματα το ερώτημα πόσα ακόμη… γράμματα θα προστεθούν στο STEM. Αφού εισάγεται η τέχνη (Art), με την ευρεία έννοια βεβαίως, γιατί να μην εισαχθεί και ειδικότερα η γλώσσα/λογοτεχνία (Language/Literature) ή ακόμη και η ιστορία (History), ώστε τελικά το STEAM να μετατραπεί σε STEΗLAM… Άλλωστε, να μη ξεχνάμε ότι η τεχνολογική ανάπτυξη εγείρει πάντα θέματα ηθικής φύσης και γι’ αυτό πρέπει να εμπλέκονται και επιστήμονες θεωρητικού προσανατολισμού.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Ας κλείσουμε όμως την πολύ ενδιαφέρουσα αυτή συνέντευξη, με την καλή πρακτική που έχετε δημιουργήσει με την «Κοινότητα της εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης» (είναι σίγουρα best practice»), την ομάδα που έχετε συστήσει και μου τελικά είχε απίστευτη αποδοχή και διάχυση στην εκπαιδευτική κοινότητα με τα εντυπωσιακά στατιστικά που παρουσίασες στο συνέδριο που έγινε πρόσφατα και για την οποία θα ήθελα να μας πεις δυο λόγια από την εμπειρία του ως ο διαχειριστής αυτής της ομάδας και δημιουργός της…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Πράγματι, πρόκειται για μία ομάδα Πρακτικής και Μάθησης, την οποία δημιούργησα λίγες μέρες μετά το κλείσιμο των σχολείων (λόγω covid-19). Τότε είχα στο πλευρό μου τη συνάδελφο Έφη Μπακή, ενώ τώρα τρεις άλλες εξαιρετικές συναδέλφους, την Αλεξάνδρα Γερακίνη, τη Χρύσσα Λάζου και την Αδαμαντία Σπανακά. Στο πρώτο μόλις διήμερο, η ομάδα είχε ήδη 5.000 μέλη, τα οποία σε ένα μήνα έγιναν 24.000 και αυτή τη στιγμή που μιλάμε έχει ξεπεράσει τα 28.000 μέλη. Κι ενώ στην ουσία η εξ αποστάσεως εκπαίδευση έχει σταματήσει, οι εγγραφές των μελών συνεχίζονται. Σε αυτή την περίοδο των 3 μηνών έγιναν πάνω 11.000 αρχικές δημοσιεύσεις, τα σχόλια ξεπέρασαν τις 120.000, και οι αντιδράσεις έφτασαν το ένα 1.000.000. Τα ενεργά μέλη της ομάδας ξεπερνούν τις 18.000, ακόμα και σήμερα που μιλάμε, που έχουν κλείσει τα σχολεία.

Η ομάδα αυτή στήριξε και συνεχίζει να στηρίζει σε πάρα πολλούς τομείς τους συναδέλφους, καθώς παρέχει:

– Τεχνική υποστήριξη: Σε οποιοδήποτε ερώτημα απαντούν άμεσα πολλοί εκπαιδευτικοί!

– Συμβουλευτική: Ρωτάει ένα εκπαιδευτικός «πώς μπορώ να εφαρμόσω…» και απαντούν πολλοί συνάδελφοί του.

– Επιμόρφωση: Έχουν διοργανωθεί μέχρι σήμερα περίπου 100 ομαδικές προβολές σε θέματα παιδαγωγικά, πνευματικών δικαιωμάτων, χρήσης πλατφορμών και ΤΠΕ κλπ.

Επιπλέον,  να επισημάνω ότι η ομάδα βοήθησε τους εκπαιδευτικούς να μην απομονωθούν επαγγελματικά κατά τη διάρκεια της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, αφού δεν ήταν δυνατή η φυσική συνεύρεσή τους στα σχολεία.

Άφησα για το τέλος το πιο βασικό ίσως στοιχείο, που δεν είναι άλλο από τη ψυχολογική στήριξη: Οι εκπαιδευτικοί επί δύο και πλέον μήνες μήνες πέρασαν δύσκολες στιγμές, ξενύχτησαν! Όσοι ξενυχτούσαν λοιπόν, ήξεραν ότι κοντά τους έχουν μερικούς χιλιάδες συναδέλφους τους, με τους οποίους μπορούσαν να επικοινωνήσουν και να ανταλλάξουν ιδέες και να συζητήσουν τα προβλήματά τους. Όλα αυτά ήταν πάρα πολύ σημαντικά και όπως φάνηκε από την εξέλιξη της ομάδας, τα αποτελέσματα ήταν σπουδαία: η ομάδα ξεκίνησε με κραυγές αγωνίας «δεν μπορώ να μπω στην πλατφόρμα», «δεν μπορώ να κάνω…» και με ερωτήματα «πώς μπορώ να…» και κατέληξε, αν και δεν έχει κλείσει ο κύκλος της βέβαια, με αναρτήσεις χιλιάδων ψηφιακών αντικειμένων και συμβουλές για αξιοποίηση λογισμικών. Φαίνεται δηλαδή ότι όλο αυτό είχε αποτέλεσμα. Επίσης, η επιτυχία της ομάδας φάνηκε και σε μία πρόσφατη παρουσίασή της, στο πλαίσιο μιας εξ αποστάσεως διημερίδας:  Οι εκπαιδευτικοί που παρακολουθούσαν και είχαν συμμετάσχει στην ομάδα εκφράστηκαν με εξαιρετικά θετικά σχόλια και ευχαριστούσαν συνεχώς όλα τα υπόλοιπα μέλη που τους στήριξαν όλη αυτή τη χρονική περίοδο.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Μπράβο σας, καταφέρατε να δημιουργήσετε ένα εντυπωσιακό self-organized ή self-regulated environment, το οποίο από την εμπειρία μου θα το χαρακτήριζα σίγουρα ως ένα δυναμικό best practice, όντας μία σημαντική ανάγκη που υπήρχε ακριβώς με το lookdown. Καταφέρατε άμεσα να ανταποκριθείτε σε αυτή την ανάγκη και δεν επέβαλε κάποιο άτομο μια συγκεκριμένη πορεία, αλλά η ίδια η ομάδα θεωρώ ότι οδήγησε από αυτά που λες την επιτυχημένη πορεία με όλα αυτά τα απίστευτα posts πολύ παραμετρικές συνιστώσες.

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Η αυτορρύθμιση της ομάδας σίγουρα λειτούργησε… Μία φορά είχα μιλήσει με την Έφη Μπακή που ήταν τότε συνδιαχειρίστρια και της είπα: «Φαντάσου ότι είμαστε σε ένα γήπεδο με 27.000 θεατές κι εμείς οι δύο να ελέγχουμε. Θα τα καταφέρναμε μόνοι μας;» Μου απάντησε «φυσικά όχι!» Άρα, για να λειτουργήσει η ομάδα και να επιβιώσει, προφανώς συνεισέφεραν με τη συμπεριφορά τους, το ήθος και τη νοοτροπία τους όλα τα μέλη. Αν τα μέλη δεν ήθελαν και είχαν άλλη νοοτροπία ή δημιουργούσαν προβλήματα, θα είχε διαλύσει ομάδα. Από κει και μετά βέβαια να πω ότι δεν ήταν μια «αυτό-ρύθμιση» χωρίς κανόνες, αλλά «αυτό-ρύθμιση» με κανόνες!  Κάθε μέρα έβγαζα ανακοινώσεις και έδινα κατευθύνσεις, επί δυόμισι μήνες για το ποια είναι η ομάδα, ποιοι είναι οι σκοποί της, πώς φερόμαστε και ποιες είναι οι συμπεριφορές μας, διότι πάρα πολλά μέλη είχαν συνηθίσει να συμπεριφέρονται με τρόπο καταγγελτικό, με συζητήσεις καφενείου και γενικά να έχουν μία νοοτροπία διαφορετική από τη φιλοσοφία μας και τους σκοπούς μας. Στην πορεία, πάνω στον μήνα, είχε διαμορφωθεί ήδη ένα κλίμα, το οποίο ήταν αυτό που είχα ως στόχο από τη στιγμή που δημιουργήθηκε η ομάδα. Αλλά επαναλαμβάνω, ότι αν τα μέλη δεν είχαν αυτήν τη νοοτροπία και δεν σέβονταν τους συναδέλφους τους, δεν θα είχαμε πετύχει τίποτα. Συνεπώς, ναι υπήρχε προφανώς μία αυτορρύθμιση στη λειτουργία της ομάδας.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Νομίζω ότι αν μια κοινότητα δεν θέσει τους κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται δεν μπορεί να λειτουργήσει. Αυτοί οι κανόνες που έθεσες είναι καταλυτικοί. Ακόμη και στη φύση μια οντότητα δεν αναπτύσσεται χαοτικά, χωρίς κανόνες… Η επιτυχία της Ομάδας είναι ότι μπήκαν κανόνες, τους οποίους διαφυλάξατε, στους οποίους προσαρμόστηκαν τα μέλη και οποιεσδήποτε εξωγενείς «έφοδοι» απομονωνόντουσαν και εκ των πραγμάτων δεν είχαν θέση στην ομάδα…

