Αρχείο ετικέτας Λύκειο

Η διδασκαλία ολόκληρου λογοτεχνικού έργου: απορίες και ερωτήματα

Με τις πρόσφατες οδηγίες που έφτασαν στα Λύκεια (μόλις στις 4 Οκτωβρίου), επαναεισάγεται στην Α΄ λυκειακή τάξη – ομολογουμένως για πολλοστή φορά – ο θεσμός της διδασκαλίας ολόκληρου (= εκτενούς) λογοτεχνικού έργου, δηλαδή ενός μυθιστορήματος ή μιας νουβέλας. Φαίνεται ότι τα ελληνικά ΠΣ έχουν μια περίεργη εγγενή «δυναμική»: να πορεύονται προς τα πίσω και να ανακυκλώνουν παλιές και τριμμένες από κακή χρήση διδακτικές κατευθύνσεις.

Βέβαια, κανείς δε θα μπορούσε να μεμφθεί τη διδασκαλία ενός μυθιστορήματος σε λυκειακή τάξη. Ήδη ο θεσμός, εδώ και αρκετά χρόνια, δοκιμάζεται με επιτυχία στη θεωρητική κατεύθυνση της Γ΄ Λυκείου: διδάσκεται Βιζυηνός (Το αμάρτημα της μητρός μου), Στρατής Δούκας (Η ιστορία ενός αιχμαλώτου) αλλά και εκτενή ποιητικά έργα του Σολωμού και του Ρίτσου (Κρητικός, Η σονάτα του σεληνόφωτος).

Όμως στη Γ΄ Λυκείου, και δη στην κατεύθυνση, η διδασκαλία και η πρόσληψη ενός λογοτεχνικού έργου λειτουργούν κάτω από το πιεστικό και εξαναγκαστικό καθεστώς των πανελλαδικών εξετάσεων. Στις άλλες, όμως, λυκειακές τάξεις είναι γνωστό ότι επικρατεί διδακτική χαλαρότητα και μαθητική αδιαφορία.

Ας επανέλθουμε όμως στον επαναεισαγόμενο θεσμό. Γιατί, άραγε, το Υπουργείο επανέρχεται σε ένα διδακτικό πρόγραμμα που, όποτε δοκιμάστηκε, παρουσίασε εξαρχής σημεία σταδιακής αποδυνάμωσης, διδακτικής υποτονικότητας ή και αδράνειας; Δε θα ήταν πιο αποτελεσματικό, να επαναεισαχθεί ο θεσμός της διδασκαλίας ενός, λ.χ., μυθιστορήματος, αφού δημιουργηθεί πρώτα μια εδραία, υποστηρικτική της διδασκαλίας, υποδομή αναγκαία και υποβοηθητική για τον διδάσκοντα;

Χωρίς αυτή την υποστηρικτική υποδομή, για την οποία θα μιλήσουμε εκτενέστερα στα όσα ακολουθούν, το εγχείρημα κινδυνεύει να μεταπέσει πάλι σε διδακτικές αστοχίες, σε εσφαλμένες ή δύσκολες κειμενικές επιλογές, που να μην τις «σηκώνει» το επίπεδο της τάξης, ή ακόμη και στη νευρικότητα ενός διδακτικού αυτοσχεδιασμού…

Didaskalia_Afigimatikou

ΝΠ, 5/10/2012

Διαδικτυακό ταξίδι στον πολύμορφο κόσμο των ερευνητικών εργασιών!

Όταν πρωτοσκεφτήκαμε να αναζητήσουμε τι είδους ερευνητικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν στα διάφορα Λύκεια της χώρας, την πρώτη αυτή χρονιά της δημιουργίας τους, σίγουρα δεν φανταζόμασταν την ποικιλομορφία που θα συναντήσουμε! Ήταν φυσικό, και περιμέναμε, ότι η θεματολογία τους θα κάλυπτε ένα ασύλληπτα μεγάλο εύρος, αλλά η φαντασία των εργασιών, τα ποικίλα «τεχνήματα» που εκπονήθηκαν και τα διαφορετικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν, και εντυπωσιάζουν αλλά και  σίγουρα χρήζουν διεξοδικής μελέτης…