ΜΑΝΏΛΗΣ ΚΟΥΣΛΌΓΛΟΥ

Ναι ακριβώς, οι κοινότητες Πρακτικής και Μάθησης διακρίνονται σε αυτό το θέμα, δηλαδή στο ότι θέτουν κάποιους κανόνες. Η συμμετοχή είναι προαιρετική αφού δεν υποχρεώνεις κάποιον να συμμετέχει, αλλά ούτε και έχει δικαίωμα ο καθένας να γράφει ό,τι θέλει. Αυτό πρέπει να  ισχύει σε όλες τις ομάδες Πρακτικής και Μάθησης. Το μυστικό στην ομάδα μας είναι ότι υπήρχε μία ευελιξία στη διαμόρφωση των κανόνων… Αν έβλεπες τους πρώτους κανόνες, θα διαπίστωνες ότι σχετίζονταν με τη συμπεριφορά των μελών. Στην πορεία της ομάδας, οι κανόνες επανα-διαμορφώθηκαν ανάλογα με τα προβλήματα που αντιμετώπισε η ομάδα, εμπλουτίστηκαν, άλλαξαν και καταλήξαμε στους 10 κανόνες, τους οποίους βλέπει ο καθένας που εντάσσεται στην ομάδα. Στη φύση οι κανόνες είναι πολύ συγκεκριμένοι και αλλάζουν πολύ μακροπρόθεσμα. Στην ομάδα, βλέπουμε κάποια προβλήματα και τα διορθώνουμε άμεσα, διαμορφώνοντας αντίστοιχα τους κανόνες. Μόνο έτσι μπορεί να είναι λειτουργική μια ομάδα και να επιβιώνει.

ΓΙΆΝΝΗΣ ΚΩΤΣΆΝΗΣ

Ευχαριστούμε πάρα πολύ για την εξαιρετική αυτή συνέντευξη και καλή συνέχεια!

 

Η Εαρινή Ισημερία 2020 στη φύση: 1 έως 275.469 κουκίδες-covid επί χάρτου!

Από παράδοση το Γεωδρόμιο θεωρεί ότι η 21η Μαρτίου είναι μία από τις τέσσερις υπέροχες και σημαδιακές ημέρες στην ετήσια παγκόσμια ζωή του πλανήτη μας, σίγουρα η πιο αγαπημένη! Στο παρελθόν του 24ώρου της, οι νύχτες είναι μεγαλύτερες από τις μέρες, στο παρόν της, τείνουν η μέρα και η νύχτα να έχουν την ίδια διάρκεια, ενώ στο μέλλον αρχίζουν οι μέρες να είναι μεγαλύτερες από τις νύχτες. Η 21η Μαρτίου, εκτός από Εαρινή Ισημερία, είναι ταυτόχρονα Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, του Ρατσισμού, της Δασοπονίας και ειδικά στην Ιαπωνία είναι εθνική γιορτή, μια μέρα επικοινωνίας με τη φύση και έκφρασης στοργής για όλα τα ζωντανά όντα, η πρώτη μέρα της άνοιξης, που είναι και πρωτοχρονιά για το πέρσικο ημερολόγιο (Διαπολιστισμικό Εορτολόγιο).

Κινούμενοι συνήθως καθημερινά με μεγάλες ταχύτητες από και προς την κατοικία μας αφήνουμε έξω από τις χωρικές αναζητήσεις μας, τοποθεσίες που εφάπτονται σχεδόν της κατοικίας μας. Τι καλύτερος λοιπόν τρόπος να γιορτάσουμε αυτή τη σπουδαία μέρα με απολύτως τοπικές δραστηριότητες, στο πλαίσιο της σημερινής πλέον παγκόσμιας πανδημίας του κορονοϊού όπου όλες οι υπερ-τοπικές δράσεις έχουν απαγορευθεί…

Σχεδόν δίπλα από την τοποθεσία συγγραφής αυτού του άρθρου, βρίσκεται ο Λόφος της Φιλοθέης και το Άλσος Βεΐκου ή Πάρκο Γαλατσίου. Τρεις, μέχρι πριν την ημέρα αυτή, ήταν οι γνωστές χωρικές αποτυπώσεις αυτού του πάρκου που απλωνόταν νότια, με κέντρο πάντα το καθημερινό σημείο αναχωρήσεων και αφίξεων της τοποθεσίας αυτής:

  • 1η αποτύπωση, ο google χάρτης ο οποίος και χρησιμοποιείται συχνότατα με προορισμό κάποιες άγνωστες τοποθεσίες,
  • 2η αποτύπωση οι περιφερειακοί δρόμοι γύρω από το πάρκο στους οποίους κινούμαστε κυρίως με το αυτοκίνητο, και
  • 3η αποτύπωση, η χωρική φυσική έκθεση στην περιοχή με κάποιες μικρές βιαστικές βόλτες, μόνο προς την ανατολική περιφερειακή πλευρά του πάρκου.

Η είσοδος στο πάρκο, μόλις σε απόσταση 300 μέτρων και 3 περίπου λεπτών από το σημείο αφετηρίας μας, επεφύλασσε άμεσες εκπλήξεις, καταπράσινα μικρά μονοπάτια, κεκλιμένες πλαγιές, σημεία πανοραμικής θέας του λεκανοπεδίου, ελικοειδείς χωμάτινους δρόμους, εντυπωσιακή πευκο-βλάστηση, νεαρά δέντρα σε καμένες περιοχές, ανθισμένη χαμηλή βλάστηση, ανοιξιάτικες μυρωδιές, χελωνάκια, μέλισσες, και πολλά-πολλά άλλα… Μόνο τρεχούμενο νερό δεν υπήρχε! ΜΙΑ ΝΕΑ ΥΠΕΡΟΧΗ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ  προσδιορίστηκε, σε χρόνο μίας ώρας και διανυθείσα απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων (με αργό ρυθμό και πολλές φωτογραφίσεις)…

Μία όμως εξερεύνηση χωρίς γενικότερες μετρήσεις δεν μπορεί να δώσει και τις κατάλληλες προεκτάσεις στο εγχείρημα. Τελικά η περιοχή είχε μία περίπου έκταση 250 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων όπως απεικονίζεται στην προηγούμενη εικόνα και ουσιαστικά καλύπτει το 1/4 της συνολικής περιοχής που απεικονίζεται στον παρακάτω χάρτη. Οι πρόχειροι υπολογισμοί στο google map προσδιορίζουν τη συνολική έκταση σε ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο 1 km2 (το οποίο δεν είναι παρά ένα τετράγωνο με πλευρά ενός χιλιομέτρου, που με κανονικό ρυθμό μπορεί να διανυθεί σε περίπου μία ώρα). Για να μπορέσει κάποιος να το διανύσει περιμετρικά, θα πρέπει να διατρέξει τουλάχιστον 6,5 χιλιόμετρα (όπως φαίνεται στον χάρτη, και συνιστά πλέον έναν επόμενο στόχο).

Πάντα τελικά υπάρχουν ΘΗΣΑΥΡΟΙ γύρω μας που δεν έχουμε ανακαλύψει μέσα στο συνεχές κυνήγι του χρόνου, όπου φαίνεται ότι ο παρακείμενος χώρος μας έρχεται σε μία δεύτερη μοίρα. Το τέλος όμως, στην αναπάντεχη αυτή πεζοπορική εξερεύνηση, επεφύλαξε και μία μικρή έκπληξη. Μία πεταλούδα βρέθηκε γαντζωμένη στα ρούχα μας, ακολουθώντας την πορεία αυτή μέχρι το χώρο της επιστροφής! Το γνωστό «φαινόμενο της πεταλούδας» από τον Αμαζόνιο στην Κίνα, φαίνεται να έστειλε το εντυπωσιακό του μήνυμα, 8.000 χιλιόμετρα από το Ουχάν-Hubei της Κίνας (με έκταση περίπου 8.500 km2) στο Πάρκο Γαλατσίου…

ΓΚ 21/3/2020 (αναδημοσίευση από το Γεωδρόμιο)

ΥΓ 1: Κουκίδα ενός σημείου για δήλωση με 1 κλικ μόνο (ΝΑΙ/ΟΧΙ/ΔΕΝ-ΓΝΩΡΙΖΩ) αν έχετε παρουσιάσει συμπτώματα του ιού COVID-19

ΥΓ 2: Προσομοιώσεις της εκθετικής αύξησης του COVID-19

Simulation

ΥΓ 3: Κουκίδες 275.469 σημείων με τα επιβεβαιωμένα παγκοσμίως κρούσματα του COVID-19, στις 21 Μαρτίου 2020, και οι καμπύλες ανεβαίνουν εκθετικά και απειλητικά…

ΥΓ 4: …μέσα σε 10 μέρες, μέχρι τις 31/03/2020 έχουμε τριπλασιασμό ακριβώς των επίσημων κρουσμάτων, σχεδόν υπερτετραπλασιασμό των επίσημων θανάτων και μόνο διπλασιασμό των αναρρώσεων…

ΥΓ5: και μέσα σε ένα ακριβώς μήνα, στις 21/04/2020 («σαν σήμερα«…) έχουμε μια αρχική παγκόσμια ύφεση  με σχεδόν δεκαπλασιασμό των επίσημων κρουσμάτων, δεκαπενταπλασιασμό των επίσημων θανάτων και μόνο εφταπλασιασμό των αναρρώσεων…

 

Ο γρίφος του «Clash of Clans»… Είναι ψηφιακή δημιουργία; Είναι «Paradigm Shift»;

Το ερώτημα το οποίο θέτουμε, και πρόεκυψε από ένα «πρακτικό» πρόβλημα, είναι το εξής (χωρίς καμία πρόθεση επισκόπησης της σχετικής βιβλιογραφίας)…

Ο παίκτης παιχνιδιών δράσης και στρατηγικής είναι ψηφιακός δημιουργός μέσα στα σύγχρονα και πολύ διαδεδομένα μη-εκπαιδευτικά ψηφιακά περιβάλλοντά τους;

Στην περίπτωση για παράδειγμα του Minecraft«, του παιχνιδιού κατά το οποίο ο παίκτης, εκτός των άλλων, χτίζει τις δικές του τρισδιάστατες κατασκευές μέσα σε έναν αχανή ψηφιακό κόσμο, εύκολα θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για δημιουργικότητα, αφού άλλωστε αυτό χρησιμοποιείται πλέον και για εκπαιδευτικούς σκοπούς!

Στην περίπτωση όμως άλλων, παγκοσμίως, πολύ διαδεδομένων στους νέους παιγνιδιών, όπως για παράδειγμα είναι το Forza Horizon, αγωνιστικό παιχνίδι προσομοίωσης και το Clash of Clans (CoC), πολεμικό παιχνίδι στρατηγικής, τι θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς; Για όλα αυτά τα αγωνιστικά παιχνίδια αθλημάτων και οχημάτων φαίνεται ότι οι ψηφιακές κινητικές δεξιότητες υπερτερούν σαφέστατα σε σχέση με τη δημιουργικότητα. Το CoC όμως, θα μπορούσε κατά μία έννοια να έχει στοιχεία δημιουργικότητας, αφού ο παίκτης χτίζει ο ίδιος στην περιοχή-εφαλτήριο των μαχών του (από το άδειο αρχικό «village», επίπεδο 1, στο γεμάτο με ώρες παιχνιδιού, επίπεδο 38 των επιτευγμάτων του, όπως φαίνεται στη φωτογραφία).

Η εφαρμογή CoC μαζί με τα δεδομένα της – επιτεύγματα του παίκτη, βρισκόταν σε ένα πρώτης γενιάς τετραπύρηνο ευπρεπή και εξαιρετικά αξιόμαχο αλλά «low cost device» (αξίας 150 ευρώ, πριν 4 χρόνια και που δυστυχώς δεν είχε όμως Google Play Store ως Android λειτουργικό, κάτι που τώρα έχουν όλες πλέον οι ταμπλέτες). Αυτό μαζί με 12 άλλες ταμπλέτες τις προμηθεύτηκε το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, για να αναπτύξει την πρωτοβουλία Άνοιξε Σουσάμι.

Ήρθε το πέρασμα του χρόνου και το μηχάνημα αυτό έπρεπε να επανέλθει στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις, να καθαρισθεί από «τη σκουριά του χρόνου» και να αλλάξει κάτοχο για να συνεχίσει το ταξίδι του… ΟΛΟ το περιεχόμενό του μεταφέρθηκε ή ανακτήθηκε από άλλες συσκευές, ΕΚΤΟΣ ΔΥΣΤΥΧΩΣ από το περιεχόμενο εκατοντάδων ωρών παιχνιδιού του CoC (αξίας 200 ευρώ, κατά τα λεγόμενα του παιδιού-χρήστη του, για να φτάσει κάποιος από το 1 επίπεδο στο τρέχον 38, και να συνεχίσει μέχρι το 91ο)! Ο νεαρός 12χρονος παίχτης προσπάθησε να λύσει το πρόβλημα μόνος του, αρχικά δοκιμάζοντας προγράμματα «κλωνοποίησης» (π.χ. Cloneit) αλλά δεν τα κατάφερε. Ζήτησε λοιπόν βοήθεια από τον υπογράφοντα πατέρα του, Πληροφορικό, ο οποίος μην έχοντας καμία απολύτως σχέση με το παιχνίδι, σε συνεργασία φυσικά με τον ίδιο, ξεκίνησε τις δοκιμές μεταφοράς, σε νέα συσκευή, ώστε να συνεχιστεί ομαλά… το ταξίδι του στον χρόνο! Το εγχείρημα αποδείχτηκε ένα πολύωρο project, χωρίς να βοηθήσει άμεσα και η σχετική αναζήτηση λύσεων στο διαδίκτυο… Οι προσεγγίσεις στην επίλυση του προβλήματος ήταν βασικά δύο…

  • η πρώτη, πιο παραδοσιακή, με μεταφορά δεδομένων – backup, και
  • η δεύτερη, πιο σύγχρονη, βασισμένη στο cloud paradigm shift!