Μία ενδεικτική καταγραφή, θα μπορούσε να κατηγοριοποιήσει τις εργασίες αυτές, ποικιλόμορφα ως προς:

  • τη θεματολογία (εξειδικεύοντας τους γνωστούς 4 άξονες),
  • το είδος του παραγόμενου «τεχνήματος» (έκθεση, κατασκευή, δράση κλπ),
  • το είδος της ερευνητικής έκθεσης (αρχείο κειμένου, διαφάνεια, ιστολόγιο, κλπ),
  • την τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε για το τέχνημα, την έκθεση ή και την παρουσίαση (pdf, ppt, slideshare, scribd, issuu, blog, wiki, άλλα πολυμέσα κλπ),
  • το διαδικτυακό μέσο που χρησιμοποιήθηκε για την ανάρτηση – δημοσίευση της ερευνητικής εργασίας (ιστότοπος, ιστολόγιο, wiki),
  • τους δικτυακούς τόπους στους οποίους φιλοξενήθηκαν οι αναρτήσεις αυτές (δικτυακοί τόποι σχολείων, sch.gr, sites.google.com, blogspot.com, wordpress.com, weebly.com κλπ),
  • τις ειδικότητες των εκπαιδευτικών οι οποίοι τις συντόνιζαν…

Παρακάτω δίνονται οι τίτλοι και οι αντίστοιχοι δικτυακοί τόποι 100 σχεδόν Ερευνητικών Εργασιών από Λύκεια όλης της Ελλάδας (όσες εντοπίσθηκαν με αναζήτηση στο διαδίκτυο). Μέχρι τώρα δεν έχουμε εντοπίσει κάποιον ιστότοπο, όπου συγκεντρώνεται αυτό το υλικό και προφανώς ο «κατάλογος» αυτός συνιστά ένα ελάχιστο μεν, αλλά ενδεικτικό δε, δείγμα των χιλιάδων εργασιών που έγιναν τη φετινή, πρώτη χρονιά εφαρμογής των Ερευνητικών Εργασιών (η οποία συνεχίζεται την επόμενη χρονιά και στη Β’ Λυκείου, σύμφωνα με έγγραφο του Υπουργείου Παιδείας).

Μη διστάσετε να μας στείλετε αντίστοιχους συνδέσμους για κοινοποίηση και άλλων ερευνητικών εργασιών…

Αμερικανική Γεωργική Σχολή Θεσσαλονίκης ()

  • Το γάλα στη διατροφή μας
  • Το τηλέφωνο
  • Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
  • Ηλιακή ακτινοβολία

1ο Γενικό Λύκειο Αργυρούπολης()

  • Σεισμοί – αίτια – ετοιμότητα – αντιμετώπιση

Α’ Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού()

  • Ρωσική λογοτεχνία του 19ου αιώνα: Τα έργα «Έγκλημα και τιμωρία» και «Ο ηλίθιος» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι

Α’ Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού()

  • Τα Μυστικά της Ιστορίας των Επιστημών
  • Δημιουργία Ηλεκτρονικής Εφημερίδας
  • Μορφές και Στιγμές του ’21
  • Διαχρονικά κι Επίκαιρα

Β΄ Αρσάκειο Τοσίτσειο Γενικό Λύκειο Εκάλης()

  • 1897-1913: Από το όνειδος στη δόξα, λογοτεχνία και θέατρο: αφήγηση και παράσταση – ποια τα κοινά τους στοιχεία;
  • H ιστορία και ο πολιτισμός της Αργολίδας, όπως αναδύονται μέσα από τα μνημεία της περιοχής
  • Η μαγεία των αριθμών
  • Φωτογραφία, φυσικοί νόμοι, νέες τεχνολογίες και τέχνη (αναλογικός ή ψηφιακός κόσμος;)

Β΄ Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού()

  • Διαφήμιση, Εκπαίδευση και νέες τεχνολογίες
  • Μαθηματική μοντελοποίηση και τοπικές κοινωνίες
  • Πληροφορική: χωρά όλη την κοινωνία
  • Το φαινόμενο της «πεταλούδας» και η απρόβλεπτη συμπεριφορά των χαοτικών συστημάτων – μια αρχική υπολογιστική προσέγγιση

Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης()