Αρχίζει λοιπόν ο γολγοθάς (σε α’ πρόσωπο πλέον), επιχειρώντας την πρώτη προσέγγιση, ως πιο χειροπιαστή για έναν «γερόλυκο της Πληροφορικής»…

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: Πού είναι τα δεδομένα της εφαρμογής CoC στη μνήμη της ταμπλέτας; Ψάχνοντας την καρτέλα του CoC (βλέπε φωτό, με τα «σύνεργα εξιχνίασης του γρίφου») βλέπουμε όντως ότι είναι περίπου 100 MBs για την εφαρμογή και 300+ MBs για τα δεδομένα. Ψάχνουμε στο σύστημα αρχείων (file system), τα εντοπίζουμε περίπου και τα μεταφέρουμε στο USB. Το USB το τοποθετούμε στη νέα συσκευή-κινητό για να μεταφέρουμε τα δεδομένα, δεδομένου ότι έχουμε ήδη εγκαταστήσει την εφαρμογή CoC, και θεωρούμε ότι η μέθοδος θα δουλέψει… Το κινητό, παρά τις προσπάθειες ΑΡΝΙΟΤΑΝ ΠΕΙΣΜΑΤΙΚΑ ΝΑ ΕΝΤΟΠΙΣΕΙ ΤΟ USB (αφού κατεβάσαμε και δύο νέα προγράμματα).

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: Πώς θα μεταφέρουμε τα δεδομένα της εφαρμογής στη νέα συσκευή; Ευτυχώς υπάρχουν πολλές λύσεις… Google Drive! Βάζουμε το USB στον υπολογιστή μου και φυσικά πολύ εύκολα τα ανεβάζουμε στο «σύννεφο», κάνουμε share τα αρχεία στο «conkotsanis» gmail της συσκευής, όντως τα βλέπει, αλλά τώρα πρέπει από το Google Drive (στο σύννεφο) να τα μεταφέρουμε ακριβώς μέσα στον φάκελο του CoC! Δυστυχώς ΜΕ ΕΚΠΛΗΞΗ, ψάχνοντας αρκετή ώρα, ανακαλύπτουμε ότι ενώ μεμονωμένα αρχεία μεταφέρονται, ολόκληρος φάκελος (με 100+ αρχεία) δεν γίνεται. Άρχισα να τσαντίζομαι! Πού θα πάει αυτή η ιστορία! Τελικά πίσω πάλι στον υπολογιστή, όλα τα αρχεία συμπιέστηκαν σε ένα αρχείο zip, μεταφέρθηκε το αρχείο στο κινητό και αποσυμπιέστηκαν στο σωστό φάκελο της εφαρμογής (ευτυχώς άμεσα από τον διαχειριστή αρχείων του κινητού)…

ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΤΙΠΟΤΑ! Η διαδικασία επαναλήφτηκε σε άλλη ταμπλέτα με πολλαπλές αναζητήσεις, αν υπάρχουν και αλλού άλλα αρχεία, με δοκιμές, πρώτα μεταφορά των δεδομένων και μετά εγκατάσταση της εφαρμογής ΚΑΙ αντίστροφα… ΤΙΠΟΤΑ, Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΕΡΝΟΥΣΕ ΚΑΙ ΛΥΣΗ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ… Τελικά η πρώτη μέθοδος δεν δούλεψε, πάμε στη δεύτερη… Η εφαρμογή CoC ξέραμε ότι μπορούσε να συνδεθεί με τα Google Play-Games που χρειαζόντουσαν όμως τις Google Υπηρεσίες, που ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΤΑΜΠΛΕΤΑ, ΔΙΟΤΙ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ… Ήταν αυτό που ήθελα να αποφύγω

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 3: Πώς θα εγκαταστήσω στην ταμπλέτα το Google PlayStore, την εφαρμογή Google PlayGames και τις Google Υπηρεσίες; Έπρεπε να κάνω «ROOT» τη συσκευή μου, δεν υπήρχε άλλος τρόπος, κάτι το οποίο συνιστάται μόνο σε developers. Εν πάσει περιπτώσει, έπρεπε να «πιω αυτό το ποτήρι» με τη βεβαιότητα ότι θα ταλαιπωρηθώ (την επόμενη βέβαια μέρα)! Διάλεξα έναν από τους διάφορους προτεινόμενους τρόπους (κατεβάζοντας 3 εφαρμογές και ακολουθώντας τις οδηγίες) αλλά απέτυχε. Δεύτερο και τρίτο ψάξιμο, αυτή τη φορά στο Youtube, που εμπλέκει συσκευή και PC και αφήνει το PC να κάνει τη δουλειά! Σιγά μη δουλέψει… ΚΙ ΟΜΩΣ ΔΟΥΛΕΨΕ!!! Επιτέλους επιλύθηκε και αυτό το πρόβλημα…

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 4: Πώς θα συγχρονίσω τα δεδομένα της εφαρμογής στο «σύννεφο», ώστε να φαίνονται από κάθε άλλη συσκευή; Ε, πια αυτό είναι εύκολο! Αφού εντάξαμε στην εφαρμογή Google Play-Games της ταμπλέτας τον χρήστη «conkotsanis», αμέσως αυτή είδε ότι παίζει το παιχνίδι CoC, οπότε και συνδέθηκαν αυτά τα δύο! Πηγαίνουμε στις ρυθμίσεις του παιχνιδιού στην ταμπλέτα, επιλέγουμε να συνδεθεί ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΚΕΙ με τον λογαριασμό «conkotsanis», γίνεται επανεκκίνηση του παιχνιδιού και πράγματι ενημερωνόμαστε ότι όντως σχετίζεται με τον χρήστη «conkotsanis»! Ωραία, πάμε πλέον στο κινητό, μπαίνουμε για σιγουριά στην εφαρμογή Google Play-Games με τον χρήστη «conkotsanis», τρέχουμε από εκεί την εφαρμογή, ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΜΕΓΑΛΗ ΜΑΣ ΕΚΠΛΗΞΗ δεν είχε γίνει ο συγχρονισμός!!! Πάλι ήταν στο επίπεδο «1» του παιχνιδιού, αντί για το 38! Απογοήτευση… ΗΜΟΥΝ ΕΤΟΙΜΟΣ ΝΑ ΤΑ ΠΑΡΑΤΗΣΩ!!! Κρίμα, τόσο κόπο είχαμε κάνει…

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 5: Πώς θα συσχετίσω τα δεδομένα των συσκευών με τους επιθυμητούς χρήστες του CoC; Ήταν φανερό ότι κάτι συνέβαινε με τους χρήστες! Σκεφτήκαμε να σβήσουμε τον χρήστη «conkotsanis» από το CoC. Ψάξαμε στο διαδίκτυο, όπου ενημερωθήκαμε ότι δεν γίνεται στο CoC! Δοκιμάσαμε από την ταμπλέτα (και στο Google Play-Games και στο CoC) να μπούμε με άλλο χρήστη («ykotsanis»), ΤΙΠΟΤΑ… Βατερλό! ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΤΙΓΜΗ πριν τα παρατήσουμε ολοκληρωτικά, κάναμε τη μικρή αλλά ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ στην «εξιχνίαση του εγκλήματος» (όπως εξελίχθηκε τελικά το θέμα)! Ένας «άσσος» δίπλα στα «ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ» του CoC, στα δεδομένα του Google Play-Games μας παραξένεψε… ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕ ΟΤΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΧΡΗΣΤΕΣ ΜΟΛΙΣ ΞΕΚΙΝΟΥΣΑΝ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ… Πράγματι και ο χρήστης «conkotsanis», εκτός από τον «ykotsanis», είχε παίξει μία μόνο φορά στο κινητό πριν την προσπάθεια μεταφοράς, με αποτέλεσμα να θυμάται αυτό το 1 και μοναδικό επίτευγμα, και να αγνοεί τα 38 επιτεύγματα στην εφαρμογή της ταμπλέτας!!! Εντάξαμε έναν ΕΝΤΕΛΩΣ ΝΕΟ ΧΡΗΣΤΗ, που δεν ΕΙΧΕ ΞΑΝΑΠΑΙΞΕΙ ΠΟΤΕ, και «ώ του θαύματος» αυτό δούλεψε…

Αυλαία, με τα «διδάγματα», αυτής της πολύ-ωρης πολύ-παραμετρικής επίλυσης του προβλήματος…

  • Πριν ξεκινήσουμε την επίλυση κάποιου προβλήματος, επιχειρούμε μια ερώτηση στο διαδίκτυο της μορφής «How to» κυρίως για ιδέες (χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στις πηγές και το περιεχόμενό τους – ειδικά στα διαφημιστικά πρόσθετα, μπορεί να βοηθήσει, μπορεί και όχι).
  • Υπάρχουν πολλοί δρόμοι επίτευξης του επιθυμητού αποτελέσματος, τουλάχιστον στην επίλυση ψηφιακών προβλημάτων…
  • Η επίτευξη αυτή, μας εφοδιάζει με νέες «άχρηστες» ή μη γνώσεις και κυρίως δεξιότητες
  • Μία από τις σημαντικότερες δεξιότητες (που σχετίζονται με τους γρίφους της αστυνομικής λογοτεχνίας και των ταινιών) είναι η παρατηρητικότητα.
  • Θυμόμαστε πάντα, να είμαστε οπλισμένοι με πολύ-πολύ υπομονή, διότι «δυστυχώς ο υπολογιστής έχει πάντα δίκιο, αλλά ευτυχώς δεν έχει ποτέ άδικο…» (όπως έλεγα από πολύ παλιά), όπου βέβαια «υπολογιστής», σημαίνει κάθε κατασκευαστής οποιουδήποτε ψηφιακού έργου, το οποίο συνήθως έχει κοινές προδιαγραφές με άλλα ομοειδή, αλλά μπορεί να έχει και μη κοινές, όχι εύκολα αντιληπτές ή ορατές στους «κοινούς» χρήστες…
  • Τέλος, πριν ξεκινήσουμε κάποια προσπάθεια στην οποία θα αφιερώσουμε χρόνο, επιβεβαιωνόμαστε πλέον για τις δυνατότητες «συγχρονισμού στο σύννεφο» και σε άλλες συσκευές, ανεξάρτητα αν η προσπάθειά μας θα έχει «σύγχρονα» ή «ασύγχρονα» χαρακτηριστικά, δηλαδή αν θα «παίζει» με ή χωρίς διαδίκτυο…

Με άλλα λόγια, μετακινούμαστε πλέον από τις παραδοσιακές μεθόδους backup/restore στις νέες μεθόδους cloud synchronization!

Και επεκτείνοντας το «δίδαγμα» αυτό, όσοι δεν εντρυφήσουμε σε αυτό το «paradigm shift from ground to cloud» αυτο-περιορίζουμε τη δράση μας στο σημερινό και μελλοντικό μας κόσμο…

ΓΚ, Αύγουστος 2017

5+ Μοντέλα Ψηφιακής Ικανότητας [Digital Competencies’ Models] για την εκπαίδευση του αιώνα μας…

O ψηφιακός γραμματισμός ή η ψηφιακή ικανότητα, θεωρείται πλέον δεσπόζον αντικείμενο μελέτης για τον σημερινό μας κόσμο με προέκταση το μέλλον, με πολλές και διαφορετικές πτυχές και ως «υποκατηγορία» των ικανοτήτων (που μελετήσαμε σε προηγούμενο άρθρο μας). Μάλιστα έχουμε διαφορετικούς όρους για να εκφράσουμε παρεμφερείς έννοιες (π.χ Jisc Project και Wikipedia), όπως π.χ.:

Η ψηφιακή ικανότητα (όπως ορίζεται στο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο 2006) περιλαμβάνει τη χρήση της Τεχνολογίας της Κοινωνίας της Πληροφορίας για την εργασία, τη ψυχαγωγία και την επικοινωνία, με αυτοπεποίθηση και κριτικό πνεύμα. Υποστηρίζεται από τις βασικές δεξιότητες ΤΠΕ: χρήση υπολογιστικών συσκευών για την ανάκτηση, την αξιολόγηση, την αποθήκευση, την παραγωγή, την παρουσίαση και την ανταλλαγή πληροφοριών και για την επικοινωνία και τη συμμετοχή σε δίκτυα συνεργασίας μέσω του διαδικτύου.

digital

Άλλοι ορισμοί αναφέρονται σε δεξιότητες κριτικής πλοήγησης, αξιολόγησης, επεξεργασίας και δημιουργίας πληροφοριών, χρησιμοποιώντας ένα εύρος ψηφιακών τεχνολογιών, με δυνατότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και διαμοίρασης ψηφιακού υλικού.

Έχουν προταθεί πολλά μοντέλα ψηφιακών δεξιοτήτων και ψηφιακού γραμματισμού, από τα οποία επιλέγουμε 5 (χωρίς να υπάρχει στόχος εξαντλητικής επισκόπησής τους).

Με έναυσμα την Αναθεωρημένη Ταξινομία του Bloom (Anderson & Krathwohl, 2001), έχουν παραχθεί πολλές ενδιαφέρουσες ψηφιακές ταξινομίες, οι οποίες συνδέουν άμεσα τα γνωσιακά επίπεδα (cognitive levels) και τα αντίστοιχα ρήματα ενέργειας (action verbs), με δραστηριότητες (activities) των παιδιών και αντίστοιχες εφαρμογές τους σε υπολογιστικές συσκευές (apps). Ένα από αυτά, με πολλές μάλιστα μεταφράσεις σε διάφορες γλώσσες είναι το παρακάτω Padagogy Wheel το οποίο συσχετίζεται και με το μοντέλο SAMR.

padagogy-wheel_v4-1

Στην τεκμηριωμένη παρουσίαση του Doug Belshaw «Τhe Essential Elements of Digital Literacies» διατυπώνεται μια διαφορετική προσέγγιση, με τα παρακάτω «8C’s» του ψηφιακού γραμματισμού:

  • Πολιτιστικό (cultural)
  • Γνωστικό (cognitive)
  • Εποικοδομητικό (constructive)
  • Επικοινωνιακό (communicative)
  • Σίγουρο (confident)
  • Δημιουργικό (creative)
  • Κριτικό (critical)
  • Αστικό (civic)

8cs

Ο βρετανικός οργανισμός Jisc, μέσα από πολλά έργα που έχει αναπτύξει, προσδιορίζει τα «Seven elements of the digital literacies» του σχήματος, σύμφωνα με τον οδηγό «Developing digital literacies» (JISC-infoNet 2014):jiscΤο 1ο εξάμηνο του 2016 εμφανίζονται σχεδόν παράλληλα δύο νέα πολύ ενδιαφέροντα μοντέλα.

Το πρώτο δίνει μια ευρεία διάσταση στις ψηφιακές δεξιότητες οι οποίες μετεξελίσσονται πλέον σε Ψηφιακή Ευφυΐα (Digital Intelligence – DQ), με συστατικά γνώσεων, δεξιοτήτων και αξιών, και σύμφωνα με τα οποία προσδιορίζονται 8 digital skills we must teach our children. Εδώ οι δεξιότητες ορίζονται με τον «κλασικό» τρόπο των αφηρημένων ουσιαστικών.

dqΤο δεύτερο είναι η εξέλιξη, από το 1998 μέχρι σήμερα, 3 σημαντικών ορόσημων του διεθνώς αναγνωρισμένου οργανισμού ISTE (International Society for Technology in Education), ο οποίος θέτει νέα «Standards for Students» τα οποία επαναπροσδιορίζουν τη μάθηση στον νέο ψηφιακό κόσμο (Redefining learning in a technology-driven world). Το μοντέλο περιγράφει 7 διακριτούς αλλά διασυνδεόμενους ρόλους για τον σπουδαστή του 21ου αιώνα (αλλάζοντας την κλασική ταξινομία των αφηρημένων ουσιαστικών αλλά και των ρημάτων ενέργειας της νέας ταξινομίας του Bloom).iste-standards-header-circleΟι εργασίες, οι αναφορές και τα μοντέλα του ψηφιακού γραμματισμού είναι πολυάριθμα και διατρέχουν ένα ευρύτατο φάσμα θεματολογίας και δημιουργικότητας. Κλείνοντας την ελάχιστη αυτή αναφορά, ως «έξοδος» για περαιτέρω μελέτη και προβληματισμό, αναφέρουμε ενδεικτικά τα: «63 Things Every Student Should Know in a Digital World» – «Jisc Case Studies» – «A Pedagogical Model for the use of iPads for Learning» (κυρίως για το συνδυασμό 4 μοντέλων και την αντιστοίχισή τους με apps) – UNESCO «ICT Standards for Teachers» (2008) & «ICT Competency Framework for Teachers» (2011), European e-Competence Framework (from ICT business) και το «δικό» μας, για παιδιά, «Άνοιξε Σουσάμι» (για το οποίο θα αφιερώσουμε ειδικό άρθρο).