  • Η κουλτούρα των νέων
  • Η εποχή του Γαλιλαίου
  • Kurt Gödel
  • Διατροφικές διαταραχές
  • Προορισμοί της Ελλάδας

Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Πατρών()

  • Μαθηματικά & Πληροφορική, μία αμφίδρομη σχέση
  • Μόδα

Λύκειο Αρχαγγέλου Ρόδου()

  • Μόδα

ΕΠΑΛ Βόνιτσας()

  • Πληροφορική και διαδίκτυο

Γυμνάσιο Τ.Λ. Γαυρίου Άνδρου()

  • Μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Λύκειο Εκπαιδευτηρίων Δούκα ()

  • Αθλητισμός
  • Βιοτεχνολογία
  • Ελληνικό Θέατρο
  • Μόδα
  • Μουσική
  • Ναυτιλία
  • Ψηφιακή Εποχή

Γενικό Λύκειο Θεμιστοκλή()

  • Τα τείχη

Λύκειο Θρακομακεδόνων()

  • Ελληνική ενδυμασία: Η αρχαία, βυζαντινή και λαϊκή φορεσιά. Κοινωνικές κι αισθητικές προεκτάσεις.
  • Φυσικές καταστροφές: ηφαίστεια και σεισμοί. Η επιρροή τους στην τοπική ιστορία.

Λύκειο Πεδινής Ιωαννίνων()

  • Γιάννενα του 19ου Αιώνα

6ο Γενικό Λύκειο Καλαμάτας()

  • Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης στην πόλη της Καλαμάτας

4ο Γενικό Λύκειο Κοζάνης()

  • Κινηματογράφος.

3ο Λύκειο Λαμίας()

  • Κοινωνική δικτύωση – Αποκοινωνικοποίηση
  • Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα και αθλητισμός
  • Οικονομικές ανάγκες – οικονομικά αγαθά
  • Ευρωπαϊκή Ένωση (θεσμοί και πολιτικές)
  • Τεχνολογία και μελλοντική κάλυψη των διατροφικών αναγκών
  • Νέες τεχνολογίες στα μέσα επικοινωνίας και ανθρώπινες σχέσεις
  • Αθλητισμός: ιδεώδες ή επιχείρηση; Η διάσταση του ντόπινγκ στην εποχή μας
  • Ο κύκλος του νερού: σωστή διαχείριση του νερού ή το νερό ως μια αιτία για πόλεμο στο μέλλον

2ο Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης()

  • Καταγραφή σωματείων και συλλόγων Μυτιλήνης
  • Το ραδιόφωνο στη Μυτιλήνη
  • Τόποι ικεσίας στη Λέσβο

Γενικό Λύκειο Πάργας()

  • Πάργα, ο τόπος μου, χθες και σήμερα

10ο Ενιαίο Λύκειο Πειραιά()

  • Οι επιδράσεις του διαδικτύου και των σελίδων κοινωνικής δικτύωσης

Εσπερινό Γενικό Λύκειο Πειραιά()

  • Κοινωνική δικτύωση

 Γενικό Λύκειο Πολύγυρου()

  • Νερό
  • Κλιματικές αλλαγές
  • Ενέργεια στο σπίτι
  • Η γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα
  • Το κρασί
  • Ρατσισμός
  • Γενετική
  • Η γυναίκα στην Ανατολή και στη Δύση

3ο Γενικό Λύκειο Πτολεμαΐδας()

  • Ρομπότ – Ρομποτική & Τεχνητή Νοημοσύνη

Γενικό Λύκειο Ραφήνας ()

  • Από τα σήματα καπνού στο κινητό τηλέφωνο
  • Εταιρική κοινωνική ευθύνη
  • Τα μέταλλα στον αρχαίο κόσμο
  • Τα δικαιώματα του παιδιού

1ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων ()

  • Μύλος Ματσόπουλου: Συμβολή στον Πολιτιστικό Τουρισμό
  • Τα Μετέωρα της Θεσσαλίας
  • Από την Εποχή του χαλκού μέχρι σήμερα: Η συμβολή των μετάλων στην εξελικτική πορεία του ανθρώπου
  • Ισότητα ευκαιριών

Σχετικές διευθύνσεις είναι και τα παρακάτω scoop.it:

ΓΚ , 26/5/2012

(με τη συμβολή της Αλίκης Κουντάνη)

Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στην Α΄ Λυκείου

1.