ΓΚ, 30/11/2016

Save

Save

Save

5+ Μοντέλα Ικανοτήτων [Competencies’ Models] για την εκπαίδευση του αιώνα μας…

Μία από τις σημαντικότερες σημερινές τάσεις είναι η μετάβαση από τα παραδοσιακά αναλυτικά προγράμματα που βασίζονται κυρίως στις γνώσεις που πρέπει να «αποκτηθούν» (οικοδομηθούν) δια βίου, στις ικανότητες που πρέπει να καλλιεργηθούν, οπότε και μιλάμε για «Εκπαίδευση βασισμένη σε Ικανότητες» (Competency-based Education).

Τα δεδομένα οδηγούν στην πληροφορία, ως το αποτέλεσμα της επεξεργασίας τους, οι πληροφορίες οδηγούν στις γνώσεις, και οι γνώσεις εμπεριέχονται στις ικανότητες (όπως ενδεικτικά αναφέρεται στο Οργανώνω και Αναγνωρίζω Δομές…). Για την ορολογία του παρόντος, θα θεωρήσουμε ότι οι ικανότητες είναι ο συνδυασμός γνώσεων, δεξιοτήτων και αξιών-στάσεων (competences = knowledge + skills + attitudes, όπως ορίζονται στο European Reference Framework).d-i-c

Έχουν προταθεί μέχρι σήμερα πολλά Μοντέλα Ικανοτήτων (Competencies’ Models). Θα εστιάσουμε σε 5 μοντέλα με διαφορετικές προσεγγίσεις, μέσα από τα οποία αναδύεται η λεγόμενη «αλλαγή παραδείγματος» (shift paradigm) στη σταδιακή μετάβασή μας σε έναν δεσπόζοντα ψηφιακό κόσμο, ο οποίος επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες όλων μας.

Από τους πρώτους οργανισμούς που προώθησαν την ιδέα των δεξιοτήτων του 21ου αιώνα, με συνεχή και παγκόσμια εμβέλεια, ήταν ο Οργανισμός P21 (ιδρύθηκε το 2002). Στο εμβληματικό σχήμα τού P21 οι δεξιότητες («skills», με την ευρύτερη έννοια των «competences») χωρίζονται σε 4 μεγάλες κατηγορίες (όπως αναλύεται στο P21’s Framework for 21st Century Learning):

p21

Α. Βασικά Θέματα 21ου αιώνα (Key Subjects & 21st Century Themes – 3Rs)

Β. Δεξιότητες Μάθησης και Καινοτομίας (Learning & Innovation Skills – 4Cs)

  • Δημιουργικότητα και Καινοτομία (Creativity & Innovation)
  • Κριτική Σκέψη και Επίλυση Προβλημάτων (Critical Thinking & Problem Solving)
  • Επικοινωνία και Συνεργασία (Communication & Collaboration)

Γ. Δεξιότητες Πληροφορίας, Μέσων και Τεχνολογίας (Information, Media & Technology Skills)

  • Γραμματισμός πληροφορίας
  • Γραμματισμός ψηφιακών μέσων
  • Γραμματισμός ΤΠΕ

Δ. Δεξιότητες Ζωής και Καριέρας (Life & Career Skills)

Παράλληλα, είχε προταθεί το «Μοντέλο των Πολυγραμματισμών» (Multiliteracies Model από τη διακεκριμένη Ελληνίδα M. Kalantzis και τον B. Cope), το οποίο τεκμηριώνεται με βάση τις εργασίες τους στη «Νέα Μάθηση» (New Learning, και στα ελληνικά, αλλά και το ενδιαφέρον άρθρο The Teacher as Designer: pedagogy in the new media age).

multiliteraciesΤo Ευρωπαϊκό Πλαίσιο (τέλος 2006) πάνω στο οποίο βασίστηκαν πολλές προτεραιότητες των Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, ορίζει τις 8 ικανότητες της δια βίου μάθησης (ως γνώσεις, δεξιότητες και αξίες-στάσεις) και οι οποίες αποτυπώνονται στο παρακάτω σχήμα. Ενδιαφέρον έχει και σχετική έκδοση του e-Twinning, από τις μεγαλύτερες πρωτοβουλίες για τα ευρωπαϊκά σχολεία: Developing pupil competences through eTwinning.

european-frΣτη δεύτερη έκδοση του ICT Competency Framework for Teachers (2011), η UNESCO επιχειρεί να συνδέσει την εκπαιδευτική πολιτική με την οικονομική ανάπτυξη,  στηρίζοντας το πρότυπό της σε 3 βασικούς άξονες, κάθε ένας από τους οποίους έχει 6 συνιστώσες (δηλαδή ένα μοντέλο 3×6):

unesco

  1. Technology Literacy
  2. Knowledge Deepening
  3. Knowledge Creation

Μια νεότερη προσέγγιση, από το World Economic Forum, εστιάζει στην Κοινωνική και Συναισθηματική Μάθηση μέσω της Τεχνολογίας (Social and Emotional Learning [SEL] Through Technology). Το προτεινόμενο μοντέλο είναι το παρακάτω, πρώτο από τα 5 βασικά σχήματα που αναφέρονται στο μέλλον της Εκπαίδευσης (5 charts that explain the future of education).

wef Υπάρχουν πολλές άλλες προσεγγίσεις, από τις οποίες ενδεικτικά αναφέρουμε τα: Deep Learning Competencies: 6C’s, τα 3Rs x 7C’s και τον «Παγκόσμιο Χάρτη Ικανοτήτων» (Global Competency Map).

 ΓΚ 31/10/2016

Save

Save

Save

Save

Save

No mobile phobia: Μιλώντας για ένα σχεδόν καθολικό εθισμό

 [Σε ελεύθερη απόδοση: χωρίς το κινητό, με πιάνει φοβία, πανικός]

 Του Νικήτα Παρίση

Τώρα πλέον το συνηθίσαμε. Το παράξενο και το παράδοξο μας έγινε οικείο και καθημερινό. Δε μας παραξενεύει πια και ούτε μας προκαλεί κάποια ιδιαίτερη εντύπωση. Σχεδόν δεν το προσέχουμε και μάλλον περνάει απαρατήρητο.

Μιλάμε γι’ αυτό που βλέπουμε καθημερινά στους δρόμους, στα café, σε αίθουσες αναμονής κλπ. Όλοι, σχεδόν όλοι, ιδιαίτερα οι νεότερες ηλικίες, κρατούν ένα τηλέφωνο. Περπατούν και μιλάνε. Η εικόνα τους είναι μια αστειότητα. Μοιάζουν να μιλάνε στο κενό. Υπάρχουν έξω από αυτό που τους περιβάλλει.

Νέα παιδιά, αγόρια και κορίτσια, γεμάτα νεανική φρεσκάδα και δροσερότητα, κάθονται και πίνουν καφέ. Αγνοούν τη συντροφιά τους. Δε συνομιλούν. Έχουν πεθάνει μέσα τους οι λέξεις. Κοιμάται, ύπνο βαθύ, η συνομιλητική διάθεση.

Μένουν συνεχώς σκυμμένοι, με άκρα προσήλωση, στις μικρές οθόνες των κινητών. Ζουν σε κατάσταση απόλυτης ηλεκτρονικής μοναξιάς. Το βλέμμα καθηλωμένο σε ένα σημείο. Η ακινητοποίηση της όρασης. Η απόλυτη οπτική στενότητα.

 Πηγή: Business Insider International

Πηγή: Business Insider International

Άραγε η μοναξιά έχει διαβαθμίσεις; Υπάρχει υπερθετική μοναξιά; Μήπως, τελικά, αυτός ο αυτοεγκλεισμός στην πολύχρωμη μικρότητα της τηλεφωνικής οθόνης, είναι μια μορφή υπερθετικής μοναξιάς; Δεν είναι νοσηρό, ένα είδος περίεργης αρρώστιας, να επιλέγουμε μόνοι μας και αυτόβουλα μια «ζωή» έξω από τη ζωή;

Όταν πεθάνουν μέσα μας οι λέξεις. Όταν νεκρωθεί στην ψυχή μας η συνομιλητική διάθεση. Όταν ο άλλος που υπάρχει δίπλα μας, αυτός με τον οποίο συνυπάρχουμε, γίνει μια αμίλητη παρουσία, μια μη ομιλούσα ανθρώπινη φιγούρα, κάτι που απλώς υπάρχει έξω απ’ τη μικρότητα της οθόνης μας, η ζωή μας πλέον πάσχει από κατήφορη δραματικότητα. Ολισθαίνει στο κενό.

Μη φοβηθούμε τις λέξεις. Να το ομολογήσουμε: πρόκειται για καθολική νοσηρότητα. Είναι εξάρτηση, εθισμός, ζωή χωρίς τη μαγεία των λέξεων: αμίλητες ώρες, η σιωπή του τίποτα.

Ένα θαύμα της ηλεκτρονικής εκπλήσσουσας εξέλιξης, ένα επικοινωνιακό μέσο, κάτι που έγινε, για να μιλάμε στον άλλον, όταν τον χρειαζόμαστε, νέκρωσε τη ζωή μας. Θανάτωσε την επικοινωνία. Έγινε πράξη και γεγονός αμίλητης ζωής. Ένα «παιχνίδι» στα χέρια μας, για να σκοτώνουμε το χρόνο. Να θανατώνουμε τις λέξεις. Να πνίγουμε την ομιλητική μας ανάγκη.

Ναι, είναι εθισμός, νοσηρή εξάρτηση. Δεν μπορούμε να υπάρξουμε αλλιώς. Ταυτιστήκαμε. Είναι πλέον μέρος του εαυτού μας η κινητή μικροοθόνη. Μέσα απ’ αυτή βλέπουμε τη ζωή. Μικρύναμε τη θέαση. Υπάρχουμε χωρίς ορίζοντες. Ακόμη και σε συνέδρια είμαστε προσηλωμένοι και καθηλωμένοι στις κινούμενες μικρές οθόνες.

Γι’ αυτό, όταν μας λείπει, η απουσία του προκαλεί στερητικό σύνδρομο. Μια κατάσταση πανικού. Μόνοι μας επαληθεύουμε τη δραματική αλήθεια: no mobile phobia ή nomophobia!!!

ΝΠ, 28/4/2016

 

ΥΓ1: Το κείμενο αυτό γράφτηκε με αφορμή μια συζήτηση με τη Χριστίνα Παρίση, μαθήτρια της Β΄ Λυκείου στο American College of Greece.

ΥΓ2: Και μία άλλη διάσταση της nomophobia… Scientists Study Nomophobia – Fear of Being without a Mobile Phone

Η τέχνη της ψηφιακής αναζήτησης… (ii)

Διαχρονικά επίκαιρη, αναδεικνυόμενη σε μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες της εποχής μας, η αναζήτηση, και ειδικότερα η ψηφιακή αναζήτηση, δεσπόζει σχεδόν σε κάθε στιγμή της ζωής μας… Στην εργασία μας και στην ψυχαγωγία μας, μέσω κάθε ψηφιακής συσκευής, στο κινητό, το tablet, τον υπολογιστή, την τηλεόραση, τις μουσικές, φωτογραφικές και άλλες οπτικοακουστικές συσκευές κλπ.

Εστιάζοντας, σε εκπαιδευτικές πρακτικές και σενάρια, μπορούμε να βρούμε στην παγκόσμια διαδικτυακή εκπαιδευτική κοινότητα πληθώρα αποθετηρίων, ελληνικών και διεθνών, τα οποία έχουν πλούσιες συλλογές από τέτοια σενάρια. Ενδεικτικά παραδείγματα είναι:

  1. Αίσωπος: Ψηφιακά Διαδραστικά Διδακτικά Σενάρια
  2. Πρωτέας: Εκπαιδευτικά Σενάρια για τα Γλωσσικά Μαθήματα
  3. Αριστεία & Καινοτομία στην Εκπαίδευση: Αποθετήριο Καλών Πρακτικών
  4. Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης: Καλές Πρακτικές
  5. Kentucky Best Practices: Kentucky Best Practices

Ένα πολύ ενδιαφέρον συμπέρασμα που προκύπτει από τη μελέτη αυτών των σεναρίων, είναι ότι σε ποσοστό αρκετά μεγαλύτερο από 50%, τα σενάρια αυτά έχουν στον πυρήνα τους, τη διερεύνηση πηγών και περιεχομένου (content) στο διαδίκτυο. Δηλαδή στα περισσότερα σενάρια, έχουμε έναν «κύκλο» δραστηριοτήτων, όπως παρουσιάζεται στο παρακάτω σχήμα, το οποίο ξεκινάει από μία έρευνα και αναζήτηση πηγών και υλικού, επιλογή του κατάλληλου για το έργο που αναπτύσσουμε, οργάνωση και σύνθεση του σχετικού υλικού και τελική δημιουργία του σχετικού τεχνήματος, το οποίο μπορεί να είναι από ένα απλό ψηφιακό έγγραφο μέχρι διαδικτυακές αφίσες και ιστολόγια…

Project_Model

Ο κύκλος του Ψηφιακού Τεχνήματος (πηγή: «Ψηφιακές Ερευνητικές Εργασίες»)

Ενδεικτικό είναι ότι στο έργο «Πρωτέας» τα περισσότερα σενάρια αναφέρονται σε γενικότερη έρευνα στον παγκόσμιο ιστό, δηλαδή δραστηριότητες του τύπου «αναζητώ και επιλέγω πηγές και περιεχόμενο», όπως προκύπτει και από μία αρχική αποδελτίωση των σεναρίων, σύνοψη της οποίας με τις περικλειόμενες πηγές, υπάρχει στο αρχείο: Δικτυακοί Τόποι και Ιστοσελίδες Εκπαιδευτικών Σεναρίων

Η πρότασή μας (από το 2011 με τη δημιουργία του ιστολογίου αυτού) είναι η «μοντελοποίηση» της διαδικασίας αναζήτησης και επιλογής, με το παρακάτω «τετράπτυχο«:

Searching_Model

Η πλήρης τεκμηρίωση του προτεινόμενου μοντέλου παρουσιάζεται στο παρακάτω έγγραφο…

ΓΚ, 31/12/2015

Σημείωση: Για την επιλογή μιας πηγής αλλά και του κατάλληλου περιεχόμενου της, αναδεικνύεται με νέες σημασίες η παλιά έννοια «curation«, για την οποία ο συνάδελφος Γιώργος Δρίβας έχει γράψει δύο εξαιρετικά άρθρα: «The Art of Content Curation: Standards and Skills Explained» και «The Art of Content Curation«…

Το σύγχρονο θαύμα: Ο πληθωρισμός της γνώσης και της πληροφορίας

του Νικήτα Παρίση

Είμαστε οι «νεόπλουτοι» της γνώσης. Παράλληλα, «πάσχουμε» από έναν πολύ δυσκολοχείριστο πληθωρισμό πληροφορίας. Οπουδήποτε και αν βρίσκεται κανείς σήμερα, μπορεί να έχει άμεση, γρήγορη και εύκολή πρόσβαση στη γνώση και την πληροφορία. Και όλη αυτή η άμεση προσβασιμότητα προσφέρεται αφειδώς και αδαπάνως από τα επιτεύγματα και τις δυνατότητες που προσφέρει ο σύγχρονος ψηφιακός πολιτισμός. Αυτή, ακριβώς, είναι η νέα πραγματικότητα: ζούμε πλέον στον αιώνα του ψηφιακού πολιτισμού. Δηλαδή στο σύγχρονο σχεδόν απίστευτο θαύμα!