Θα μιλήσουμε για τους νέους τρόπους διδασκαλίας της λογοτεχνίας στην Α΄ Λυκείου. Αυτό θα είναι το ευρύ θεματικό μας πλαίσιο.

 Το γενικό οργανωτικό σχήμα που έχει προτείνει το Υπουργείο και εκόντες άκοντες το ακολουθούμε, το γνωρίζετε.

Δε θα το κρίνουμε τώρα ως προς τη διδακτική ευστοχία και τις δυσκολίες που ενδεχομένως παρουσιάζει. Δημόσια το έχω ήδη κρίνει. Πολύ συνοπτικά θα εκφράσω και τώρα τη γνώμη μου. Πρόκειται για ένα είδος διδακτικής εκτροπής. Πιστεύω ότι τα λογοτεχνικά κείμενα περιθωριοποιούνται, υποβαθμίζονται και την πρωτεύουσα θέση την παίρνουν όχι τα κείμενα, αλλά τα θέματα που απορρέουν από τα κείμενα. Η διδασκαλία αποκτά μιαν άλλη χροιά. Θα την έλεγα εξωλογοτεχνική ή και κοινωνιολογική

2.

Δεν είναι, βέβαια, αυτό το θέμα μας, να ασκήσουμε δηλαδή κριτική στο ισχύον και εφαρμοζόμενο σύστημα. Τα όσα είπα, ας εκληφθούν ως παρένθετος λόγος.

Το θέμα μας είναι κάτι άλλο: να αναζητήσουμε, μέσα στο υπάρχον σχήμα, μια διδακτική πρόταση που να συγκεντρώνει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

Να είναι:

  • αξιοπρεπής
  • προσγειωμένη
  • εφικτή – εφαρμόσιμη
  • αποτελεσματική

Logotexnia_A_Lyk_Didaskalia (pdf)

ΝΠ, 05/03/2012

Αρχαία ελληνική γλώσσα: η δομική λειτουργία της γλώσσας

Το νέο πρόγραμμα σπουδών για το μάθημα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας της Α΄ Λυκείου, εισάγει μια νέα διδακτική αντίληψη σχετικά με τους τρόπους προσέγγισης των αρχαιοελληνικών κειμένων.

Οι τρόποι αυτοί, συγκριτικά με τους μέχρι τώρα ισχύοντες, προκαλούν σημαντικές αλλαγές στην όλη διδακτική πρακτική και μεθοδολογία, καθώς και στη βασική στοχοθεσία του μαθήματος.

Ανατρέπονται, επομένως, τα ισχύοντα και καθιερώνονται πρωτοφανέρωτες αλλαγές. Για μια πρώτη ενημέρωση, σημειώνονται εδώ μερικές από τις πιο ουσιώδεις:

α) Ο πρωταρχικός στόχος, προς τον οποίο κατατείνει η όλη διδακτική διαδικασία, δεν είναι πλέον η μετάφραση του αρχαίου κειμένου αλλά η πλήρης και πολλαπλή κατανόησή του·

β) το κείμενο κατανοείται πάντα ως προϊόν των κοινωνικών και ιστορικών συνθηκών μέσα στις οποίες γεννήθηκε·

γ) η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν διδάσκεται με τον παρωχημένο και σχολαστικό γραμματικο–συντακτικό τρόπο αλλά ως συνολική δομική – λειτουργική οργάνωση, μέσα από την οποία αναδεικνύεται μια συγκεκριμένη συντακτική τάξη και λογική·

δ) αυτή η συντακτική λογική αποκαλύπτει το πώς διαρθρώνεται και οργανώνεται ο αρχαιοελληνικός λόγος ως ροή νοημάτων·

ε) στην καθημερινή διδακτική πρακτική, έχει ξεχωριστή σημασία η λογικο–συντακτική αναδόμηση του κειμένου.