Πηγαίνοντας τρεις τέσσερις δεκαετίες πίσω στο χρόνο, θα βρεθούμε, αντιθετικά με το τώρα, σε μια κατάσταση όχι, βέβαια, γνωσιακής πενίας αλλά σε πολύ κλειστούς ορίζοντες. Μόνη σχεδόν πηγή της γνώσης και της πληροφορίας ο πολύμορφος, βέβαια, και συνήθως γοητευτικός έντυπος λόγος. Και ο τρόπος άντλησης της πληροφορίας μονοδιάστατος: η ανάγνωση των γραμμικών κειμένων.

Η διαφορά ανάμεσα στο τότε και το τώρα, ειδικά για τη Ελλάδα, φαίνεται έκδηλα από ένα «γεγονός», που κινείται ανάμεσα στην αλήθεια της ελληνικής πραγματικότητας και το ιστορικό ανέκδοτο. Συγκεκριμένα, λέγεται το εξής:

Όταν στη δεκαετία του ’20 ανακηρύχθηκε το 1924 η πρώτη Ελληνική Δημοκρατία, ο τότε ολοκληρωτικά απομονωμένος Αη-Στράτης, αγνοώντας την πολιτειακή αλλαγή, εξακολουθούσε τις Κυριακές στην εκκλησία να ψάλλει το «Πολυχρόνιον, Κύριε, φύλαττε τον Βασιλέα ημών…». Μέχρι που τους ενημέρωσε τους αγαθούς νησιώτες κάποιος, περαστικός με το καράβι του, καπετάνιος!

Κι αν ακόμη το γεγονός ανήκει στην ιστορική ανεκδοτολογία, εκφράζει πολύ εύγλωττα το τότε, ως κατάσταση ακραίας πληροφοριακής πενίας, καθώς και παντελή έλλειψη προσβασιμότητας στο καινούριο, ως είδηση-πληροφορία, ή στη χειρότερη περίπτωση, δηλώνεται με τρομακτική αμεσότητα ο αυτοεγκλεισμός μας στο σκοτάδι της άγνοιας.

Σύμφωνα με το Infographic, το 2013, το άρθρο αυτό που δημοσιεύουμε θα ήταν 1 από τα 347 που θα ανέβαιναν στο WordPress σε ένα λεπτό! Το 2014, αντίστοιχα, ο αριθμός των άρθρων έφτασε τα 1800!
Σύμφωνα με το Infographic, το 2013, το άρθρο αυτό που δημοσιεύουμε θα ήταν 1 από τα 347 που θα ανέβαιναν στο WordPress σε ένα λεπτό! Το 2014, αντίστοιχα, ο αριθμός των άρθρων έφτασε τα 1800!

Απ’ το σκοτάδι, λοιπόν, της άγνοιας, έχουμε περάσει στο εκτυφλωτικό φως. Ακριβώς! Πρόκειται για εκτυφλωτικό φως. Όντως, η πληθωρική πληροφορία, ο σημερινός καταιγιστικός ρυθμός του πολιτισμού της εικόνας και η λειτουργία πολλών πηγών γνώσης και πληροφορίας, όλα αυτά λειτουργούν ζαλιστικά. Ο σύγχρονος άνθρωπος, ο εξοικειωμένος με τη σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία, γίνεται, σε κάθε λεπτό της ζωής του, δέκτης ενός τεράστιου όγκου πληροφοριών, που σχεδόν αδυνατεί να παρακολουθήσει τις λεπτομέρειες προσεκτικά, δεν μπορεί να τις οργανώσει και ταξινομήσει μέσα του, κι ακόμη είναι πολύ δύσκολο να τις προσλάβει επιλεκτικά και, κυρίως, εκλεκτικά. Κάποιες, μάλιστα, φορές ο σύγχρονος άνθρωπος, μην μπορώντας να ενορχηστρώσει μέσα του την αφθονία και τον όγκο των πολλαπλών εισροών, βουλιάζει αμήχανα μέσα στον πληθωρικό του πλούτο.

Γίνεται έτσι αυτόνόητο ότι η έννοια της παγκοσμιοποίησης δε λειτουργεί μόνο στο επίπεδο των ποικίλων οικονομικών συναλλαγών και αλληλοεπιδράσεων. Ο ψηφιακός πολιτισμός είναι ίσως η πιο εμπράγματη διαβεβαίωση της πολιτιστικής παγκοσμιοποίησης. Όλα τα πολιτιστικά δεδομένα, όπου γης, είναι πλέον ανοιχτά, προσιτά και προσφερόμενα. Η οθόνη του υπολογιστή, η μικρή οθόνη των tablets, ή και η ακόμη μικρότερη των έξυπνων τηλεφώνων, όλα αυτά γίνονται θαυμαστικές επιφάνειες συσσωρευμένου πολιτισμού. Αυτές οι επιφάνειες, με σωστή και λελογισμένη χρήση, προκαλούν και δημιουργούν την ευφροσύνη της όρασης, της ακοής, της σκέψης και του συναισθήματος.

Αυτό, ακριβώς, είναι το σύγχρονο και σχεδόν απίστευτο θαύμα του αιώνα μας!

ΝΠ, 20/5/2015

Η τέχνη της ψηφιακής αναζήτησης…

Από το ψάξιμο των κλειδιών μας μέχρι το “googling”, και από τα παιχνίδια αναζήτησης μέχρι τις σημαντικότερες ανακαλύψεις, η αναζήτηση είναι μια συχνή και καθημερινή υπόθεση… Από όλες τις απίστευτες, και ίσως αταξινόμητες, αναζητήσεις στη ζωή μας, εξειδικεύουμε στην… ψηφιακή! Η δεξιότητα της ψηφιακής αναζήτησης θεωρείται μία τις σημαντικότερες συνιστώσες του ψηφιακού γραμματισμού (digital literacy).

Ένα κλασικό πια παράδειγμα ελληνικού εκπαιδευτικού παιχνιδιού διπλής αναζήτησης είναι και ο “Λυσίας”, με εκατοντάδες χιλιάδες συμμετοχές παιδιών από το 1997! Στον “Λυσία” ψάχνουμε διπλά, και τα κρυμμένα αντικείμενα στους 7 κόσμους του (όπως φαίνονται στην παρακάτω εικόνα), αλλά και για να βρούμε την κατάλληλη απάντηση, στην αντίστοιχη ερώτηση γνώσης που κρύβει κάθε αντικείμενο! Αξίζει μια δοκιμή σε ένα παιχνίδι με 2-3 κλικς… Κάθε χρόνο, ο Μάρτης είναι ο μήνας του Λυσία (υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας), που εκτός από ένα παιχνίδι για όλη την οικογένεια, έχει προταθεί και ως καλή πρακτική για μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου

Lysias_KosmoiΗ αναζήτηση πηγών και η επιλογή υλικού, που αποτελεί τη βάση της δεξιότητας αυτής, μπορεί να πραγματοποιηθεί, ακολουθώντας διάφορες τεχνικές και χρησιμοποιώντας διάφορα εργαλεία. Αυτό ακριβώς διαπραγματευόμαστε στις παρακάτω σελίδες, πώς μπορούμε δηλαδή, μέσα από συγκεκριμένα και διακριτά βήματα, να αναζητάμε και να επιλέγουμε κατάλληλες απαντήσεις και έγκυρες πηγές του διαδικτύου, από τις οποίες να συλλέγουμε το κατάλληλο υλικό για κάθε περαιτέρω χρήση…

ΓΚ, 28/2/2014