Arxaia_Ellinika_Domiki_Leitourgia

ΝΠ, Σεπτ. 2011

Η παραγωγή λόγου στο Λύκειο

Τα διάφορα θέματα των ερευνητικών εργασιών εντάσσονται, όπως είναι γνωστό, σε συγκεκριμένους θεματικούς κύκλους. Αυτονόητο ότι οι κύκλοι αυτοί δε χωρίζονται μεταξύ τους με τρόπο στεγανό. Τέμνονται και αλληλοσχετίζονται. Παράλληλα, παρουσιάζουν ιδιαίτερα μεγάλο εύρος, για να μπορούν να περιέχουν ποικίλα θέματα. Το παρακάτω θέμα που έχουμε επιλέξει, πρωτογενώς εντάσσεται στην Παραγωγή λόγου. Διευρυνόμενο, όμως, αποκτά χαρακτήρα ερευνητικής εργασίας. Και στις δύο περιπτώσεις, ο στόχος μας παραμένει ίδιος: να δείξουμε δηλαδή γενικά τη μεθοδολογία προσέγγισης.

Ας υποθέσουμε ότι σε μια λυκειακή τάξη τίθεται ως θέμα για ανάπτυξη το εξής:

Η καθημερινή εργασία τι είναι για σας;

  • Μια μορφή λύτρωσης, ένας δηλαδή τρόπος να «ξεχνά» κανείς τα πιεστικά προβλήματά του της καθημερινότητας;
  • Ένα μέσο για να αναδείξει κανείς την προσωπικότητά του και να καταστεί παραγωγικός για το κοινωνικό σύνολο;
  • Μια μορφή καθημερινής δουλείας, σκλαβιάς δηλαδή, στην οποία όλοι μας από ανάγκη υποτασσόμεθα;

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τι απόψεις μπορούν να αναπτυχθούν;

Paragogi_Logou

ΝΠ, 05/01/2012

Συγκεντρωμένο υλικό για τις Ερευνητικές Εργασίες

Πολλοί συνάδελφοι έχουν δημιουργήσει και συγκεντρώσει υλικό για το μάθημα των  Ερευνητικών Εργασιών στο Λύκειο. Παρακάτω παραθέτουμε πέντε διαφορετικές πηγές, στις οποίες συγκεντρώνεται ένα μεγάλο τμήμα από το μέχρι στιγμής σχετικό υλικό.

  1. Ιστολόγιο «Διδακτική της Πληροφορικής» (επιμέλεια του Β. Δρίμτζια)
  2. Ιστολόγιο «Εκπαιδευτική Τεχνολογία & Πληροφορική» (επιμέλεια του Ν. Μιχαηλίδη)
  3. Ιστολόγιο «Εργασίες Πληροφορικής – Ερευνητικές Εργασίες» (επιμέλεια του Δ. Σλαβούδη)
  4. Διαφάνειες για την Ενημέρωση των Μαθητών (επιμέλεια της Α. Τρικαλίτη, από το υλικό της Κ. Σχίζα)
  5. Διαφάνειες με μια Πρόταση Κατανομής των Τριώρων  (επιμέλεια της Α. Τρικαλίτη)

Ευχαριστούμε την Α. Τρικαλίτη (Σχολικό Σύμβουλο) για τις διαφάνειες που μας παραχώρησε.

Το Μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α΄ Λυκείου (οργανωτικό σχήμα)

Η διδασκαλία δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Είναι δημόσια πράξη. Γίνεται μπροστά σε ακροατήριο, μαθητικό βέβαια, αλλά πάντως ακροατήριο. Αυτό, μάλιστα, το ακροατήριο δεν είναι βουβό και άφωνο. Είναι ενεργό και δραστήριο. Αναπτύσσει μια ζωντανή συμμετοχικότητα στη μαθησιακή διαδικασία.

Η διδασκαλία είναι, βέβαια δημόσια πράξη, αλλά σχεδιάζεται και οργανώνεται από τον διδάσκοντα σε χρόνο ιδιωτικής μοναξιάς. Τι χρειάζεται αυτός ο προ–σχεδιασμός της διδασκαλίας, για να μην μεταπέσει στο επίπεδο ενός φλύαρου διδακτικού χυλού;

Τα όσα ακολουθούν αυτό, ακριβώς, δείχνουν: μέσα από ποιο οργανωτικό σχήμα, στο μάθημα της Λογοτεχνίας, (Α΄ Λυκείου) καταλήγουμε σταδιακά στη δημιουργία μιας συνθετικής εργασίας.

Logotexnia_A_Lyk_Organosi

ΝΠ, 7/10/2011